cf. Համագումար.
Միաժողով անդրէն ի տեղիս դառնան։ Երամ երամ միաժողով շրջին. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
temperate.
Արասցէ միախառն։ Միախառն խառնուածով. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Ե։)
cf. Միախորհուրդ.
Ոչ աստուած ոք հակառակ աստուծոյ է, այլ միաբան եւ միախորհուրդ հօր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
Ոչ աստուած ոք հակառակ աստուծոյ է, այլ միաբան եւ միախորհուրդ հօր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
μονογενής unigenitus. Միակ ծնունդ հօր աստուծոյ ի յաւիտենից, եւ կուսի մօր ի ժամանակի. քրիստոս յիսուս. բան հօր, բանն մարմնացեալ.
Զփառս իբրեւ զմիածնի առ ի հօրէ։ Միածինն որդի՝ որ է ի ծոց հօր։ Զորդին իւր միածին ետ.եւ այլն։
Ի միոջէ միայն հօրէ՝ մի միածին որդի. ո՛չ երկոքին անծինք, եւ ո՛չ երկոքինն միածինք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)
Ծնաւ ի հօրէ, եւ ծնաւ ի մօրէ. եւ ո՛չ է երկածին, այլ՝ միածին. (Պիտառ.։)
Միածինն հօր, եւ քեզ անդրանիկ. որդի քո ծննդեամբ, եւ տէր արարչութեամբ. (Նար. ձ։)
Ընդ որդւոյն միածնի զմայրն ամենօրհնեալ մարիամ. եւ այլն։ (Շար.։)
ՄԻԱԾԻՆ. ի մարդկան ծնունդս, Միամօր. միակ զաւակ.
the being only-begotten.
μονογενές unigenitum esse. Միածինն գոլ, եւ միամօրութիւն.
Որ միեղջերուն կոչեցաւ՝ միածնութեամբ, եւ բազում զօրութեամբ. (Ճ. ՟Գ.։) Տե՛ս եւ (Աթան. ՟Ը.) ուր զմիածնութիւնն քրիստոսի չարաչար մեկնէ արիանոսն, եւ քաջիկ յաղթահարի։
unity, first number, one;
only one, alone, singular.
Ի թիւս, միակք՝ տասնեկաց են առաջինք։ Զեօթներեակն պիթագորեանքն անմօրն միակի նմանեցուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)
cf. Համակամ.
Միակամ ընդ հօր գործիցէ. (Ագաթ.։)
cf. Համակամութիւն.
Յայտ արարեալ զմիակամութիւնն իւր ընդ հօր։ Այսպիսի ձայնք ոչինչ նուազ զմիակամութիւնն ցուցանեն։ Որովն ասել՝ կրտսերութիւն ինչ ոչ ցուցանէ, այլ գործակցութիւն է, եւ միակամութիւն։ Համաբարւոյ միակամութեանն ցուցակ առ ի զնոյն բարի ներգործել. (Ագաթ.։ Ածաբ. պենտեկ.։ Սարգ. յկ. ՟Ե։ Նար. ՟Խ՟Դ։)
only, sole, singular.
Միական միութիւն աստուծոյ։ Ըստ նորին միականին պատճառի։ Էութիւն միական։ Միական բնութեան եւ իշխանուըեան ընդ հօր. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. ածայ.։ Եւագր. ՟Լ՟Բ։ Նանայ.։)
Մի հայր միայնոյ որդւոյ՝ միական հոգւովն պատուեալ։ Միական միածին որդին աստուծոյ։ Որդիդ միական։ Քեզ տէր յիսուս՝ հօր միական. (Նար. ՟Հ՟Ե։ Տօնակ.։ Գանձ.։ Տաղ.։)
having one bark or rind.
Կէսքն (ի ծառոց) միակեղեւք, եւ կէսքն խաւիխաւոյք. (Վեցօր. ՟Ե։)
uniform;
monotonous.
μονόμορφος uniformis μονοειδής unius speciei, modi. Որ ունի զմի եւեթ կերպ. միօրինակ. միատեսակ.
equal, of the same weight, equipollent.
ἱσόρροπος aequilibris ἵσος aequalis. Միօրինակ ըստ կշռութեան. զուգակշիռ. հաւասար. միաչափ. անվրէպ. անփոփոխ.
Այսու ամենայնիւ գտանի ծով միակշիռ, զի մի՛ լնուցու ի գետոցն՝ որ մտանեն ի նա։ Միով հաւասարութեամբ միակշիռ տեսանեն զծագել արեգականն։ Զհուրն եւ զլոյսն միակշիռ խառնուածովք խառնեաց արկ ի նա. (Վեցօր. ՟Գ. ՟Զ։ եւ Շիր.։)
paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.
Ձայնդ՝ հասարակաց է ջատագով հօր եւ որդւոյ. իսկ դու միակողմանի՝ սակս հօր միայն ասացեր. (Աթ. ՟Ը։)
of the same religion, coreligionary;
of similar habits;
uniform, conformable.
μονότροπος unius modi, unius sensus συμπολιτευόμενος simul vivens, conversans, contubernalis. Որոց մի է կրօն՝ պաշտօն՝ կարգ՝ քաղաքավարութիւն. համակրօն, եւ կրօնակից. համաշունչ. միաբան. եւ Միօրինակ. համանման.
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
Միահաղոյն զօրսն աշդահակայ վատնեալ՝ տիրէ մարաց եւ պարսից. (Արծր. ՟Ա. 5։)
collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.
ὀμοθυμαδόν unanimiter συλλαλών, συνελόντι summatim συμπληροτικῶς complete. Համօրէն ի միասին. հանուրն միանգամայն. համանգամայն. ընդ ամենայն. առ հասարակ. միաբան. համագումար. միախուռն. ամմէնը միատեղ.
Հանդերձ միահամուռ զօրօքն։ Միահամուռ վայելիւք։ Ամբողջ եւ միահամուռ բարեգործութեանցն վարք. (Փարպ.։ Պիտ.։)
cf. Համահայր.
Նորին եղբայր միահայր, եւ ոչ համահայր։ Երկուք էին եղբարք միահարք, այլ եւ ոչ ի մօրէ. (Եւս. քր. ՟Ա։ Սոկր.։)
with one voice;
in chorus.
Միահառաչ երգեն զմարգարէական օրհնութիւնսն. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)
even, flat, smooth, equal, levelled.
իբր ὀμαλῆς, ἵσος aequalis, par. Հարթ եւ հաւասար. զուգահաւասար. միաչափ ... միօրինակ. նոյն եւ նման. եւ Համապատիւ.
Ի վերոյ տանիքն միահարթ միատարր յատակեալ. (Վեցօր. ՟Գ։)
Մի է սրբասացութիւն եւ փառաբանութիւն երից անձնաւորութեանց՝ ըստ միահեծան եւ միահարթ բնութեանն եւ զօրութեանն եւ իշխանութեանն։ Միահեծան եւ միահարթ ունէր զբնութիւնն եւ զիշխանութիւն առ հայր. (Նանայ.։)
unanimous, of the same opinion;
unanimously.
Միահաւան ունին զպաշտօն նոցա եւ զօրէնս. (Փարպ.։)
cf. Միայար.
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
cf. Միայար.
Ճա՛հ էր եւ ի դէպ՝ տալ զօրէնսն, բայց ո՛չ միահետ (կամ միահետի) եւ զշնորհսն։ Այս ամենայն ընդ միահետ եղեւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21. 24։) cf. ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ ՀԵՏ։
all together, in crowds, in troops.
Միահոյլ ի մի վայր ժողովել։ Միահոյլ ի չու անկեալ։ Ի միասին միահոյլ խաղան ելանեն յիւրաքանչիւր կայանից. (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ը։)
with one voice, unanimously;
one-voweled.
Միաձայն բարբառով աղաղակեն։ Եւ ընդ սերովբէսն եւ ընդ քերովբէսն միաձայն սրբասացութեամբ յօրինել նուագս։ Միաձայն երգով ի մի հանդէս պարու տօնեսցուք քեզ. (Ժմ.։ Պտրգ.։ Լմբ. վերափոխ.։)
Եւ ասեն միաձայն ամենեքին, օրհնեալ ես դու տէր աստուած մեր. (Յուդթ. ՟Ժ՟Գ. 22։)
cf. Ձայնակից լինիմ.
Ընդ մեզ միաձայնեալ (հրեշտակք՝) օրհնեն. (Նար. երգ.։)
Դպիրքն միաձայնեալ երգեն զօրք զքրովբէիցն. (Պտրգ. աթ.։)
cf. Ձայնակցութիւն.
Տե՛ս զմիաձայնութիւն մարգարէին առ մարգարէ։ Անմարմնոց զինուորութիւնքն ընդ հողեղինացս միաձայնութեամբ ի մի բերելով զօրհնութիւնսն. (Ճ. ՟Գ.։)
with one horse.
Միաձիօք առնել զնահատակութիւնսն. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
indiscriminately eatable;
feeding but once a day.
Որ միանգամ ճաշակէ յաւուրն. եւ Միօրինակ ճաշակելի անխտիր.
Են կարգաւոր առանձնականք, որ ՟Ծ՟Ե օր ծննդեանն քրիստոսի պահեն միաճաշակ. (Զքր. ծործոր.։)
of one trunk, unistirpis;
— ծառ, tall and straight stem.
Կէսք ի ծառոց միաճետիք յստակաբուխք. (Վեցօր. ՟Ե։)
of one part;
simple.
μονομερής unius partis, simplex. Ունօղ զմի միայն մասն անբաժան. պարզ. միօրինակ.
cf. Մենամարտ.
Զօրական ոմն քաջամարտիկ ի թագաւորէ հարկաւորի ելանել նահատակ ընդ այլում թագաւորի միամարտի. (Մխ. առակ.։)
Այր մի զօրաւոր, եւ հզօր միամարտիկ։ Ի տեղի ասպարիզին՝ յորում միամարտիկք մարտնչէին. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի՟Զ.։)
Կրկին անգամ միամարտիկն լինելոյ ընդ եփթաղեայ արքային։ Միամարտեալ (կամ մենամարտեալ) ընդ սպայակոյտ զօրուն. (Յհ. կթ.։)
plain-dealing, sincerity, innocence, ingenuousness, artlessness;
fidelity, faithfulness, loyalty;
simple-mindedness, simplicity, silliness, credulity;
միամտութեամբ, cf. Միամտաբար.
Առցեն զմիամտութիւնն զանվնաս եւ զսուրբ աղաւնոյն։ Յամենայն զօրութենէ քումմէ ծառայեցեր ինձ միամտութեամբ։ Միամտութեամբ հաւատաց ի նա. (Ագաթ.։)
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
μόνος solus. եւս եւ Միայն անհոլով՝ ունի զզօրութիւն ամենայն հոլովից, մակբայ կարծեցեալ ի մեզ. Մի այն եւեթ. մէն. մեկին. միակ. մին. միական. առանձնական. եղական. սոսկական. միայնաւոր. առանձին ոք կամ ինչ մի. մինակ.
Նա միայն էր մօրն (այս ինքն միամօր էր), եւ ոչ գոյր այլ ոք նմա մխիթար. (Իգն.։)
monastic or solitary life, monachism.
Ինքն քրիստոս միայնակեցութեան եղեւ մեզ ուսուցիչ, յորժամ զկնի մկրտութեան յանապատ ել։ Սոքա ամենեքեան միայնակեցութեան են օրէնք. (Վրք. հց. ՟Ա։)
cf. Մենանամ.
to be united, joined, incorporated, identified.
Արիանոսն ասէ. էութեամբ միանալ հօր զորդի՝ ոչ ասեմ ուղիղ ունել. (Աթ. ՟Ը։)
all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.
Աղօթից՝ միանգամայն եւ պահոց։ Յարեւելս՝ միանգամայն եւ յարեւմուտս։ Ընդ որում քեզ հօր՝ միանգամայն եւ հոգւոյդ սրբոյ. (ՃՃ.։ Փիլ. իմաստն.։ Պտրգ.։)
solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.
Օրն միանձն մեկնաւոր՝ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ այլ աւուրսն։ Չի՛ք ինչ ի նոսա պարզ եւ լոկ եւ միանձն։ Ըստ միանձնն մեծութեան երկնի եւ երկրի եւ ծովու։ Նայեսցի ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ը։)
solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.
Միանձնական վարքն առ մի միայն հայի զօր հանապազ՝ զիւր զպէտսն լնուլ. (Բրս. հց.։)
monachism, monastic life;
solitude.
Որ գնայ ընդ իմաստունս միանձնութեամբ օրինացն աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
Ինչ մի միանձնութեամբ մեկնակի մեծ է իւրով բնութեամբ՝ ըստ միանձնն մեծութեան երկնի եւ երկրի եւ ծովու. (Վեցօր. ՟Զ։)
uniform, equal.
ὀμοῖος similis. Համանման, յար եւ նման. միօրինակ.
cf. Միաշաբաթի.
ՄԻԱՇԱԲԱԹ ՄԻԱՇԱԲԱԹԻ. μία σαββάτων una sabbatorum, vel sabbati κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies). Միով աւուրբ զկնի շաբաթ աւուր. որ եւ առաջին օր շաբաթուն՝ այսինքն եօթնեկի. կիրակէ, այսինքն տէրունական՝ օր յարութեան քրիստոսի.
Օրն սուրբ միաշաբաթուն. (Վեցօր. ՟Բ։)
first day of the week, sunday.
ՄԻԱՇԱԲԱԹ ՄԻԱՇԱԲԱԹԻ. μία σαββάτων una sabbatorum, vel sabbati κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies). Միով աւուրբ զկնի շաբաթ աւուր. որ եւ առաջին օր շաբաթուն՝ այսինքն եօթնեկի. կիրակէ, այսինքն տէրունական՝ օր յարութեան քրիստոսի.
Օրն սուրբ միաշաբաթուն. (Վեցօր. ՟Բ։)
unanimous, of one mind.
Միակամ միաշունչ միախորհ ընդ հօր եւ հոգւոյն, ինքն բաշխիչ շնորհաց հոգւոյն սրբոյ. (Ագաթ.։)
of the same measure, equal.
Երեք ոստք՝ միաչափք եւ հաւասարապտուղք երեւէին. (Փարպ.։ հարաւ հանապազ միաչափ լինի օրն եւ գիշեր. Մխ. այրիվ.։)
in one mass, in one body in a lump, massive;
plain, simple;
— ծով, smooth sea.
Ջուրք բազումք յամենայն տեղիս զեղեալ կային միապաղաղ. (Վեցօր. ՟Դ։)
equally worshipped or honoured.
Երեքանձնականն միասնականն զօրութիւն միապաշտօն տէրութեանն. (Ագաթ.։)
in the same chorus;
at the same ball or dancing-party.
Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ, մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)
to be a monarch, to reign or govern with absolute power, to have sovereign authority;
— զաշխարհն, to be absolute master of the country, of the world.
Արմենակայ միապետեալ զմերազնեայսս։ Զթագաւորութիւն իւր միապետեալ՝ կացուցանէ չորս զօրավարս. (Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Ա. 7։)