to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.
զօրութեամբ եւ յաղթանդամութեամբ յուղացեալք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
idleness, laziness, slowth, negligence;
cowardice.
ՅՈՒԼՈՒԹԻՒՆ կամ ՅՈՒՂՈՒԹԻՒՆ. ῤᾳθυμία, ἁμελεία desidia, segnities, ignavia, vecordia, negligentia χαυνότης mollities եւ այլն. Յոյլ գոլն, եւ յուլանալն. դանդաղութիւն. դանդաղանք. ծուլութիւն. պղերգութիւն. թուլամորթութիւն. անհոգութիւն. անգործութիւն. յօրացումն.
transport, expedition;
— երթալ, լինել, to accompany, to attend, to escort, to convoy.
Առաքէ ի վերայ նոցա Արտաշէս զՍմբատ ամենայն զօրօքն հայոց, ինքն արքայ յուղարկ (մի ձ. յուղարկաւոր) երթալով աւուրս եօթն. (Խոր. ՟Բ. 50։)
to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.
Զայլն վասն սորա ի տեսութեանց ի հրաւիրեալն մեր յուղարկեսցուք տեղի։ Յուղարկէր զքոյր իւր (ի հարսնութիւն) իբր օրինօք թագաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 3. 27։)
sender;
forwarding agent, transmitter.
παραπομπός transmissor. Որ յուղարկէ ո՛ր եւ է օրինակաւ. փոխանցօղ.
cf. Յուղարկումն.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Յուղարկաւորութիւն;
sending, expedition.
Արքայն երկնաւոր ամենայն զօրագլխօք եւ զօրօք իւրովք ժամանէր արագապէս ի յուղարկութիւն մօրն իւրոյ անարատի. (Ճ. ՟Ժ.։)
cf. Յուլացուցանեմ.
ՅՈՒՂԱՑՈՒՑԱՆԵԼ ՅՈՒՂԵԼ ՅՈՒՂՕՂ. Յուլացուցանել. յօրացուցանել. թուլացուցանել. մեղմել. մեղկել. ամոքել.
jujube.
ՅՈՒՆԱՊ ՅՈՒՆԱՊԻ գրի եւ իբր ռմկ. ՅՈՒՆՆԱՊ. թ. ուննապ, իւնապ աղաճի . Պտուղ կարմիր ի չափ պտղոյ փշատի այսինքն իկտէի. որոյ մէջն է իբր ալիւր անոյշ, իսկ յունապն մսոտ. եւ ծառն երկոցունց՝ փշուտ այլ եւ այլ օրինակաւ. փշատին է ծառ ուղղաբերձ եւ ուղիղ շառաւիղօք, իսկ յունապին թուփ կարճ եւ խորտաբորտ ոստովք. ռմկ. ծինծիֆա. լտ. զիզի՛ֆում, զիզի՛ֆուս. իտ. ճի՛ւճճիօլա, ճի՛ւճճիօլօ. ըստ Մենինսքեայ՝ ուննապ. եւս եւ իկտէ, զիզէֆուն.
jujube-tree.
ՅՈՒՆԱՊ ՅՈՒՆԱՊԻ գրի եւ իբր ռմկ. ՅՈՒՆՆԱՊ. թ. ուննապ, իւնապ աղաճի . Պտուղ կարմիր ի չափ պտղոյ փշատի այսինքն իկտէի. որոյ մէջն է իբր ալիւր անոյշ, իսկ յունապն մսոտ. եւ ծառն երկոցունց՝ փշուտ այլ եւ այլ օրինակաւ. փշատին է ծառ ուղղաբերձ եւ ուղիղ շառաւիղօք, իսկ յունապին թուփ կարճ եւ խորտաբորտ ոստովք. ռմկ. ծինծիֆա. լտ. զիզի՛ֆում, զիզի՛ֆուս. իտ. ճի՛ւճճիօլա, ճի՛ւճճիօլօ. ըստ Մենինսքեայ՝ ուննապ. եւս եւ իկտէ, զիզէֆուն.
causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.
Փորձն ընտրօղ՝ զոր ունիմք ի գիտութեան մերում, յուշարար է վնասակարացն։ Ի սմին յուշարար յիշատակէ ի միտ առեալ իմասցուք. (Վեցօր. ՟Ե։)
onocentaur;
centaur, hippocentaur;
siren, mermaid.
Երեւեալ ի Կարմիր ծովէ՝ զնոյնօրինակ մարդկան ե՛ւ ձկան կերպարանս ունել՝ չորից յուշկապարիկ գազանաց։ Որ զձիացլուց յուշկապարիկ կերպարանս ունիցին։ Եւ ձկունս յուշկապարիկս (որպէս թէ վիշապակ պարիկ. վիշապ ձուկն)։ Արգիական նաւելաստացիցն, եւ յուշկապարկացն, ուր Հերակղէս զնահատակութիւնսն գործէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
consolatory, comforting;
exhortatory.
Ահա արդարեւ օրհնեալ է հատուած բանի՝ յուսադրական սրտի՝ այսր մեղայի. (Նար. ՟Ի՟Է։)
giving hope;
comforting;
hoping.
Յուսադրութիւն եւ քաջալերութիւն (մօր) առ որդիս։ Հաստատուն ի յուսադրութիւն հաւատոյ. (Սիսիան.։ Մաշտ.։)
simply, sincerely, innocently.
Տօնեմք պարերգութեամբ հրեշտակօրէն յստակամտաբար. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
very bright, without obscurity.
Հրեշտակք տեսանեն ըստ իւրաքանչիւր չափու կարգացն, այլ յստակասպաս տեսիլն հօր՝ որդւոյն միայն պահեալ է. (Կոչ. ՟Է։)
cf. Յստակեցուցանեմ.
Զտատասկաբերն պարտուպատշաճ է մաքրել եւ յստակել, եւ պատրաստագոյն յօրինել. (Ոսկ. եսայ.։)
articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.
ՅՕԴ՝ քերականօրէն ἅρθρον articulus. որ եւ ԱԹՐ, ԱՐԹՐ, ՅԱՒԵԼԱԴԻՐ, ՅԱՒԵԼԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Տառ որոշիչ դիմաց, եւ մասնաւորիչ իրաց, զօդեալ ի վերջն բառից. ի մեզ՝ ս, դ, ն. իսկ ըստ յն. եւ իտ. է մասնիկ եդեալ ի սկիզբն բառից առ որոշել զսեռ նոցա. ὀ, ἠ, τό il, la, lo. իսկ լտ. դնէ դերանուն hic, haec, hoc. այսինքն՝ այս (ար. իգ. չէզ).
tie, bond, union, knot;
articulated, composed of articulations;
— մտերմութեան, ընկերութեան, bonds of friendship, ties of society.
Ոչ կարէին ոտքն յօդակապք հանդուրժել ժոյժ առնել բազմակոյտ յաղթանդամ մարմնոցն թանձրութեան. (Վեցօր. ՟Թ։)
articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.
Աստուած ի յօդապատ մարմնոց ի վեր է։ Հայր ո՛չ յօդապատ բնութիւն պարունակեալ։ Տայ զոյժ զօրութեան ամենայն յօդապատ անդամոցն. (Եզնիկ.։ Ճ. ՟Գ.։ Մծբ. ՟Ժ՟Գ. (ուր տպ. վրիպակաւ, օդապատ. ուստի լտ. օդով պատեալ)։)
Ոչ եթէ ինքն կարօտ ինչ էր յօդապատ բանիւն։ Զի՞նչ պէտք էին յօդապատ կերպարանք պիտոյից բանին. (Վեցօր. ՟Գ։)
to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.
Զիմանալեացն բնութիւն եւ բնակութիւն թանձր օրինակօք յօդացուցանէ. (Իգն. (ռմկ. մարմնացնել)։)
connexion, conformity, accordance, harmony.
Որ ինչ առ յօդաւորութիւնն են, եւ ամենայն երաժշտականին յեղանակաց, նմանութիւնք են լաւագունից եւ վատթարագունից մարդկան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.
Իւրաքանչիւր պարզքն եւ յօդեալքն. (Վեցօր. ՟Ա։)
articulation, joint, knot;
composition, construction;
article, paragraph.
Կազմութիւն յօդմամբ. բաղկացութիւն. բաղադրութիւն. կապակցութիւն, յօրինուած. կազմած.
Հաստատեսցի ջերմութեամբ յօդուած ամենայնի։ Զյօդուած տապանին։ Պա՞րզ ինչ բնութիւն իցէ, եթէ յօդուածով։ Աշխարհս ի յօդուածոց եւ ի պէսպէս բնութեանց եւ ի խառնուածոց հաստատեալ է. (Վեցօր. ՟Գ։ Նար. գանձ եկեղ.։ Եզնիկ.։)
spontaneous, willing.
Որպէս պատկեր, եւ ցուցումն օրինակի, որ բնութեամբ է նորա, եդեալ յօժարականիս մերոյ միութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
goodwill, entire disposition, inclination, devotion, eagerness.
Վկայէ փենեհէզ, որ անուանեցաւ յօժարամտութեամբն։ Գովիցէք զյօժարամտութեան օրէնս. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Գ։)
cf. Յօժարիմ.
Յօժարանալ մեզ պարտ է քեզ եւ այլն. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին.։)
to be disposed towards, inclined to, to have a liking for, to lean to, to have a mind or inclination for, to be in the mood for;
to will, to wish, to desire, to be eager for.
Զոր ինչ յօժարեսցին գործել։ Իւրաքանչիւր՝ որպէս եւ յօժարեսցի ոք սրտիւ։ Ամենայն ոք՝ զիա՛րդ եւ յօժարեսցի ի սրտի իւրում։ Բերին իւրաքանչիւր՝ որպէս եւ յօժարէին սիրտքն իւրեանց։ Մեծութիւն թէ առուիւ գայցէ, մի՛ յօժարեսցին սիրտք ձեր։ Յօժարեալ եղբարք՝ գրեցին։ Ոչ յօժարեն ձեռք նորա գործել ինչ։ Բազում անգամ յօժարեցի գալ առ ձեզ։ Յօժարեցին ոմանք ի ժողովրդենէ անտի երթալ յանդիման լինել թագաւորին։ Ամենայն ոք՝ որ յօժարեսցէ։ Որ ոք յօժարիցէ մտօք լնուլ զձեռս իւր այսօր Տեառն։ Մասէաս որդի Զաքարիայ յօժարեալն ի Տէր.եւ այլն։
to form, to fashion, to arrange, to set in order.
ՅՕՂԵԼ. Իբր օղ ընդ օղ յարել. Յարմարել կամ յօդել օրինօք. հաստել. յօրինել. յն. διαπλάσσω formo.
eyebrow;
lofty countenance, stately look, superciliousness, haughtiness;
— սեաւ, կամարաձեւ, թաւ, անօսր, նրբին, ի վայր անկեալ, ամբարհաւաճ, սպառնալից, dark, finely arched, bushy, thin, small, hanging, haughty, threatening eyebrow;
ամբառնալ զ—ս, զ—ս վեր ի վայր տանել, to raise the brows through superciliousness, to put on an arch look, to look arch;
վանել զ—ն, to put off pomp or pride;
պռստել, ի վեր պրկել զ—ս, to frown, to knit the brow, to look sour or angry;
զ—սն հանել, to paint the eyebrows;
—օք ակնարկել, to wink, to wink at.
Գերծցէ զամենայն զմազ իւր, եւ զգլուխս եւ զմօրուս, եւ զյօնս։ Յօնօք (կամ յօնիւք) ակնարկէին. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Դ. 9։ Ես. ՟Գ. 16։)
Վիզ բարձր, եւ ստէպ ստէպ շարժումն յօնաց։ Ի տէրունեան օրինաց ի դպրոց երթալ՝ ի վայր արկցէ զյօնսն, ուսանելով զվնասս հպարտութեան. (Փիլ.։)
to cut to pieces, to cut up, to tear in pieces;
անդամ անդամ —, to dismember, to tear limb from limb, to pull to pieces, to dilaniate;
— ընդ մէջ, to divide in halves;
to cut or break asunder.
Ձեռք բազմագութ կանանց ո՛չ կերակուրս կարկառեցին մանկանց ի զօրանալ պաշարմանն, այլ ի կերակուր զնոսա յօշեցին, եւ սովոյ դեղ զիւրեանցն արարին սիրելիս. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.
Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.
Յաւուրս Նոյի եղեւ ջրհեղեղ վասն այնոցիկ, որ յօսէին զդստերս Կայէնի։ Եթէ զիւր խօսեցեալ ոք կին յօսցի, մի՛ խառնէք զնա յաւիտեան. զի գայլ եղեւ, եւ ոչ ետ օրհնել զհարսանիս իւր։ Եթէ ոք զոր ոչ իցէ խօսեցեալ՝ յօսցի, անիծեալ լիցի. (Կանոն.։)
the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.
Ոչ ասեն նմա մարգարէ՝ իբրեւ մի ի բազմաց, այլ թէ դու ես մարգարէն։ Ոչ ասաց լոկ Քրիստոս, այլ՝ Քրիստոսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15. 18։) Ստէպ յարակից ունի եւ զդերանունդ՝ այն. զոր օրինակ, մարդն այն, զմարդն զայն. այրն այն, արքն այնոքիկ. եւ այլն. ան մարդը, մարդիկները։
Յարի եւ ի դերանուանս, ի բայս, եւ ի մակբայս, ի պէտս զարդու, եւ առ ի յարաբերել զնախանշանակեալ ինչ դէմ, կամ զներկայութիւն ներգործութեանց եւ կրից. զոր օրինակ.
Զոր ոչն գիտես. մինչ ոչն մեղանչէին. որպէս բարւոքն վկայեաց. այս ինքն զայն՝ զոր ոչ. մինչ նոքա ոչ. որպէս երբեմն, յայնժամ կամ նա վկայեաց։ Ուր յերրորդ դէմս բայից դիտեա՛ քաջ, զի մի՛ լիցի շփոթել զյանգս եզական բայից յօդիւ, էն, ին, ընդ յոգնականս անյօդս՝ են, ին. զոր օրինակ.
Յօդդ ն, դնի եւ փոխանակ գոյական անուան՝ զոր ի մէջ բերէ զօրութեամբ, մանաւանդ ի յարիլն ի սեռական բառս, եւ ի ստացական դերանուանս. զոր օրինակ,
Ն. Երբեմն լծորդ է ընդ մ. զոր օրինակ անբիծ, ամբիծ. հանգոյն, իբր համգոյն, նոյնգունակ. հանդէպ, իբր համդէպ, եւ այլն։
Ն. Տայ հետեւորդ բաղաձայնից մեղմ հնչել. զոր օրինակ, Անդի, անգանիմ, ինձ, հունձ, եւ այլն. իբր անտի, անկանիմ. ինծ, հունծ. եւ այլն։
Հուր եւ ջուր, եւ այլ այսպիսիք, նորոց եւ կենդանին բաղկացեալ է. (Արիստ. առինչ.։ (Այսոքիկ եդան առ իմանալ. այլ վարել ո՛չ երբէք է օրէն)։)
Ն. Իբր բաղադրական մասնիկ՝ բնական բաղադրութեամբ ի սկիզբն բառից՝ սաստկացուցանէ զոյժ նշանակութեան նոցա. որպէս Ըն, ներ, ի ներքս, տիրապէս, քաջ, եւ այլն։ Յայտնի օրինակաւ տեսանես ի ձայնքս, Հայիմ, Նայիմ. Հիւթ, Նիւթ. Կրթիմ, Նկրտիմ. եւ Նեցուկ, որպէս յեցուկ կամ գործի յենլոյ. Զիստ, Նիստ։ Որպէս եւ Նստիմ. ըստ լտ. սէ՛տէօ. իսկ սէ՛տէս. լծ. ընդ թ. սէտիր. յն. է՛տրա, գաթէ՛տրա։ Եւ առաւել անյայտ օրինակաւ տե՛ս ի բառսդ, Նախ, Ներել, Ներքոյ կամ ի ներքս. եւ այլն։
he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.
ՆԱ ԸՍՏՆՄԱՆԷՔ. Որք յետ նորա ըստ օրինակի նորա. հետագայք. յաջորդք հետզհետէ կարգաւ.
Նա՛ բնաւ եւ ո՞վ իսկ կարէ պատմել։ Նա՛ փոքր է օրինակս։ Ո՛չ նիւթ, ո՛չ տեսակ (է աստուած). նա՝ ո՛չ լոյս, թէպէտեւ ասի, եւ ո՛չ խաւար. (Եղիշ. ՟Բ։ Խոսր.։ Մանդ. ՟Ե։ տե՛ս ստէպ՝ եւ Պիտ.։ Կոչ. ՟Ա. ՟Ե. ՟Ժ. ՟Ժ՟Գ։)
Նա՛ զի եւ չիք իսկ առ քեզ ցասումն սրտի։ Նա զի զաղջամղջին սեւութիւն գունոյն փոխարկել ի ձեան պայծառութիւն։ Նա զի եւ տապան իմն է մաքրական։ Ամենայն ինչ քեզ զօրելի է. նա՛ զի եւ ընդ անտկար կարելոյդ եւ կամելոդ է ախորժելի. (Նար.։)
show, train;
magnificence, glory;
mincing airs or manners, smirking, simpering.
Որ շքեղաճոխ նազանօք զօրացար ի վերայ պատկերացն դրօշելոց. (Անան. եկեղ։)
Nazarean;
Nazarene;
— գոլ ի գինւոյ, to abstain from vine.
Նազարացիք քարշեցան (ի գերութիւն), ողբս փոխանակ օրհնութեան բարձրացուցին. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Եթէ սրամտութիւն վիշապաց գինին է, պա՛րտ է նազարացիս գոլ ի գինւոյ եւ ի ցասմանէ նմանապէս. այսինքն հրաժարել ըստ օրինի ուխտաւորացն աստուծոյ. (Եւագր. ՟Լ՟Բ։)
to be from the beginning;
to be pre-established;
predestined.
Յաւիտենիս համարեալ էր առ աստուած նախաբնաւորեալ անօրէնութիւն քրիստոսի։ Մովսէս եւ փարաւոն նախաբնաւորեալ առ յաստուծոյ խորհրդոյս տուան նախագիծք. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. սղ.։)
"cf. Յառաջագահ;
— արքեպիսկոպոս, primate;
— նստել, բազմել, լինել, to preside, to be the president, to hold the first place;
—ք, cf. Նախաթոռք."
Ի դատաստանի՝ նախագահիցն ո՛չ երդմամբ ասել ինչ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
presidency;
precedency, primacy, primateship.
Նախագահութիւնք իսկ (նոցա) ռա ամենայն կացուրդսն իցեն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
prototype, archetype, primitive model, original, idea, pattern;
primitive;
— շինուածոց, sketch, plan, model.
πρωτότυπος, ἁρχέτυπος primitivus, originalis πρωτότυπον exemplar, primigenium vel primitivum, vel authenticum, originale, prototypum. Նախկին գաղափար. բուն եւ առաջին օրինակ. նախատիպ. սկզբնատիպ.
Երեկոյ մարդոյ է օր մահու, իսկ առաւօտ է աներեկոյ օր ընդհանուր յարութեան. զոր նախագաղափարաւ (նախ յանձին) եցոյց քրիստոս. (Մխ. ապար.։)
traced, delineated before;
delineation, sketch, outline, firstdraught, minute;
acrostic.
Զինքն առաջի եդեալ նախագիծ օրինակ այսմ առաքինութեան. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
ՆԱԽԱԳԻԾ. գ. ὐπογραμμός, προχάρασμα exemplar εἷσον aequale, par. Ուրուական օրինակ. նախկին գծագրութիւն. հաւասարն գրութեամբ. միւսէվէտէ, ելի՛, այսինքն զոյգն կամ նմանն. էօրնէկ.
Զի որ կամիցի գրել ի մոմ, յառաջ եղծանէ զնախագիծն, եւ ապա գրէ զօրինակ պատկերի զոր եւ կամիցի. (Մաշկ.։)
written before;
prescribed;
title;
exordium, preamble.
Որպէս օրինակն նուրբ նախագրին, եւ ուխտադրութիւն խորանին։ Ի ստորեւ վերինն վարագուրի նախագրոյ հայրականն ծոցոյ. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ Նար. խչ.։)
chief, principal.
Եկն նախագլուխ վանօրէից. (Վրք. հց. ձ։)
Թէ ոք ի նոցանէ ընդդէմ դառնայ նախագլուխ իշխանին, այսինքն՝ կոմսին, եւ կամ տրիբունին։ Գնայ ի նախագլուխ իշխօղն։ Տացեն ի նախագլուխս ճակատուն (ի զօրագլուխս). (Մխ. դտ.։)
to sketch, to delineate, to outline.
Որպէս նաւակառոյց ոմն զնաւ կառուցանելոյն սկիզբն արկանելով՝ զեղանակսն նախագծէ, եւ զձեւսն նաւուցն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
cf. Նախագոյակ.
Զնախագոյս ամենայն զօրութեան նորա (այսինքն սատանայի) ընկճեաց. իմա՛, զնախկին հանգամանս կամ սպառազինութիւնս։
pre-existent;
— էն, the First Being.
Սա (կիւրակէ օրն) է նախագոյակ լուսոյն ծնօղ, եւ սկիզբն զէակսն գոյացուցանողացն աւուրց. (Յհ. իմ. ատ.։)
first acting or operating;
made before.
Նախագործիւք լուսափայլութեամբք՝ աստուածպետութեան անընդմիջաբար հպագոյն։ Նախագործ զօրութեամբ։ Նախագործ լինել։ Նախագործ քահանայապետ։ (Դիոն. երկն.։)
cf. Կանխագուշակ.
Կարապետ գոլով, եւ նախագուշակ գալստեան որդւոյն աստուծոյ։ Նախագուշակ հոգւով քո ասացեր ի ձեռն մարագրէին։ Ըստ նախագուշակ տեսողին։ Սաղմոսքս մի ըստ միոջէ խորհրդոյս զօրութեան են նախագուշակ. (Շար.։ Մաշտ.։ Յհ. կթ.։ Լմբ. պտրգ.։)
Ըստ նախագուշակ ձայնին յովէլեայ։ Ի բանս յօրինակս նախագուշակս. (Ածազգ. ՟Թ։ Նար. յովէդ.։ Հ. կիլիկ.։)
set over, put above, promoted, preferred, superior;
— առնել, համարել, to prefer.
Նախադա՛ս է, եւ պատուական ամենայնիւ անձն բանական քան զմարմինն։ Զնախադասսն ինքեան՝ սիրոյն ջերմութեամբ առաւել զօրացուցանէ ի բնաւորսն ունականութիւնս. (Գր. հր.։)
founder or institutor;
preposition.
πρόθετης primus institutor, auctor. Նախ դնօղ. նախկին յօրինիչ.
Նախադիր (կամ նախադրութիւն) ասի այնր աղագաւ, զի նախ եդեալ լինի քան զանուն եւ զբայ։ Նախադիր կարէ լինել, եւ ստորադիր, յորժամ ասիցես. սակս քո, եւ քո սակս։ Նախադիրս (բաղադրական մասնիկն կամ նախդիրն) առ ի զարդ գեղեցկութեան յօրինեալ յարուեստախօսից. (Երզն. քեր.)