metretes or amphora (a liquid measure, the Roman about seven, the Attic about ten gallons).
μέδος, -δοι medus, -di. Անուն ազգի. մեգացի. քիւրտ, շիրվանի.
Mede;
Median;
lord.
μέδος, -δοι medus, -di. Անուն ազգի. մեգացի. քիւրտ, շիրվանի.
cf. Մարգագետին.
Մարգք ըստ իւրաքանչիւր վայելչութեան ազգի ազգի խոտովք եւ պէսպէս ծաղկովք։ Քան զամենայն ծաղիկս՝ որ յամենայն մարգս։ Մեղու ի մարգսն թռչի։ Ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն։ Լի մարգք եւ բուրաստանք. (Վեցօր. ՟Ե. ՟Է։ Ածաբ. նոր կիր.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։ Նիւս. կազմ.։)
prophetic;
— ոգւով, by a — spirit.
Կայր զօրութիւն նշանացն եւ արուեստիցն ի մարգարէակիր մարմին մարգարէին մեռելոյ. (Կոչ. ՟Ժ. (յն. այլազգ։))
massacring prophets.
Մարգարէակոտոր ազգին (հրէից)։ Հարքն ձեր մարգարէակոտորք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Տօնակ.։)
murdering prophets.
Զգուշանալ ի մարգարէասպան ազգէն հրէից. (Եպիփ. թաղմ.։)
margaret, pearl;
daisy;
margarine;
շարք —րտաց, string of pearls;
pearl necklace;
ծածկեալ —րտօք, pied with daisies;
մի՛ արկանէք զ—ս առաջի խոզաց, don't cast pearls to swine;
cf. Ընդելուզանեմ.
Եւ ես նովին յուսով կապեալ շրջիմ, որ ոչ են կապանք, այլ՝ մարգարիտք հոգւոյն. (Ածազգ. ՟Գ։)
like a pearl.
Մարգարտատեսիլ եւ ի ծիրանազգեաց հրաշափառագոյն կոյս. (Շար.։)
slave-merchant, slave-buyer or dealer;
purchase of slaves.
Մարդագին վաճառականք. ((յն. այլազգ) ՟Բ. Մակ. 11. 25։)
Որ զհազար վաճառականսն ի մարդագին ածէր որդւոց հրէիցն. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 34. (յն. այլազգ։))
joists and beams of a house;
ceiling, roof.
որ եւ յայլազգ՛՛. մէրդէգ, մէրտէկ. այն է տէրէկ. հաթըլ. Գերան յարկաց. հեծան. եւ ըստ ոմանց՝ Գերան փոքր կամ ձող շարեալ ի վերայ հեծանաձգութեանց լայնութիւն։ Մենինսքի դնէ ի լտ. trabs, columna. գերան. սիւն.
cannibal, anthropophagus, man-eater;
— լինել, to eat human flesh.
Քարոզեաց շանագլխաց ազգին, եւ մարդակերացն։ Մարդակեր բարբարոսք։ Աշխարհ մարդակերաց. (Երզն. մտթ.։ ՃՃ.։ Յայսմաւ.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.
Կանխաւ զգուշացուցանեմ զձեզ ի մարդակերպ գազանաց անտի. (Ածազգ. ՟Ա։)
Զհոգեւորական ազգին զամենայն մարդակերպ նմանութիւնս առ մարդիկ եղեալ. (Ագաթ.։)
cf. Մարդածախ;
civil, polite, urbane, courteous, complaisant, obliging, genteel, kind, affable.
Երկիր մարդավար ես դու, եւ անզաւակ յազգէ քումմէ եղեր։ Ոչ եւս լինիցիս մարդավար. (Եզեկ. ՟Լ՟Զ. 13. 14։ յն. ծախօղ կամ ուտօղ զմարդիկ։)
misanthropy, hatred of mankind.
Որովհետեւ առ համազգիս մարդատեցութիւն վարեցէք, եւ ո՛չ առ իս բարեգործութիւն արարէք. (Զքր. կթ.։)
incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.
ՄԱՐԴԵՂՈՒԹԻՒՆ. ἁνθρωπογονία ortus hominis. Եղանութիւն որդւոց մարդկան. ստեղծումն. ծագումն. սերունդ. ազգաբանութիւն.
humanity, human nature;
humanity, mankind;
multitude, many people.
ՄԱՐԴԿՈՒԹԻՒՆ. որպէս Բազմութիւն կամ ազգ մարդկան. մարդիկ. բնակութիւն մարդկան.
Արդարն նոյ միայն գտաւ կատարեալ յազգի մարդկութեանս. (Եղիշ. ՟Ե։)
exercised, inured;
trained to war.
Եկեալ մարզիկքն աւերեցն զսկիտէ. պարտի լինել մազիկք, որ եւ գրի մալինոնք, եւ մարկիզք. իբր անուն ազգի։
it is possible;
զիա՞րդ — այդմ լինել, how can these things be?
չ-, ոչ —, it can't be, it is impossible;
—ցի՞, is it possible?.
Չմարթի այլազգ հասանել փառաց, եթէ ոչ փախչելովն ի փառաց. (Ոսկ. փիլիպ.։)
body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.
Առ մի ի կողից նորա, եւ ելից ընդ այնր մարմին։ Մարմին ի մարմնոյ իմմէ. եղիցին երկուքն ի մարմին մի։ Երինջք ընտիրք մարմնով, վտիտք մարմնով։ Զոսկերօք եւ զմարմնովք նորա։ Հերք իմ եւ մարմինք։ Մարմին եւ արիւն ոչ յայտնեաց քեզ։ Հացն՝ զոր ես տաց, մարմին իմ է։ Կերիցեն թռչունք զմարմին քո։ Ոչ ամենայն նոյն մարմին է. այլ՝ այլ մարմին է մարդկան, եւ այլ մարմին անասնոց. եւ այլն. որպէս ի վեր անդր։ Ուստի նոյն բառք այլոց ազգաց ըստ կրկին նշ. թարգմանին ի մեզ ըստ տեղւոյն նաեւ Դի, Գէշ, Մարդ, Անձն, եւ այլն։ Որպէս Մարմին կոչի փոխաբերութեամբ եւ մարմնասէրք, երկրաքարշք վարուք, ընկղմեալք ի նիւթ։ Մարմին կոչի եւ իսկութիւն մարմնոյ՝ հակադրեալ ստուերի. որպէս եւ վերին երես մարմնոյ կամ մորթն, իբրեւ մասն մսոյ, եւ այլն։
carnivorous.
Որդանցն ազգ թիւնաւոր եւ մարմնակեր. (Մաշկ.։)
of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.
ՄԱՐՄՆԱԿԻՑ. որպէս Մարդ ազգակից մարդոյ.
Կամ Արենակից. ազգական.
having a bodily form or figure, corporeal.
Էգ ազգն՝ նիւթականն, ախտանայինն, մարմնաձեւն, զգայունն։ Բաղկացութիւն մարմնաձեւ հողեղինագոյն եհաս (այսնիքն ընկալաւ) զգայութիւնն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 8. եւ Փիլ. այլաբ.։)
clothed with a body, corporeal.
Եկեալ մերձեալ առ մեզ ըստ մարմնազգած մարմնապատն լինելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)
bodily, corporally;
materially;
carnally, sensually, lustfully;
essentially, really, substantially.
Զի մարմնապէս ընդ մարդկան շրջեալ՝ նմանւովն փրկեսցէ զազգս մարդկան. (Աթ. ՟Թ։)
Մի՛ նայիք, ի միմեանս մարմնապէս (յն. ըստ մարմնոյ), այլ սիրովն յիսուսի քրիստոսի. (Ածազգ. ՟Դ։)
incarnate.
Որ ինչ հայի ի մարմին առնուլ բանին. մարմնազգեցիկ.
cf. Մարմնաւորական.
σαρκικός, σάρκινος, ἑνσάρκος , σωματικός, σωμάτινος, ἑνσώματος carnalis, carneus, corporalis, corporeus եւ incarnatus, corporatus Ունօղ զմարմին. մարմնազգեաց. մարմնազգեցիկ.
Որ մարմնաւորացս ազգի արարօղ ես ձեռօք. (Շար.։)
shining, bright with cleanliness, candid, clear, pure, clean;
glorious, virtuous.
Մաքրափայլ՝ քրիստոսազգեաց՝ ճշմարիտ որդւոյ մերոյ՝ սարկաւագի. (Ածազգ. ՟Ժ՟Բ.) յն. σεμνότατος , պարկեխտ եւ նազելի. լտ. ornatissimus, բարեզարդ։
ink.
Մեղանս պակասեալ սպառի, եւ զանկարգութիւն ազգիս մերոյ ոչ է հնար ընդ գրով արկանել. (Խոսր. պտրգ.։)
great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.
noble, great, of high rank.
Որ է ի մեծ զարմէ. մեծազգի. ազնուատոհմ. արքայազարմ.
loud, noisy, sounding, sonorous, resounding;
aloud, with loud cries or shouts, noisily, with hue and cry, clamorously;
— աղաղակել, կարդալ, to cry with might and main, to roar out, to cry with all one's strength.
Յովհաննէս մեծաձայն զնմանէ աղաղակեաց առաջի ազգաց. (Նանայ.։)
magnanimity, greatness of mind, generosity;
great stature, tallness.
Ժառանգ մեծազգի, որ զնախնեացն զմեծանձնութիւն ոչ նորոգէ. (Սիր. ՟Ի. 28. (որ չիք ի յն։))
loaded with the highest honours;
magnificent, splendid, grand, pompous, majestic, sumptuous, solemn;
with great honour;
splendidly, pompously, sumptuously.
Մեծաշուք ի գոչիւն փողոյ ... զճակատն յառաջ մատուցանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 25. (յն. այլազգ։))
cf. Մեծապանծ.
Եկին հասին նոքա մեծապարծ երեւելի հոգեւորազգաց փառօք ի հայաստան երկիրն. (Բուզ. ՟Դ. 4։)
woman of quality, dame, lady, lady of rank.
Մեծազգի կամ մեծապատիւ կին. տիկին.
explicit, clear, evident, formal, precise;
distinct, only, sole;
simple, ordinary, obscure;
clearly, explicitly, distinctly, precisely, expressly, intelligibly.
Հաւատոցդ անուն մէկին է անուանեալ, բայց յերկուս ազգս բաժանեալ լինի. (Կոչ. ՟Ե։)
marauder, freebooter, bandit.
ՄԵԿՆԱԿԱԶԷՆ որ եւ ՄԵԿՆԱԶԷՆ, ՄԵԿՆԱԶԻՆԵԱԼ. Մեկնակ եւ ինքնագլուխ զինեալ. կամ զմի ազգ զինու կրօղ. սրիկայ. զօրական. ըսի յն. միագօտեալ կամ մենագօտեալ. (որ պէսպէս մեկնի)
interpreter, commentator, expositor.
Դու բելիար՝ հեռացուցիչ յաստուծոյ, եւ մեկնիչ ի քրիստոսէ, եւ օտարացուցիչ ի հոգւոյն սրբոյ. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Մեկուսիմ.
Յամենայն ազգատոհմէն մեկուսանալ. (Փիլ. իմաստն.։)
neocorus, guardian or maintainer of the temples.
Դիւացն աշակերտ էր մեհենազարդ եղեալ քուրմն։ Զմեհենազարդն ածելով յառաջ՝ հրաշացուցանէր նովաւ զազգն. (Նիւս. ի սքանչ.։)
guilty.
Ի պարթեւական մեղապարտ ազգէն (անակայ). (Շար.։)
sinful;
iniquitous, wicked;
sinner.
Չարք եւ մեղաւորք էին առաջի աստուծոյ։ Մեղաւորն եւ ամպարիշտն։ Վա՛յ ազգին մեղաւորի։ Ի ճանապարհի մեղաւորաց նա ոչ եկաց։ Ի գործս ձեռաց իւրեանց կապեսցին մեղաւորք։ Դարձցին մեղաւորք անդրէն ի դժոխս։ Աստուած քաւեա՛ զիս զմեղաւորս։ Եւ կին մի էր ի քաղաքին մեղաւոր (այսինքն յայտնի պոռնիկ)։ Ո՛չ եկի կոչել զարդարս, այլ զմեղաւորս։ Յիսուս քրիստոս եկն յաշխարհ փրկել զմեղաւորս, որոց գլուխն ես եմ.եւ այլն։
soft, loose, slack, flabby;
weak, faint, nerveless, indolent, effeminate, languid, cowardly;
slothful, sluggish.
Հայեցեալ յազգն արիական (պարսկական), թէ իգասէր էր, ըստ նմին նորին մեղկ բարուցն նմա օրէնս կցկցեաց. (Եզնիկ.։)
bee;
ձագ —աց, drone maggot;
գունդ, պարք —աց, swarm of bees;
գործասէր, ճարտար —, diligent, industrious bee;
— բզզէ, the bee buzzes.
(լծ. յն. մէ՛լիսսա. μέλισσα apis. Մեղրագործ ճանճն ոսկեգոյն՝ գործասէր եւ միաբանակեաց. ոյր զէնն է խայթոց իւր. թո՛ղ զվայրենի մեղուս ազգի ազգի. եբր. տէպպօրա.
Շչեսցէ տէր ճանճռանն եւ մեղուին. ճանճ զեգիպտացին ասէ ... եւ մեղու զբաբեղացւոց ազգն. զի զանազան գունովք ծաղկեալ են մեղուք ընդ խայթոցօքն. (Գէ. ես.։)
inclined to transgress, delighting in sin, wicked, criminal.
Չի՛ք անողորմ քան զմեղսասէր ազգս դիւաց. (Համամ առակ.։)
melilot;
hoar-hound.
ՄԵՂՐԱԾՈՒԾ կամ ՄԵՂՐԾՈՒԾ. Անուն ճանճի. ազգ շանաճանճի ի գոյն պրասի։ πράσσιον prassio, marrubium, marrubis. ... (Գաղիան.։ Բժշկարան.։)
maena.
to die, to expire, to breathe one's last, to give up the ghost, to depart this life, to pay the last debt to nature;
to mortify one's body;
մահու —, to be punished with death, to suffer capital punishment;
— ի մարտ պատերազմի, to die on the breach, to be slain in action;
— ի վերայ ազգին, ի սէր հայրենեաց, to die for one's country;
— քաջութեամբ, պատուով, to die on the field of honor;
մերձ է ի —, he is at the last gasp, he is expiring, dying;
որպէս կեայ ոք այնպէս եո մեռանի, people generally die as they live.
holy oil, chrism;
ointment, perfume.
Մեռոնս այս օրհնաբանեալ՝ թարգմանեալ իմանի ինձ մայր։ Իսկ մառնամուտ՝ որ եւ այս միւռոն՝ ըստ այլում բառի ցուցանի, այսինքն է մթին, մռայլ առձայնի։ Մեռայ՝ որ է դառնութիւն. որ եւ միւռոն ստուգաբանեալ մեկնապէս ըստ մեզ՝ մեռելութեան ազգականութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
of our nation, national.
Որ է յազգէ մերմէ. մերազգեայ. բնիկ ազգային. համազգային. մեր ազգէն.