cf. Լուսալի.
ԼՈՒՍԱԼԻ ԼՈՒՍԱԼԻՐ. որ եւ ԼՈՒՍԱԼԻՑ. Լի լուսով. առլցեալանթերի եւ կատարեալ պայծառութեամբ. լուսաւոր. լուսապայծառ.
Վասն լուսալի եւ պայծառ տան՝ բիւր ինչ ծախեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
Աննիրելի դիտմամբ լուսալիր պայծառացեալ. (Եղիշ. ՟Գ։)
ԼՈՒՍԱԼԻՐ. Մակդիր լուսնի լրացելոյ. Լուսաբոլոր.
that sheds light, luminous, brilliant.
Իբր զփայլուած լուսածագ բոցոյ բորբոքման. (Նար. խչ.։)
to shine, to give light, to illuminate.
Ճառագայթ արձակ յարեւելից լուսածագեսցիս. (Անյ. բարձր։)
Յորժամ յարեւելից լուսածագեսցի իբրեւ զարեգակն արդարութեան. (Սարգ. Բ. պ. Բ։)
engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.
Ծնօղ լուսոյ, սուրբ աստուածածին.
Ի դէպ կոչէին զնոսա (զսուրբ կանայս) գիրք՝ հրածինս եւ լուսածինս. (Համամ առակ.։)
Եւ Լուսաբուղխ. լուսափայլ. սպիտակափայլ.
formed of light, bright.
հրեշտակք որպէս պատմուճանաւլուսեղինաւ երեւեցան, որպէս եւ լուսակազմ իսկ է բնութիւն նոցա. (Լծ. ածաբ.։)
light-bearing;
candlestick;
acolyte.
Զլուսակալս նոցա, որ են ի ծայրսն ընկուզազարդս։ Եւ զբաղմակալն զեօթներորդ, որ ի գլուխ. լուսակալին. (Ել. լէ. 17։)
Զկատուն լուսակալ դրին թագաւորին ի վերայ ոսկի բարձին. (Ոսկիփոր.։)
like a light, clear, luminous;
—ք, angels
Լուսակերպ երեւեալ իբրեւ հրեշտակ աստուծոյ նմանեալ. (Եւագր. ՟Ի՟Ե։)
Զերկնայինս լուսակերպիցն կոչեցեր զնոսին սպասաւորս։ Զվերնոցն անմահ հրեշտակացն լուսակերպից։ Պարուրին պարտք լուսակերպից. (Նար. ՟Լ՟Ե. ՟Ձ՟Ա. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)
of very white wool;
bright, shining.
Որոյ կիզն այսինքն գզաթն կամ բուրդն է սպիտակ փայլուն եւ պայծառ որպէս զլոյս.
Ծնեալ գառինքն ամենայն լուսակիզն էին։ հօտքն լուսակիզն։ Ի լուսակիզն յոդեաց ի սեւութիւն այծից փոփոխելոց. (Ագաթ.։ Լմբ. ատ.։ Շ. ընդհ.։)
Ի մաքրափայլգեղմն իմանալի եւ լուսակիզն. (Շ. մտթ.։) (որք մարթին բերիլ եւ ի յաջորդ նշ։)
Եւ որպէս Լուսով կիզեալ՝ այսինքն վառեալ բորբոքեալ. լուսափիւռ. լուսափայլ. պայծառ.
Աձր մի գեղեցկատեսիլ ի կերպարանս ալեւորի լուսակիզն փայլմամբ. (Արծր. ՟Գ. 13։)
that bears a light, luminous.
Եւ մայր լուսոյ սուրբ աստուածածին.
candid, holy, pure, spotless, without stain or blemish.
Սրբակրօն. լուսազարդ քաղաքավարութեամբ. առաքինափայլ.
Երեւեցաւ ջահաւորալ վարդապետութեամբ եւ լուսակրօն վարուք. (Ժող. հռոմկլ.։)
white haired.
Երեւալ աստուած հայր՝ նմանեալ առն սրբոյ պատուականի, եւ լուսահեր ծերունւոյ. (Պիտառ.։)
resplendent, brilliant, sparkling, glittering, twinkling.
Որ ճաճանչէիբրեւ զլոյս. որոյ ճաճանչք են լուսապայծառ. լուսանշոյլ. ճառագայթարձակ.
Նշոյլք նորա լուսաճաճանչ եւ գեղեցիկ են քան զլուսնի. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Ջահիւք բորբոքելովք, եւ ամենայն լուսաճաճանչգնդիւն. (Կորիւն.։)
Գումբէթս ոսկէզարդս եւ լուսաճաճանչ. (Արծր. ՟Ե. 7։)
cf. Լուսաճաճանչ.
Ընդ անմարմնոցն հոյլսն լուսաճեմ տարերցն (լուսաւորաց երկնից) զգոյնս արեանանեղին։ Լուսաճեմբնակարան կարեաց՝ խորան դասուց հրեշտակաց։ Երկնանման լուսաճեմ խորան. (Շար.։)
any opening to admit light;
sky-light, window, casement, dormer-window.
photography, photograph;
photographer;
photographic.
Ներկեալ լուսով, կամ իբրեւ զլոյս. լուսազարդ. Լուսագեղ. Լուսափայլ. Լուսակազմ.
that permits the light to pass;
cf. Լուսամուտ.
Տեառնագրեա՛ քո անուամբդ զլուսանցոյց երդ յարկիս. (Նար. ՟Ժ՟Բ։)
լուսանցոյց բանտին, զի զլոյս մի՛ տեսցեն. Լուսանցոյց յարկին յապակոյ. (Յհ. իմ. եղեղ։ Ճ. ՟Ա.։ Լմբ. պտրգ.։)
margin;
— բնութեանց, the eyes;
գրել ի —ս, to make marginal notes.
cf. Լուսագնաց.
լուսաշաւիղ ճառագայթաաւէտ սուրբ նշանդ. (Յհ. կթ.։)
Ճոխաբար հետեւեցան լուսաշաւիղ ընդ պողոտայն։ Լուսաշաւիղ յերկինս ելին հողանիւթեայ սուրբ հրեշտակին. (Շար.։)
cf. Լուսազարդ.
Մի՛ այլայլեսցի յինէն դրոշմդ լուսապաճոյճ։ Պսակս լուսապաճոյճս։ Արքայութեանն ժառանգողի նշան լուսապաճոյճ։ Զլուսապաճոյճ գաւիթ տաճարիդ. (Նար. ՟Կ՟Ե. ՟Հ՟Թ. եւ Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)
Լուսապաճոյճ բանքն տասնութիւք. (Տօնակ.։)
brilliant, bright, luminous, resplendent.
Նշանակելով զլուսապայծառառ աստուածութեանն բարձրութիւն. (Երզն. մտթ.։)
Յորում մեկնին միտք բանիցն լուսապայծառ վերլուծութեամբ. (Երզն. մտթ.։)
full of light;
— լուսին, full moon.
Պատարուն լուսով. Լուսալիր. լուսայեղց. լուսաբոլոր.
Իւղս այս լուսապատար խնկալիր։ Վայելչագեղ լուսապատարն պայծառութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. առաք.։)
that has a luminous crown;
glory, nimbus, halo.
Լուսապըսակ քոց վկայիցն. (Շ. այբուբ.։)
surrounded with light, splendid, bright, luminous.
որոյ սահմանն կամ բոլոր իսկութիւնն է լուսալից. ընդունարան լուսոյ աստուածութեան. աստուածընկալ.
Յորում աճեցոյց զբոյսն օրհնութեան ի լուսասահման անդաստանին անարատութեան. (Նար. կուս.։)
furnished with divine light;
illustrious, brilliant
սնեալ ի լոյս կամ լուսով, այսինքն ընդ ձեռամբ յիսուսի.
that sheds light, resplendent, shining, radiant.
Լուսասփիւռ հրահոսան վտակք զքոյդ արբեցուցանեն վտակ. (Խոր. հռիփս.։)
burning, shining, luminous.
Որոյ լոյսն՝ճրագն՝ լապտերն է վառեալ. կամ Որպէս զլոյս վառեալ. լուսաբորբոք.
Ռահեալ սրբոցըն լուսաւառ Շ. (յիշ. առակ.։)
surrounded by a bright array;
— երկնային թռչունք, angels.
(եթէ չիցէ գրելի Լուսատու) Լուսաւոր ըստ իմիք, կամ պայծառ մասն լուսնի իբր թափաւցիկ. որ ըստ կարծեաց ոմանց յառջնոց այսպէս բացատրիւր.
որոց տարմն այսինքն բազմութիւնն է լուսազգեաց.
Լուսատարմիկ եւ երկնային թռչունք, այսինքն է արդարոց եւ գերաշխարհիկ սրբոց երամքն. (Կիւրղ. աղ.։ Կիւրղ. խչ.։)
wishing for, longing for light.
Խաւարաւ ըմբռնեալս, կամ միայն առանց այսորիկ լուսատենչիկս եւ կարօտս. (Սարկ. քհ.։)
that sees the light (eye);
of brilliant aspect.
Փայլատակմանց ճառագայթիւք լուսատեսօք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.
Լուսատեսակ ճառագայթ, կամ առանձնաւորութիւն սերովբէի, կամ բարեզարդութիւն. (Դիոն.։)
Կամ Պայծառ տեսլեամբ. գեղեցիկ.
cf. Լուսատեսակ.
Լինի իմն առ նուրբ եւ լուսատեսիլ զգալի բնոթեան, մոտաւոր բնութեան ընտանութիւն. (Նիւս. կազմ.։)
Լուսատեսիլ ծագմամբ. (Մաշտ.։)
Իբր մ.
Երկաթն երկաթով սրբի ի ժանգէ, եւ լուսատեսիլ վայելէ. (Լմբ. առակ.։)
that gives light, enlightening;
— լինել, to teach, to enlighten, to illuminate;
— աշտարակ, light-house;
—ք, the stars.
Չիղջ ոչ կարէ համբերել լուսատու ճառագայթից արեգական. (Եփր. համաբ.։)
Ընդ օձաբնակ խաւար գըբին, յոր լուսատուն էր իմ անձին. այսինքն սուրբ լուսաւորիչն. (Յիսուս որդի.։)
Բեւեռեաց զլուսատուս ի աստատութեան. այսինքն զլուսաւորս. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Ծածուկ հաւաքման բանին իբր լուսատու ձորձով պատեցար. իմա՛ լուսափայլ, շողշողեալ, պայծառ։
Սեամբ հրոյ լուսատու լինել նոցա. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 21։)
window, casement;
baptistery;
—ք, the eyes.
Ձեռն եդեալ բժշկաց զլուսարանս նոցա. (Ասող. ՟Գ. 7։)
Մո՛յծ ընդ բացեալ լուսարանին՝ զ՝ի գոյն ոսկւոյ սուրբ աղաւնին. (Յիսուս որդի.։)
Նկատէր զլուսարանս պատուհանացն (վառ վառիա)։ Արարին երրորդ լուսարանս բաղանեացն. (ՃՃ.։)
Ի սմին աղօթանուէր լուսարան կենաց փրկութեան բարեաց։ Որպէս յիջումն լուսարանի սուրբ աւազանին՝ լուացմամբ մարմնոյ. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
sun-lit, bright, splendid.
Լուսափայլ. լուսաճաճանչ. հաղորդ լուսոյ արբւոյն.
Լուսարբի ամպով առ ի նոցանէ պատուեալ համբարձար. (Նար. կուս.։)
cf. Լուսաւորեմ.
Զօր սուրբ կերակրէին հսկելով յերեկոյէ առանց քնոյ լուսացուցանէին յեկեղեցւոջն յաղօթս. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ.) (տպ. անցուցանէին)։
clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.
Լուսաւոր պսակք, կամ ականք. կամ պայծառութիւն, վառումն. կամ զգեստ, ճանապարհ, վարդպետութիւն, արդարութիւն, պատուիրան, վարք, միտք, խորհուրդ, բան. (Յճխ.։ Զենոբ.։ Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ նար։ Մագ. եւ այլն։)
Զմորոյ լուսաւորուեանցն լուսաւոր վերակացոկէ. այն է սուրբ լուսաւորիչն. (Խոր. ՟Բ. 89։)
Եւ են ներհակք. սրպէս լուսաւոր, եւ կոյր քանզի մին է լուսաւոր իբր յունէլոյն. (Դամասկ.։)
կարգեցեր զլուսաւորս ի պէտս։ Լուսաւորքն լբրեւ ճրագունք լուցեալք։ Զերկինս լուսաւորօքդ։ Զլուսաւորսն խաւարեցուցեր. կամ լուսացուցանելով. (Ագաթ.։ Եզնիկ.։ Պիտ.։ Շար.։ եւ Խոր.։)
Նմանութեամբ՝ Առաքեալք, մարգարէք, վարդապետք եւ այլն.
Երկու լուսաւորք երկակի երկնի (յակ. մծբ. եւ գր. լուս) (Նար. մծբ.։)
Յորոց միջի երեւիցիք իբրեւ լուսաւորք յաշխարհի. (Փիլիպ. ՟Բ. 15։)
very luminous, most splendid;
—, —ս ad. clearly, evidently, in the clearest manner.
Լուսաւորագոյն բանիւք, կամ իմացուածովք. (Պիտ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)
Լուսաւորագոյն բարբառ վկայութեան մատուցանեմ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 9։)
λευκότατα lucidissime, apertissime. Կարի հստակութեամբ. յայտնագոյնս. բացայայտագոյն.
enlightened-mind;
intelligent.
որ եւ ԼՈՒՍԱՄԻՏ. Լուսաւոր մտօք. լաւիմաց. եւ բարեսէր. ըստ յն. εὕνοος, εὕνους.
clearly.
աստուածային հրամանք յաղթողականք լուսաւորապէս յայտնութեամբ ազդեալ երեւէին. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)
to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.
Լուսաւորել զաս կուրին, կամ զկոյրն. զաս հոգւոյ կամ սրտից. զխաւարեալս մեղօք։ Լուսաւորեա՛ եւ զիս հոգւով։ Անճառ լուսով լուսաւորապես զհաւատացեալս. (Ոսկ.։ Նանայ.։ Լմբ.։ Նար.։ Շար.։)
Եւ Յայտնել. ցուցանել. ծանուցանել. պարզել. բացայայտել. բանալ. Ոչ լուսաւորէր մեզ զայն ամենայն. (Դտ. ՟Ժ՟Գ. 23։)
Արարչիդ բան լուսաւորեաց։ Զանպակաս լրութիւն անհասիդ յայտնեալ աշխարհի լուսաւորեցեր։ Իմաստք արուեստից բարձրեալ բժշկիդ բարեհռչակեալ լուսաւորեսցին. (Նար. ՟Հ՟Ա.. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Թ։)
Ահաւասիկ լուսաւորեաց զպատրուակաւ ասացեալսն. Յաւելուած բանիս լուսաւորէ զասացեալսդ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)
Այնպէս լուսաւորեսցէ լոյս ձեր առաջի մարդկան։ Լուսաւորեցան երեսք նորա իբրեւ զարեգակն. (Մտթ. ՟Ե. 16։ ՟Ժ՟Է. 2։)
ի հօրէ զմիտսն լուսաւորեալ՝ ասէ ցնա, դու ես քրիստոս. հելլենաբանութիւն է, կր. հանդերձ հյց. խնդրով. φωτισθείς τὴν διάνοιαν որ ըստ հյ. ասելի է, մտօք կամ ի միտս։
light, brightness, glare, splendour;
illumination.
Իմաստունք ծագեսցեն իբրեւ զլուսաւորութիւն ի հաստատութեան։ Փառօք մեծօք եւ լուսաւորութեամբ ի յաւիտենականէն։ Ցուցցէ աստուած ի ներքոյ երկնից զամենայն լուսաւորութիւնս քո։ Առաւել քան զլուսաւորութիւն արեգական։ Զի մի ծագեսցէ ի նոսա լուսաւորութիւն աւետարանի։ Ի լուսաւորութիւն գիտուոթեան փառացն աստուծոյ։ Լուսաւորութիւն նմանեալ ականց պատուականաց.եւ այլն։
Զիշխանականն եւ գերիշխանական աստուածապետութեանն հօր լուսաւորութիւն։ Աստուածապետութեանն լուսաւորութեամբ մաքրի։ Մականունութիւն քերովբէին, գերագունին լուսաւորութեան ընդունական. (Դիոն. ստէպ.) (յն. φωτοδοσία լուսատուութիւն, կամ լուսատրութիւն. գուցէ եւ ի հյ. մարթ է այնպէս վերծանել։)
Խնդրէր ուսանել լուսաւորութեամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)
Զմերոյ լուսաւորութեանցն լուսաւոր վերակացուէ ճառելով։ նախաշաւղի եւ լուսաւորութեանցն նահապետի սրբոյն գրիգորի. (Խոր. ՟Բ. 89. Յհ. կթ.։)
պարգեւ կոչեմք, շնորհ, մկրտութիւն, օծումն, լուսաւորութիւն։ Օծումն որպէս քահանայական եւ թագաւորական. լուսաւորութիւն՝ իբրեւ զպայծառութիւն. եւ այլն. (Ածաբ. մկրտ.։)
Մկրտութիւնն հոռոմ լեզուաւ լուսաւորութիւն (քօ՛դիսմա) անուանի. (Լծ. ածաբ.։)
Շնորհք սուրբ հոգւոյն իջանէ ի վերայ նորընծային իբրեւ ի լուսաւորութեան աւուրն. (Մաշտ.։)
shining with light, resplendent, glittering, refulgent, dazzling.
Ըզքարն ճաճանչաւոր լուսափայլ. (Նար. մծբ.։)
Զլուսափայլ բանից ճառագայլ. (Շ. ընդհ.։)
Մաքուր եւ լուսափայլ հանդերձիւք. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)
Լուսափայլ իմաստք հոգւոյն, կամ աւետարանին քարոզութիւն. (Լծ. ածաբ.։ Անան. ի յհ. մկ.։)
to shine, to shed light, to be brilliant.
Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)
Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)
cf. Լուսափայլեմ.
Իիւսին պսակք զանազանեալ, եւ պատմուճանք լուսափայլեալ։ լուսափայլեալ դիմօք աստուածահրաշ տեսլեամբ. (Շար.։)
Եւ անդուստ լուսափայլեալ ամենայնն միանայ ընդ աստուած. (Լմբ. սղ.։)
light, brightness, splendour;
lustre;
perspicuity.
ἕλλαμψις illustratio եւ այլն. Լուսափայլ գոլն առնելն. շողշողումն. ցոլունք. նշոյլք. լուսաւորութիւն. պայծառութիւն (զգալի կամ իմանալի, պէսպէս առմամբ)
Լաւագոյն արժանաւորին վասն նախ ի նոսա լինելոյ աստուածապետականին լուսափայլութեան։ Ի կատարողպետականէն լուսափայլութենէ քահանայապետեալ։ Զիւրոյն լուսափայլութեան սրբազնագործել խորհուրդս. (դիոն։ ստէպ։ Մաքս. անդ։ Շ. հրեշտ.։)
Ազդեցութիւն սուրբ հոգւոյն, եւ նորին լուսափայլութիւն։ Հեղեալ ի յետինս զլուսափայլութիւնս։ Յայտեա՛ կրկին շնորհ լուսափայլութեան։ Լուսափայլութիւն աստուծոյ, կամ գիտութեանն աստուծոյ։ Ըստ յարացուցի արեգականդ ճառագայթից. զի սա որպէս զարտաքին էքս լուսափայլութեամբն պարփակէ, եւ այլն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ. ստէպ։)
Լուսափայլութիւն երեսաց սրբոյն ստեփաննոսի). (ՃՃ.։)
Ոսկի հրատես գունովն, եւ արծաթ լուսափայլութեամբն գտանին փառաբանիչք ՟Աստուծոյ. (Խոսր.։)
cf. Լուսափայլութիւն.
Լուսափայլմամբ երեւի նշանն արքունական. (Ոսկ. ի նեռն.։)
brilliant, luminous;
splendid, illustrious;
—ք burning and shining light.
ԼՈՒՍԱՓԱՌՔ գ. իբր Լուսափառութիւն.
bright, celestial, angelic;
—ք, angels.
Զօրս չքնաղակերպ լուսեղէնս. (Լմբ. սղ.։)
optic nerves.
Լինի օդ գործարան ական առ ի տեսեցելոյն գիտութիւն. այնպիսի՝ որպէս ենխելացն լուսերակք. այսինքն ուղղոյն ջիլքն. որպէս դնի ի յն. (Նիւս. բն. ՟Է։)
moon, the planet, or the luminary of the night;
moon, month;
ծագումն լուսնի, moon-rise;
լոյս լուսնի, moon-shine, moonlight;
շող լուսնի, moon-beam;
նոր, ամսագլուխ լուսին, new moon;
կարակնաձեւ, ուռճալիր լուսին, full moon;
աճեցուն, նուազուն, լուսալիր լուսին, crescent, waning, harvest moon;
կարմրորակ լուսին, red moon, April moon;
փուլ լուսնի, the waning of the moon;
cf. Քառորդ;
եւ ոչ լուսին կասէ ի մաշել եւ լնուլ, not even the moon ceases to wax and wane;
եւ էր գիշեր պայծառափայլ լուսնի, it was a beautiful moon-lit night, the moon shone bright;
լուսին ձիոց, horse-shoe;
տեսիլ լուսնի, phase;
ընթացք լուսնի, lunation, the lunar course.
Եւ էր նոցա աւուրք ուրախութեան լբր լուսին մի. (Վրդն. պտմ.։)
σελήνη luna. Մոլորակ երեւելի յետարեգական, յորմէ ունի եւ զլոյս իւր, մերձաւոր երկրի քան զամենայն լուսաւորս երկնից. լուսին, լուսընկայ. թ. ա՛յ. ար. քէմէր (իբր կամար) պ. մահ, մեհ.
Ազատեաց զմեզ ի շաբաթապահն կրօնից, յամսագլուխն լուսնոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)