not preserved.
Մի՛ այսուհետեւ գործեալ թողուցուս անպահեստ զվաստակեալն. (Նեղոս.։)
negligently, without observation.
Զականջսն անպահպան վասն բազմախոյզ իրաց աւելագործութեան բարձեալ թողեալ. (Փիլ. իմաստն.։)
unadorned, simple, plain, unpolished.
εὑτελής, ἁκαλλώπιστος, ἅσκευος. simplex, incultus, supellectilis expers. Օտար ի պաճուճանաց կամ ի զարդուց, ի յօրինուածոց եւ ի հանդերձանաց սպասուց. անշուք. անարուեստ. աղքատին. պարզ. անզարդ, անսեթեւեթ. եւ Անկեղծ. քէսիմսիզ, սատէ, պայազը, հիլլեսիզ.
Որպէս ծառայ անպաճոյճ։ Պարտ է անպաճուճիւք վարիլ առ պէտսն մարմնոյն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ձ։)
without ornament, simply, plainly.
ἀπλῶς. simpliciter, ἁπλάστως, sine fuco. Առանց պաճուճանաց, կամ սեթեւեթից. անշքաբար, եւ Անկեղծաբար.
unlimited, immense;
without condition.
Անպայման սքանչելիք աստուածութեան։ Անպայման ուրախութեամբ. (Ագաթ.։)
without answer;
— առնել, to confound.
Եղեալ անպատասխանի յաստուածային հարցմանն. (Փարպ.։)
unbecoming, improper, unsuitable, unfit, absurd, unseemly.
ἅτοπος, -ον. absurdus, -um, ἅλογος, irrationalis, ἁνεπιτήδειος, non idoneus, ineptus. Անպատշաճ. անճահ. անտեղի. անբանաւոր. ամօթալի. յոռի. եօլսուզ, եագըշմազ, ապէս. տե՛ս (Յոբ. ՟Դ. 8։ ՟Ի՟Է. 6։ ՟Լ՟Զ. 21։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 27։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ա. 6։)
Գործիչ այնպիսի անպատեհից։ Զօրինակ պիտոյիցն յանպատեհ իրս դարձոյց. (Եզնիկ.։)
Մի՛ մտածեր անպատեհ կարծեօք. (Բրս. ծն.։)
absurdity, unsuitableness, incongruity, impropriety.
Գործք անպատեհութեան. (Լաստ. ՟Գ։)
Մարտնչին ընդ անպատեհութեան գործարանին. (Նիւս. բն. ՟Բ։)
that loves not war, peaceable.
Տիւ (կոչէ) զանպատերազմ առաքինութիւնն։ Անպատերազմ կանխէ յիմացուածս աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)
Անպատերազասէր եւ չվշտասէր եւ կանացի բարք։ Հեշտասէր եւ անպատերազասէր մտօք վարելով. (Եւս. քր. ՟Ա։ յորմէ եւ Արծր. ՟Ա. 3. եւ 4։)
not deceitful, sincere;
that cannot be deceived.
Անխաբ եւ անսուտ է, զորասեմս վասն քո. (Լծ.)
Անպարտելի քաջութեամբ, եւ անպատիր զգաստութեամբ։ Առ կամսն անպատիր. (Նար. ՟Ձ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)
dishonoured, dishonourable, abject, base, vile;
dishonourably, vilely;
— դրամ, false money.
Յանպատիւ ծառայութենէն արտաքս ելեալ գտար. (Բրս. գոհ.։)
impudent, disrespectful, irreverent, immodest, shameless;
impudently, without shame, irreverently, disrespectfully.
Պարզերես. աչալուրջ. համարձակ. անաչառ. պանծալի. ուր չիք տեղի ամօթոյ. ճեռմակերես.
Զնա ածել մեզ անպատկառ ի պատասխանիսն վկայ. (Մագ. ՟Դ։)
effrontery, impudence, shamelessness;
irreverence, disrespect.
Փոքր համարեցաւ կամ զանպատկառութիւն ի հօրէն, եւ եղեւ ի յանէծս. (Եփր. գող.։)
without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.
Օրհնաբանի՝ բարին որպէս ամենայն բարեաց պատճառ, որպէս չարեաց անպատճառ. (Դիոն. ածայ.։)
Անպատճառ է չարեաց աստուած. (Բրս. չար.։)
Որ չէ պատճառեալ յայլմէ. սեպհականեալ ստորոգելի հօր աստուծոյ, որպէս ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ, ոչ ծնաել, եւ ոչ բղխեալ.
Եթէ մեծ է հօր ոչ յումեքէն լինել, ոչ ինչ նուազ որդւոյ՝ յանպիսւոյ հօրէ (գոլ). վասն զի անպատճառի փառացն հաղորդի, եւ յանպատճառէն (է). (Առ որս. ՟Գ։)
Հայր է պատճառ անպատճառից, որդւոյ ծննդեամբ՝ հոգւոյն բղխմամբ. (Շ. խոստ.։)
Անբան արհեստք լսին, այսինքն ոչ անպատճառք. քանզի ոչինչ է արհեստ, որ ոչ ունի պատճառս։ Հմտութիւն է միոյ իրի անպատճառ գիտութիւն, ոչ գիտելով զպատճառն։ Ի ձեռն տեսականին եւ բանի գայ ի գործածականն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Թ։)
Առանց պատճառի. իբր անյայտ ծագմամբ. ինքնին, եւ վայրապար.
cf. Անպատում.
Անպատմելի աստուածութիւն, կամ լոյս, կամ յեղանակ ծննդեան, երանութիւն, պատիւ. պարգեւասիրութիւն, կարողութիւն. թշուառութիւն. (Աթ. ՟Դ։ Շար.։ Կիւրղ. գանձ.։ Նար.։) (Պիտ.։)
Ոչ մատամբ տառ ձեւացեալ աստուծոյ, այլ ե՛ւս անպատմելի, արեամբ որդւոյն աստուծոյ. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Անպատեհ.
Անպատշաճ հարցուածք, կամ կարգումն (բանի), վարք, իրք. (Եզնիկ.։ Փարպ.։ Լաստ. ՟Ի՟Ե։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 4։)
not grafted;
that cannot be grafted;
that cannot be united.
Քակտիչ լուծանօղ անպատուաստ խզմամբ։ Բաժանեցայ, եւ անպատուաստելի կտրեցայ։ Անպատուաստելի հարուածեալս, կամ լուծեալս. (Նար. մծբ. եւ Նար. ՟Ի. ՟Հ՟Ա. եւ Նար. խչ.։)
to dishonour.
Աստ զժամանակն միայն անպատուեմք, ուր մանաւանդ պատուելի՛ է զի դէպ ժամանակն։ Մի՛ որ յայսոսիկ է զարդն՝ անպատուեսցուք։ Ընդ բեթղեհեմի դասեցայց, ընդ մսրոյն անպատուեցայց։ Զաստուած անպատուես. (Առ որս. ՟Ա. ՟Ը։)
Զոր առ աստուածսն ունին, անարգեն շատք, եւ անպատուեն. (Եզնիկ.։)
Աստուածութիւնն ոչ յարգի յումեքէ, եւ ոչ անպատուի. (Յճխ. ՟Բ։)
unpunished.
unspeakable, unutterable, inexpressible, ineffable.
Անքնին եւ անպատում է առ արարածս իւր։ Անպատում բարիք։ Ի տեսիլս անպատումս։ Առեալ զանպատումն ի պատմել. (Ագաթ.։)
Գործեցեր զանպատումսն. (Նար. ՟Ձ՟Բ։)
(Վասն հրեշտակաց) անպատում եղեալ մովսեսի, զի մի՛ ընդ անզգայ արարածքս համարեսցին. (Ագաթ.։)
irreverence;
dishonour.
որ ի գրչաց ոմանց գրի եւ ԱՆՊԱՏՈՒԹԻՒՆ. ἁτιμία. ignomina, ignobilitas, dehonestamentum, contumelia. Անպատիւն գոլ. վիճակ անպատիւ. անշքութիւն. անարգութիւն. նուաստութիւն. ցածութիւն. անարգանք. թշնամանք. անպատուելն, եւ իլն. ի թիպարսըզլըգ, հագարէթ, ալչագլըգ, այըպ.
Ընդ կուսութեան զծնունդն, եւ ընդ անպատուութեան՝ եւ որ քան զամենայն պատիւս բարձրագոյն։ Դարձուցեր զերեսս քո, եւ անպատուութեամբ լցաք. (Ածաբ. յայտն. եւ Ածաբ. կարկտ.։)
Լցուցանել ի ծնողսն անպատուութիւն. (Պիտ.։)
insupported, unprotected, abandoned.
Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)
cf. Անպատսպար.
Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)
cf. Անպարոյր.
ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ որ եւ ԱՆՊԱՐԱԳԻԾ. ἁπερίγραφος, ἁπερίγραπτος. incircumscriptus, non circumscriptus, incomprehensibilis, immensus. Անպարագրելի. անպարոյր. անբովանդակելի. զոր չէ մարթ շրջափակել ծրիւ. անվայրափակ. անսահման. անեզրական. եւ անչափ. ընդարձակ յոյժ յոյժ.
Աճեցոյց զերեւոյթն անպարոյր եւ անպարագիր մեծութեամբ. (Փիլ. իմաստն.։)
Զլայնագոյն եւ զանպարագիր կալուածս։ Ջուրց համատարած անպարագիր մեծութեամբ ծաւալեալ. (Պիտ.։)
immensity.
Զտուեալն ի տեառնէ զիւրն անպարագրութեան ամենասուրբ եւ աստուածային պատկեր բարեպաշտին աբգարու. (Սարկ. պատկ.։)
busy, not at leisure;
not engaged in business
Այր եմ ծերացեալ, եւ անպարապ ի թարգմանութեանց. (Խոր. ՟Գ. 65։)
Ի հալածանաց եւ ի խռովութեանց անպարապ պատահեցան. (Մխ. դտ.։)
Որ ոչ պարապի ի գործ. պղերգ. դատարկ.
Անպարապ հոգեւորական զինուն արարեալ, մահու ծառայեցուսցէ. (Նար. ՟Ծ՟Ը։)
to be busy, to be occupied.
Ոչ առաքեցին յանտիոք. վասն զի առ երուսաղէմացիսն անպարապացեալ էին. (Ոսկ. գծ.։)
want of leisure, business.
ἁσχολία. occupatio. Անպարապն լինել ի յաճախութենէ գործոց. պատաղումն. զբաղանք. չունելն զժամանակ. այնպէս պարապելն յիրս ինչ՝ մինչեւ չկարել պարապել յայլ ինչ.
Յանպարապութեան նորա՝ եղբարցն հոգալ (այլ ոք կարասցէ)։ Մի՛ գուցէ՝ կարացեալ ուրուք լնուլ զպատուէրն, պատճառեսցէ զգործոյն անպարապութիւն։ Արուեստաւոր հնարքն անպարապութեան առիթք լինէին։ Ո՛վ գարշելի եւ անկատար անպարապութեանն. (Բրս. հց. եւ Բրս. չար. եւ Բրս. մկրտ.։)
Յաղագս այլ ինչ մեծ անպարապութեանց չհոգացան իրացս. (Փարպ.։)
incomprehensible.
Ի քեզ հաճեցաւ բնակել անպարիմանալին աստուած։ Անպարիմանալին խորք. (Թէոդոր. կուս. եւ Թէոդոր. խչ.։)
immodest, unchaste, indecent, bawdy, obscene;
dissolute, debauched;
—ս, indecently.
Պարկեշտացուցանել պանծալի տառիւք զանպարկեշտսն. (Սարկ. լուս.։)
Անպարկեշտ ծաղկեցեալ ալիքս եփրեմի. (Նար. ՟Բ.)
Անպարկեշտ էր կարծել զնոյն ինքն զքսերքսէս ինքնին զգործն կատարել. (Արիստ.։)
Զատանել ի մէջ սրբոց եւ պղծոց. եւ ի մէջ պարկեշտից եւ անպարկեշտից. (Ղեւտ. ՟Ժ. 10։)
uncircumscribed;
unbounded, immense;
incomprehensible.
Անորոշելի եւ անպարոյր ժամանակ։ Անպարոյր եւ անպարագիր մեծութեամբ։ Բազմութիւն անպարոյր։ Ազգի ազգի խնկոց բազմութիւնք, անպարոյր զանազանութիւնք. (Փիլ.։)
Սկիզբն եղելոցս՝ անպարոյր, եւ առանց ծայրից ըմբռնման. (Շ. բարձր.։)
Աստուած ոչ ժամանակի կարօտանայ, այլ՝ ամենայն անժամանակ եւ անպարոյր ի գիտութեան նորա կային անմարմնապէս. (Նախերգ. փիլ.։)
cf. Անպարոյր.
Անպարունակ մեծութիւն, կամ բացարձակութիւն։ Ի քեզ անպարունակն աստուած մարդացեալ. (Նար.։)
Անպարունակելի աստուածութիւն. (Նար. յովէդ.։)
Աստուածային անվայրափակ եւ անպարունակելի զօրութեանն. (Անան. եկեղ։)
cf. Անպարունակ.
Անպարունակ մեծութիւն, կամ բացարձակութիւն։ Ի քեզ անպարունակն աստուած մարդացեալ. (Նար.։)
Անպարունակելի աստուածութիւն. (Նար. յովէդ.։)
Աստուածային անվայրափակ եւ անպարունակելի զօրութեանն. (Անան. եկեղ։)
irreproachable;
irreproachably
Ճշմարիտ եւ անպարսաւ խորհդածաց. (Սարկ. քհ.։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Իսկ անդ յասելն՝ Զիմ միածինն անպարտ տանջեցին, լինի ած. եւ մկ։
Վտարանդի լեալ յանպարտ թշնամեաց տարապարտուց. այսինքն յանիրաւի (գործողաց) ի թշնամեաց. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 33։)
Գուցէ այլ մեծամեծս եւ անպարտս խօսեսցի. (Ճ. ՟Ա.։)
Յայսմ անպարտ եւ անվանելի արուեստից լուծցին որոգայթքն. (Նար. ղ։)
not guilty;
innocent.
Դեւք զպատկերն աստուծոյ ամենայն ուրեք անպարտակ ցրուեցին. (Վրդն. սղ.։)
Զօրութիւն մեծ, եւ հարստութիւն անպարտական. (Գէ. ես.։)
invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.
Զանպարտելի զշնորպսն աստուծոյ՝ պղնձոյ նմանեցոյց մովսէս. (Եղիշ. խաչել.։)
Մեծ եւ անպարտելի է սէրն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)
cf. Անվայրափակ.
Անպարփակ թագաւոր։ Անպարփակելի աստուած. (Զքր. կթ.։)
useless, vain, frivolous, insignificant;
vile, abject, miserable, despicable, worthless;
— առնել, to render useless, to spoil;
յանպէտ, յանպէտս, vainly.
Անպէտ էր ասել զայս. եւ ոչ վայրապար անպէտ, այլ եւ վնաս մեծ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Ընկալուչք յանպիտաց. (Նար. մծբ.։)
Զսարգիս մեղապարտ ծառայ աստուծոյ եւ զանպէտ կրօնաւոր յիշեցէ՛ք ի քրիստոս, աղաչեմ. (Սարգ. յիշ. ՟բ. յհ։)
Մի՛ յանպէտս զժամանակս մեր ծախել. (Խոր. ՟Ա. 4։)
Թողեալ զծերն անպէտս, եւ սովեալս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Է։)
cf. Անպէտ.
Ո՛վ անպիտանդ ի պիտանեանց։ Անպիտան աստուծոյ, եւ սրբոցն մասնակցութեան. (Նար. ՟Ը. ՟Թ։)
Անպիտան գրեցին զդէմս բանին, եւ պարսաւելի. (Նար. մծբ.։)
to be useless, to become useless, to spoil.
inutility;
littleness, insignificance;
baseness, vileness.
Անպիտանութիւն ծնողացն. (Լծ. կոչ.։)
Յանպիտանութիւնս կործանելոց է. (Եզնիկ.։)
untroubled, unclouded, clear, pure.
Անպղտոր յստակութեամբ ձգտեցուցանէ զհայեցուածս. (Եղիշ. ՟Է։)
Ամենասուրբ աղօթիւք, անպղտոր մտօք. (Դիոն. ածայ.։)
without a crown.
Մի՛ գուցէ գնասցեն անպսակք. (Ածաբ. մակաբ.։)
cf. Անպտուղ.
Անպտղաբեր աշխարհ, կամ երկիր, կամ ծառ. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. այլաբ.։ Շ. մտթ.։ Սարկ. քհ.։)
(Աստուած) անպտղաբեր եւ ոչ մի հոգի ոչ արար բարւոյ. (Փիլ. այլաբ.։)
Սաստեցին հիւսիսային հողմոյն՝ սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)
cf. Անպտղաբերութիւն.
Ի մէջ ուռեացն անպտղութեան։ Այգէգործն երթայ հատանէ զանգործ անպտղութիւն ուռոյն. իմա՛ զանպտուղ ուռիս, եւ զուռս. (Լմբ. ատ.։) (Նանայ.։)
Զի՞ ժողովս զանպտղութիւն արծաթոյդ (այսինքն զվաշխն անշահ՝) առիթ յաւիտենական գեհենին. (Մանդ. ՟Զ։)
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Անպտուղ ծառ, կամ երկիր, աշխատութիւն, միտք, եւ այլն. (Յուդ. 12։ Երեմ. ՟Բ. 6։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 4։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 14։ Տիտ. ՟Գ. 4։)
Զիա՞րդ բարի ծառ ոստս անպտուղս արձակեաց. (Կլիմաք.։)
որպէս ἅγονος. sterilis. Ամուլ. ստերջ. անծին.
that cannot break;
unbroken.
careless, remiss, negligent;
easily.
Մանուկ կրօնաւոր՝ որ ոչ է առ ոտս ծերոց, անջան որս է սատանայի. (Նեղոս.։)
Ոչ եթող աստուած անջան համարձակել քաոզութեանն։ Որ այնպիսի անիրաւ հրամանաւ անջան տանէին ի սպանումն. (Ոսկ. ՟բ. կոր. եւ Ոսկ. մտթ.։)
to separate, to detach, to disjoin, to disunite;
to uncouple.
Խորհուրդք թիւրք անջատեն յաստուծոյ. (Իմ. ՟Ա. 3։)