cf. Հայրաբարոյ.
Հօրաբարոյ բարերարութեամբքն լիցին արժանի ճշմարիտ որդւոյն աստուծոյ եղբարք անուանիլ. (Ագաթ.։)
cousin, son of father's sister.
aunt, father's sister.
cousin, son of father's brother.
cf. Ձագեմ.
ՁԱԳԱՑԵԱԼ ՁԱԳԵԱԼ . Որոց բայն ունի լինել՝ Ձագանալ, եւ Ձագել. այսինքն ձայն հանել ձագուց ճակ, ճի՛կ. ճռուողել. ճճուել. ճիվ ճիվ ձան հանել, ճնճղկի պէս.
Ակիղաս զհաւագէտս ասէ փոխանակ վհկաց. իսկ սիմաքոս՝ զդէտս՝ որ ճճուիցեն, եւ ճղիցեն. եւ թէոդիտոն, զկանխագէտսն ձագացեալ, այսինքն ձագուց պէս ճըռուըղեալս. (Ոսկ. եւ Գէ. ես.։)
Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)
to chirp, to pip.
ՁԱԳԱՑԵԱԼ ՁԱԳԵԱԼ . Որոց բայն ունի լինել՝ Ձագանալ, եւ Ձագել. այսինքն ձայն հանել ձագուց ճակ, ճի՛կ. ճռուողել. ճճուել. ճիվ ճիվ ձան հանել, ճնճղկի պէս.
Ակիղաս զհաւագէտս ասէ փոխանակ վհկաց. իսկ սիմաքոս՝ զդէտս՝ որ ճճուիցեն, եւ ճղիցեն. եւ թէոդիտոն, զկանխագէտսն ձագացեալ, այսինքն ձագուց պէս ճըռուըղեալս. (Ոսկ. եւ Գէ. ես.։)
Իբրեւ զձագ խաղալիկ, զոր ձագեալ ասէ մարգարէն. ((Յոբ. ՟Խ. 24)) յաղագս ճնճուողացն նոցա ձայնիցն առ լսօղսն. (Միսայէլ խչ.։)
left, left side;
ի —, to the left;
ննջեսցես ի — քո, you will sleep on your left side.
Ոչինչ ունելով զձախակողմանն դժնդակութիւնս. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Ձախողակ.
Ետես ձախող դատավճիռ թագաւորին։ Դարձոյց ձախող փոխարէնքն հատուցման. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
cf. Ձախու.
Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ականն ի ձախ կոյս, իսկ ձախոյուն յաջ կոյս. (Նիւս. բն. ՟Է։)
left.
Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ականն ի ձախ կոյս, իսկ ձախոյուն յաջ կոյս. (Նիւս. բն. ՟Է։)
exposed to laughter, turned into derision;
dishonourable, infamous, ignominious, opprobrious;
— առնել, to expose to to the laughter of every body, to make a spectacle of, to expose to ignominy, to defame, cf. Ծանակեմ, cf. Խայտառակեմ.
cf. Ձաղ;
cf. Ձաղկանք;
ի ծաղր եւ ի —նս լինել, cf. Ձաղ լինիմ.
Պատուհասակոծ ձաղանօք արտալածեալ արտաքսէր ի տարէն զանվայելուչ վաճառս. (Անան. եկեղ։)
to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.
cf. Ձաղումն.
derision, mockery, laughter;
triumph;
ձաղել —ումն, —ումն յաղթութեան առնել, to triumph, to be triumphant, to conquer.
of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
consonant.
agreement, consent, unanimity;
concert, harmony, symphony;
accompanying.
Եւ ո՞ւր է ճշմարտութիւն ձայնակցութեան մարգարէական երգոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
giving or emitting a voice or sound;
echoing, sonorous;
crier;
awaker, rouser;
— եղջիւր, acoustic or ear-trumpet;
— լինել, to cause a voice or sound to be heard, to resound, to re-echo, to cry against, to defy.
Յահագին ճայթմանէ բախման ուռնաձեւ ոսկիաձոյլն ձայնատուի. (Անան. եկեղ։)
Հակառակ ձայնատու էր անմիաբան բարբառ թշնամեացն։ Դու զիմաստութիւն քարոզեսցես, զի հանճար ձայնատու լիցի քեզ. (Իմ. Ժ՟Ը. 10։ Առակ. ՟Ը. 1։)
vocal;
vowel;
* — պատարագ, high-mass
Ամպարհաւաճեցայ կաւս ձայնաւոր. (Նար. ՟Ի։)
to raise one's voice, to cry out, to exclaim, to vociferate;
to call, to invite, to convoke;
to pronounce, to utter, to address, to tell, to express;
to name;
ի խրախոյս —, to encourage, to inspirit, to give heart to.
cf. Ձանձրալի;
cf. Ձանձրութիւն;
— առնել, to tire, to annoy, to plague, to importune, to tease.
Բերէ համառօտ բանիւք, եւ ձանձիր առնելոյ փախչի։ Ոչ թէ լալն ինչ ձանձիր է, այլ լալոյն արժանի իրս վճարել. (Ոսկ. եբր.։)
to grow tired, to become wearied, annoyed, cloyed, disgusted;
ձանձրացեալ ի կենաց, weary of life.
easily growing tired.
Ձանձրացկոտն չէ՛ հաճոյ Աստուծոյ. (Նեղոս.։)
Ձանձրացկոտն ճգնեսցի ի միջօրէի. (Կլիմաք.։)
tedium;
cf. Ձանձրութիւն;
cf. Ձանձրանալի;
— առնել, լինել, cf. Ձանձրացուցանեմ;
cf. Ձանձրանամ.
Մի՛ ձանձրոյթ առնէք ինձ։ Ձանձրոյթ առնէին նմա վիճաբանութեամբն ... թո՛ղ չառնեմք ձանձրոյթ ինքնակալիդ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։ Վրք. ոսկ.։)
Որ հիւանդն եւ տկարն է, եւ ի կարճ բանից ձանձրոյթ եղեալ գտանի։ Թերեւս աւելի ինչ քան զչափն երեւեցաք ձեզ ձանձրոյթ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26. եւ 11։)
twisted, crooked;
ill made, coarse, rough.
grim-faced, surly, crabbed, horrid;
impudent, brazen-faced.
Ձառադէմ՝ զինեցելոց մեզ ներհակացն գիճային յածմունք։ Ձառադէմն ոտն առնու ի հաղբս արտաքոյ. եւ ապադէմն դիմաւորի ընդ խաւար. (Երզն. քեր.։)
to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.
Զընկերին շահս, կամ զատուծոյ պատիւն յինքն ձգել. (Յճխ. ՟Ժ. ՟Ժ՟Զ։)
Ձգել զձեռն, կամ զգաւազան ի վերայ գետոյն, կամ զծայր գաւազանին։ Վարմ ձգել։ Լարս ձգել։ Ձգել զվարագոյրս. զերկինս իբրեւ զխորան. զխարիսխ. զաղեղն. զոտս. զչափն սամարեայ ի վերայ երուսաղէմի. զհիւսիսի զոչնչիւ. գործիս թռչնոց. ցանց ոտից։ Որ ձգի ի ծովն մեծ, կամ յանապատն, կամ մինչեւ ի սիդոն. Չոգան ընդ ամենայն ձգեալն (այսինքն տարածութիւն, դաշտ, անապատ)։ Զձեռս իւր ձգէ յօգուտ։ Մի՛ ձգեսցեն զձեռս իւրեանց յանօրէնութիւն։ Ձգեաց անարատ զճանապարհս իմ։ Մի՛ ձգեր զբարկութիւն քո ազգէ մինչեւ յազգս։ Մի՛ ուրեք հեռի ձգիցիք երթալ. եւ այլն։
Մինչեւ ցվախճան մեծ ասէ, փոխանակ ասելոյ՝ թէ հարուստ ժամս ձգեցին զխօսսն։ Զի մի՛ ձգիցեմք զժամանակս, եւ ծախիցեմք մագաղաթ. (Կիւրղ. թագ.։)
Ձգել զլուծ, կամ ակօս ի դաշտի. կամ պարանօք, ցանցիւ, կապանօք. կամ զուռկանն, զգործին ի ցամաք։ Ձգել արտաքոյ տաճարին. կամ ի հրապարակ, ի տագնապ, ի գթութիւն։ Ձգեցից առ իս։ Ձգել զսուր, զբան։ Ձգել ի ջրոց (ի դուրս)։ Ձգել զդուռն զկնի։ Ձգել զօդ։ Ձգել զմեղս իբրեւ երկայն պարանաւ։ Մի՛ ձգէք յանձինս զսատակումն. եւ այլն։
Չքաւորն եւ ձգելին յամենայն պատճառէ բարւոյ. (ընկեցիկ. ձգած). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 14։)
to stretch, to extend, to distend, to draw;
to tighten, to stiffen.
to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.
ՁԳՏԻԼ. χασμάομαι hio, oscito. Ճապկատիլ. ճապկըտիլ. ձիգ լարիլ մարդոյ կամ անասնոյ ի յօրանջելն.
cf. Ձեզոյն.
Ձեզոյն զձեզ ճանաչելով. (Փիլ. յովն.։)
yourself, you yourself;
personally;
դուք ձեզէն տուք զիրաւդ, judge of it yourselves.
Ձեզոյն զձեզ ճանաչելով. (Փիլ. յովն.։)
artisan, artificer, mechanic;
artistic production;
skilful, expert.
ἑργάτης operarius τεχνίτης, χειροτεχνής opifex, artifex Գիտակ ձեռագործութեան. ճարտար ձեռնարուեստ. արուեստաւոր. ճարտար. բանւոր. վարպետ.
Ձեռագէտք արուեստին, կամ ճարտարապետութեան. (Գծ. ՟Ժ՟Թ. 25։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։)
Որոյ քաղաքի ձեռագէտ ճարտարապետ աստուած է. (Եփր. եբր.։)
ՁԵՌԱԳԷՏ, գէտք. գ. Գործ արուեստագիտի. ճարտար գործած.
Երկինք եւ երկիր, եւ ամենայն ձեռագէտ արուեստից որ ստեղծան. (Յճխ. ՟Դ։)
work of hands, manual labour, trade, calling.
Ձեռագործ. ճարտարութիւն.
manuscript, hand-writing;
bond, obligation, bill, note;
signature.
made with hands, manual, artificial;
manufacturing, mechanical;
manufacture, handiwork.
Ձյ տաճար, տաճարք, սրբութիւնք։ Զկուռս ձեռագործս.եւ այլն։
Ձեռագործ ճարտարի. (Օր. ՟Ի՟Է. 15։)
Վաճառել զձեռագործն։ Նստել ի ձեռագործի։ Այլ ինչ ձեռագործ ոչ գիտեմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ այլն։)
Զձեռագործս ստուգութեամբ կատարեսցէ հանդերձ սուրբ վարուք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
to make with the hand, to manufacture, to work.
Զճշգրիտն տեսիլ ի նմա ձեռագործեալ ի նիւթոյն. (Նիւս. կազմ.։)
manufacture, handiwork, industry.
to write with one's own hand;
to sign, to subscribe.
handcuffs, manacles;
—ս արկանել, դնել, to handcuff, to put on handcuffs.
made with the hand, manufactured;
manufacture;
creature;
building, town built by oneself;
farm;
craft, calling;
— իւր, the work of his own hands.
cf. Ձեռագործեմ.
to strike with the hand, to beat with the fist.
small present, drink-money;
bribe.
Զոմանց ձեռաձիր ընծայիւք զմիտս հաճեալ։ Առատ ձեռաձրիւք եւ պատարագօք ընծայեալ զնա. (Յհ. կթ.։)
planted with one's own hand;
tree planted with one's own hand;
creature, being;
pupil;
client, dependent.
Մի՛ թողուր զձեռատունկ քո, զոր հաւատովք սնուցեր եւ աճցուցեր. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Ձեռարուեստակ.
Հայեա՛ց ի ճանապարհորդս, ի պղնձագործս եւ ի դարբինս, եւ յայլ ձեռարուեստսս. (Ոսկ. գծ.։)
Վաճառականաց եւ ձեռարուեստաց. (Բրս. արբեց.։)
artisan;
manual.
Հայեա՛ց ի ճանապարհորդս, ի պղնձագործս եւ ի դարբինս, եւ յայլ ձեռարուեստսս. (Ոսկ. գծ.։)
Վաճառականաց եւ ձեռարուեստաց. (Բրս. արբեց.։)
cf. Ձերբակալ.
chiromancy, palmistry.
Հմայականին մասունք են հաւադիւիթական ... եւ ձեռնագիտականն։ Ձեռնագիտական է, յորժամ պարզելով զձեռս, վասն կրճմանցն՝ որ ի նոսա՝ ասիցեմք, այս ինչ նմա կայ եւ մնայ. (Նոննոս.։)
to lay hands on the head of;
to ordain, to confer the orders of the church;
to consecrate;
to anoint, to crown.
χειροτονέω, χειροθετέω manumprotendo, manus impono, ordino, creo, constituo, designo. Ձեռն դնել ի վերայ ուրուք՝ ի նշանակ տալոյ զկարգ ինչ կամ զաստիճան. օրհնել. կարգել. կացուցանել. եւս եւ Մկրտել. եւ Դրոշմել.
laying on of hands, ordination;
consecration;
anointing, coronation.
χειροτονία, ἑπιθέσις τῶν χείρων, χειροθεσία, χειρεπιθεσία impositio manuum, ordinatio, designatio, creatio. Ձեռնադրելն, իլն. տըւչութիւն եւ ընդունելութիւն սուրբ աստիճանաց կարգին. օրհնութիւն. դրոշմ. կնիք. ըստ յն. անխտիր ասի, դրութիւն, կամ ձգումն ձեռաց.
Ի ձեռն առաքելոցն ձեռնադրութեան։ Ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսութեան։ Քահանայական ձեռնադրութեամբ շնորհս ընձեռէ ի հոգւոյն սրբոյ. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։ Եւս. պտմ.։ Յճխ.։ Մաշտ.։)
Ի դամասկացոյն անանիայէ զշրտումն աչացն (պօղոսի) բճշկել՝ ձեռնադրութեամբ նորա. (Նար. երգ.։)