cf. Անսիրելութիւն.
Ոչ վասն անսիրութեան ինչ չառնում ինչ ի ձէնջ՝ ասէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
Անսխալ վերաբերեալ բան։ Անսխալ կարծիք, կամ իրք, առաջնորդութիւն հաւատոյն, տնկագործութիւն. (Պիտ.։)
Իրք արեաց աշխարհիս աջող լինի եւ անսխալ. (Փարպ.։)
Փութացայ անցանել ընդ կամուրջ անսխալ խոստման բանիս. (Արշ.։)
without beginning.
Է եւ գոյ անսկզբնաբար եւ մշտնջենաւորապէս. (Կիւրղ. գանձ.։)
equally without beginning, coeternal.
συνάναρχος. una vel similiter principii expers. Զուգապէս անսկիզբն ի յաւիտենից. մշտնջենաւորակից.
Անսկզբնակից, եւ մշտնջենաւորակից. (Առ որս. ՟Գ։)
uncreatedness, eternal existence.
Ի պատմել զանեղութիւն որդւոյ եւ զանսկզբնութիւն եւ զմշտնջենաւորութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
without beginning, eternal;
baseless.
Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)
Յանհիմն յանսկիզբն ի դողդոջուն խորհրդոց խօսելոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Եւ ո՛չ անսկիզբն ի ներսք ածեմք զլծակացն (օրինակ), որ արեամբ ողջակիզին պատարագեցաւ. (Միսայ. խչ.։)
cf. Անսին.
Ի հանգստարար ջրոյ անսնունդք. (Երզն. լուս.։)
hunger;
fasting state.
Տանջեսջիր զխորհուրդս անսուաղութեամբ կերակրոց. (Վրք. հց. ՟Բ։)
real, true, certain.
ἁψευδής. mentiri nescius, verax, certus, ἅψευστος. non mentiens, minime fallax. Որ ոչ ստէ. հաւատարիմ. ճշմարիտ. ճշմարտախօս. ողջամիտ. եալան սէօյլէմէզ, սատըգ.
without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.
Անիշխանն (է) յառաջնորդ է զրկեալ. (Գե. Ես.։)
Եւ զրկեալն ի սեպհական իշխանէ իւրմէ. անտերունչ. անթագաւոր. անառաջնորդ, ստրուկ. անգլուխ. պաշսըզ, ռայէ.
anarchy.
Զառաջին ամն անիշխանութեան էր ի Թետաղիա. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ողբայր զանիշխանութիւնն իւր ի տեղւոջէն. իմա՛ զրկումն յիշխանութենէ տեղւոյն։
unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.
Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։
Անիրաւիցն է յաջողեալ. (Լմբ.։)
unjust;
unjustly.
Անիրաւացի պատճառ։ Եւ ո՛չ այս է անիրաւացի։ Ո՛չ անիրաւացի է եւ ի մեր դէմս յեղաշրջել. (Լմբ. թղթ. եւ Սղ.։)
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
Որք առնեն զչարն՝ զիւրեանց իսկ անձինս անիրաւեն եւ զրկեն մեծագոյնս։ Զհրէայսն ոչինչ անիրաւեցի, որպէս դու քաջ գիտես. (Ոսկ. յհ. եւ Գծ.։)
injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.
Ոչ եթէ անիրաւութեամբ ինչ յաղթել ջանամք, այլ իրաւամբք զճշմարիտն ուսանել. (Եզնիկ.։)
indissoluble;
insoluble.
որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.
dark, obscure.
Անլոյս աղջամուղջ. (Սարգ.։)
unwashed, impure.
Զսփածանելին ընդ ջուր ոչ ետու անցանել, զի մի՛ կարծիցի հին լեալ եւ լուացեալ. զի սովոր են մարդիկ զնորն անլուայ ասել. (Մխ. երեմ.։)
cf. Անլուծական.
Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)
cf. Անլսողութիւն.
Զմարդն առաջին դատեցաւ սակս անլուութեան պատուիրանացն. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
Անլուր ականջք. (Նար.։)
Բազում անգամ ի լուր ականջաց խօսիմք, ասեմք, մի՛ անլուր լինիր, այլ մատո՛ առ իս զականջսդ. (Խոսր.։)
cf. Անլռաբար.
Արագապէս շարժմամբ շրջին անլռական. (Երզն. ոտ. երկն.։)
disobedience.
Մի թէ ոք ի մէնջ տրտմեցո՞յց զնա անլսողութեամբ իւիք։ Ի պատրանս բանսարկուին, որ է անհնազանդութիւնն եւ անլսողութիւնն. (Վրք. հց. ՟Գ. ՟Ժ՟Ե։)
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
ἅρρηκτος. infractus, immotus, ἅθραυστος, inconcussus, firmus. Որ չէ՛ խախուտ կամ խախտեալ. որ եւ ԱՆԽԱԽՏԵԼԻ. անքակտելի. անդրդուելի. ամբողջ. անփորձ. չըխախտած, պատռուածք մը չունեցօղ, ամուր. գավի, միւհքէմ.
Ողջ ամբողջ անխախուտ մնասջիք. (Յհ. կթ.։)
without movement, stationary;
indeclinable.
ἁκίνητος. immobiis. Որ ոչ խաղայ ի տեղւոջէն, կամ յառաջ. անշարժ. անփոփոխ. դէփրէնմէզ, գըմըլտանմազ. թէպտիլ օլմազ.
Անխաղացք ի տեղւոջէն. (Բուզ. ՟Գ. 3։)
economy;
respect;
exemption;
preservation.
Պոռնկութիւն (առողջանայ) անխայութեամբ մարմնոյ. (Խոսր.։)
Յորժամ անզեղջ մնայցէ, ոչ ունիցի անխայումն. (Երզն. մտթ.։)
purity, unmixed state;
intemperance.
Եւ չխառնիլն ի մէջ մարդկան. առանձնութիւն. հրաժեշտ. τὸ ἅμικτον. solitudo.
Անհատ է իւրաքանչիւր բնութիւն, եւ ի միմեանս անխառն, ըստ անխառնութեան ձիոյն յարջառոյն տեսակ. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
incessant, unintermitted, unceasing, continual;
unobstructed;
without opposition or intermission, constantly, incessantly, continually.
ἁνεμπόδιστως, ἁκώλυτος. non impeditus. Ուր չկայցէ խափան ինչ կամ արգելք. անարգել. աջողակ. ենկելսիզ.
Երջանկութիւն՝ ներգործութիւն է անխափան ըստ բնութեանն ունակութեան. (Նիւս. բն.։)
Անխափան մատուցանել։ Անխափան տացեն. կամ տաջիք նմա։ Անխափան ունել զպաշտօնն. (՟Ա. Եզր.։)
not scrupulous;
unexceptionable.
ԱՆԽԻՂՃ որ գրի՝ եւ ԱՆԽԵՂՃ Ուր չիք խիղճ ստգտանաց, կամ խիճ՝ որ տացէ գթել մտաց. անստգիւտ. անարատ. անկեղծ. ողջամիտ. ἁπρόσκοπος. inoffensus, ἁνυπόκριτος, non simulatus, ἁδιάκριτος, non dijudicatus եւ այլն. խղճմտանքը մաքուր.
unleavened, azymous, unfermented.
ἅζυμος, -μα. infermentatus, -ta. azymus. Անխառն ի խմորոյ. բաղարջ. խամուրսուզ. մայասըզ.
Եղիջիք նոր զանգուած, որպէս էքդ անխմոր։ Մի՛ ի խմորն չարութեան եւ անզգամութեան, այլ յանխմոր ստուգութեան։ Արարին զտօն անխմորիցն զեօթն օր. (՟Ա. Կոր. ՟Ե. 7. 8։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ե. 17։)
Ընդ բաղարջին՝ հաց անխմոր. (Շար.։)
ԱՆԽՄՈՐ ՅԱՆԽՄՈՐ. Առանց խմորոյ. բաղարջ հացիւ.
unprotected, forlorn, destitute.
Ի մէջ օտարաց կորեաւ, անսուգ՝ անխնամ. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)
Եւ զյուղիտա անխնամ տանջելով՝ չարչարէին զնա քերելով։ Որ քարաձիգ ի նա լինէին, եւ անխընա՛մըս քարկոծէին. (Գանձ.։)
without compassion;
indiscreetly, prodigally, profusely.
Անտերունչք եւ անխնայ եւ անխնամք լիջիք. (Բուզ. ՟Գ. 14։) Յայս արդեօք բերի եւ ասելն.
Անխնայ զիւրն ստացուածս առաջի արկանէր. (Յհ. կթ.։)
unmoist, dry.
Անբաժ ի խոնաւութենէ. անջրդի. ցամաք. չոր. թացութիւն չունեցօղ.
not stolen, not purloined, not undermined, entire, perfect.
Ո՛չ խոռ. ամբողջ. անարատ. չխոռած.
that does not wander;
straight.
Կամուրջ անխոտոր։ Անխոտոր միտք. (Նար.։)
cf. Անխոտոր.
Կամուրջ անխոտորնակ։ Անխոտորնակ ի չարն. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Երգ.։)
inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.
Անխորհուրդ օր. (Կամրջ.։)
imprudently, inconsiderately, without riflection.
Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
thoughtlessness.
Եւ այս անխորհրդածութիւնս ծնունդ է կոյր մտաց, որ միայն զառժամայսն իմանայ, եւ զառաջակայսն ոչ տեսանէ. (Եղիշ. խաչել.։)
without a bay.
Զմէջ գաւթի յատակացն անխորշ պնդութեամբ պատշաճ պատրաստեաց. (Նար. խչ.։)
invulnerable.
Ամենայն ի վերայ եկելոց տանջանաց անխոցոտելի. (Բրս. գորդ.։)
intrepid, calm.
Ոչ խուճապեալ. անվրդով. անխռով. հանդարտ. խաղաղ, եւ խաղաղութեամբ. աչալրջութեամբ. (լծ. եւ թ. հիճապսըզ առանց ակնածութեան)
Without perturbation.
Զի ննջեսցուք անխռովաբար. (Ժմ.։)
cf. Անխտիր.
Երբեմն լեզուաւ տային զողջոյնն, եւ երբեմն գրով անխտրաբար. (Սարգ. յկ. ՟Ա։)
without interval or intermedium.
Ուր չիք խտրոց կամ միջոց կամ անջրպետ. անարգել. անխափան. ընդարձակ.
disheartened, dispirited, cowardly.
ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.
cf. Անխրախոյս.
ԱՆԽՐԱԽՈՅՍ ԱՆԽՐԱԽՈՒՍԵԼԻ Որում չիք խրախոյս կամ քաջալեր. անվստահ. սրտաբեկ. լքեալ. անսիրտ, սիրտը դող. ճէսարէթսիզ.
breach-less, solid.
Ունի ցանկ անխրամ, ուր ոչ կարասցէ սողել մտանել չարն. (Եղիշ. ննջ.։)
cf. Անխրամ.
Անխրամատելի երեքկին շրջապատել զնոսա. (Յհ. իմ. ատ.։)
undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.
Անխրա՛տք դի՛ք ի սիրտս ձեր։ Ոչ սիրէ անխրատն զյանդիմանիչ իւր։ Բերան անխրատից տեղեկանայ չարեաց։ Ոչ ուրախ լինի հայր ի վերայ որդւոց անխրատի։ Անխրատից պատահէ մահ։ Անձինք անխրատք մոլորեցան։ Ազգք անխրատք։ Պատրաստին անխրատից տանջանք։ Ի տուժել անխրատի եւ այն։