univocal;
synonymous;
synonyma.
Էակն ստուգաբար փաղանուն ոչ կարէ գոլ. վասն զի ի փաղանունսն ոչ գոյ առաւել եւ նուազ. . . եւ դարձեալ փաղանունքն հասարակաբար տան անուան եւ իրի հաղորդութիւն. իսկ էակն ոչ հասարակաբար տայ. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Փաղանունապէս.
Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)
cf. Փաղանունապէս.
Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)
univocally;
synonymously.
Եւ թէպէտ զամենայն ոք էակս կոչեսցէ, հոմանունաբար ասէ կոչեսցէ, եւ ոչ փաղանունակի. քանզի եթէ մի էր ամենեցունց հասարակ սեռ՝ էակն, փաղանունաբար ապաքէն ամենայն էակքն ստորոգէին. (Պորփ.։)
cf. Փաղփուն.
Ոչ է պարտ տկարացուցանել զփաղփաղուն եւ զփայլակնացայտ պայծառութիւնն (ականց պատուականաց). (Վրք. ոսկ.։)
Phaeton.
ՓԱՅԵԹՈՆ կամ ՓԱՅԻԹՈՆ. Բառ յն. Ֆաէ՛թօն. Φαέθον Phaeton. Անուն արքայի եգիպտացւոց, առ օրով եղեւ հրդեհ մեծ. այլ ըստ քերթողաց անուանի որդի արեգական. վարի եւ որպէս արեգակն, եւ լուսնթագ. զի ստուգաբանի լուսափայլ. հրափայլ.
Վերնագոյնն՝ երեւակն, համանգամայն եւ կռոնոսի կոչեցեալ բոլոր, եւ յետ այնմիկ փայիթոն, եւ արամազդայ ասացեալ. ապա հրատն. . . ապա արեգակնն. (Արիստ. աշխ.։)
pyramid.
πυραμίς pyramis. Պիրամիդէս, որ է հրաձեւ կամ փայլակնաձեւ.
to cause to flash or flare.
ՓԱՅԼԱԿԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Փայլեցուցանել իբրեւ զփայլակն. ծագել.
flashing;
lightning;
flash, light.
φέγγος splendor. Փայլատակումն. փայլակելն. փայլակն. եւ Փայլումն. ցոլմունք. շողիւն.
to lighten;
to throw out sparks, to scintillate, to sparkle, to gleam, to shine;
to cause to flash or sparkle;
— զփայլատակունս, to make the lightning flash;
բոց աստուածային յաչաց նորա —կէր, divine fire flashed from his eyes;
—կէ, it lightens.
Որպէս փայլակն փայլատակեալ ի ներքոյ երկնից։ Ի փայլատակել նորա առաջի նոցա։ Հուր փայլատակէր ի նմանէ. (Ղկ. ՟Ժ՟Ե. 24։ Սղ. ՟Ժ՟Է. 13։ Եզեկ. ՟Ա. 4։)
ՓԱՅԼԱՏԱԿԵՄ, եցի. ն. ՓԱՅԼԱՏԱԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁστράπτω fulguro, corusco, emitto fulgura. Ցայտեցուցանել զփայլեցուցանել. հանել զփայլակն. ծագել. փայլեցուցանել.
cf. Փայլատակեմ;
կայծակունս յաչաց —, to flash fire from the eyes.
ՓԱՅԼԱՏԱԿԵՄ ՓԱՅԼԱՏԱԿԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. ἁστράπτω fulguro, corusco, emitto fulgura. Ցայտեցուցանել զփայլեցուցանել. հանել զփայլակն. ծագել. փայլեցուցանել.
lightning, flashing;
coruscation, scintillation, fulguration;
sparkling;
thunderbolt;
—կմամբ սատակել, to thunderstrike;
—կունս տեղալ, to rain lightnings and thunderbolts.
ἁστραπή fulguratio, coruscatio, fulgor, fulgur. Փայլատակելն. եւ Փայլակն. փայլատակունք. եւ Շողիւն. ցոլք.
ՓԱՅԼԱՏԱԿՈՒՄՆ. κεραυνός fulmen. Շանթ. կայծակն. կայծակ.
to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.
Որ հանապաղատես յիշատակ երեւեալ տեառն՝ Յակոբայ զաւակին փայլիցէ։ Արեգակնապէս փայլէ ընդ երկնաւս։ Յանմատոյց լուսոյն փայլեցին իբրեւ զարեգակն։ Հուր աստուածութեանն փայլեաց ի դիմաց նորա։ Փայլեաց յերեսաց պատկերին որպէս լոյս. (Ագաթ.։ Խոր. վրդվռ.։ Յհ. կթ.։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։)
Փայլեն որպէս զարեգակն։ Փայլեն արդարքն յարքայութեան։ Յարեւելից փայլեաց ճառագայթ սուրբ խաչին։ Փայլեսցեն գործք բարեաց՝ ընդ լուսաթռիչ մարտիրոսսն։ Փայլեսցուք գործովք բարեաց ի յերկնային առագաստին. (Շար.։)
Ուր արեգակն քո փայլեաց զիմանալի լոյսն. (Վրդն. սղ.։)
cf. Փայլեմ;
— զկօշիկս, to black or polish shoes.
Այսօր զփայլակն արքայութեան զլոյսն փայլեցուցանէ ի դժոխոց բնակութիւնն։ Զորս (զսուրբս) շուրջ փարելով զմիմեամբք փայլեցուսցուք. (ՃՃ.։)
nest made of twigs.
Տատրակն ի գործ արկեալ զդուզնաքեայ փայտակերտիկն. (Ագաթ.։)
to become wood, to be changed into wood;
to be benumbed, to become stiff.
Ի տուէ արեգակնակէզ լինէի, եւ ի գիշերապահն ի ցրտոյ փայտանայի։ (Յորմէ եւ Նչ. եզեկ.)
anguish, affliction;
blame, reproach;
— կրել, to suffer invectives;
to receive reproaches.
Երբ լուանաս (զքուռակ ձիոյ), օծէ՛ զագէտակն, եւ զփաշն. (Վստկ. ՟Յ՟Ժ։)
happiness.
Զնորակերտն ժառանգեցից փառաբաստութիւն.. . Զրկեցայ յառաջնակն փառաբաստութեանց։ Յոյս խնդացուցանօղ, անհոգ փառաբաստութիւն, եւ բարձրայօնակ ամրութիւն. (Պիտ.։ Գր. տղ. թղթ.։)
adorned with glory, glorious.
Ստեղծեր (զմարդն) կենդանի փառազարդ եւ լուսազարդ երեսք, կամ պատկեր։ Զփառազարդ քո տիպ տիրական։ Զայսքան փառազարդ շնորհաց զընդունակն. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. եւ ՟Ե։ Երզն. լս.։ Նար. կուս.։)
Mars.
Հինգ աստեղացն, որք մոլորական անուանակոչին, որոց անուանքն են այսոքիկ. լուծ, եղջերու, ծկրաւորի, փառազնոտի, արտախուր. . . յառաջին հատուածն արեգակն եւ լուսինն գոյացան. (Զքր. կթ.։)
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
Զարմանալոյ գիտեմք զանուն փառաց, յորժամ ոչ կարեմք թուել զմեծութիւն կամ զգեղեցկութիւն ուրուք, զբովանդակն այսու անուամբ ժողովեմք. մեծ փառս ունի ասեմք. (Գէ. ես.։)
argumental, argumentative, oratorical.
Որ ըստ իմաստասիրութեան խորշեցուցանէ զփաստաբանականն տեսակն. քանզի հա՛րկ է այն՝ որ ստոյգն գիտէ, եւ զպատճառս ընդ նմին կարծել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 22։)
driven through the air.
Արդ ծածկի արեգակն յամպն, եւ հարեալ օդավարացն խաւարայնոց, եւ առեալ զարեգակն ընդ հիւսիսի ածեն ի հարաւ. (Պիտառ.։)
to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.
Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)
cf. Օթագայանամ.
Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)
Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)
inimical to serpents;
ophiomacus;
ichneumon.
Ջորեակն եւ գրուիճն եւ մարախն եւ օձամարտն. (Փիլ. այլաբ.։)
ring, slide;
curl, ringlet;
— շղթայի, link;
— ճարմանդի, button-hole.
Արասցե՛ս օղս ոսկիս, յորս ագուցանիցես զնիսն (սեանց)։ Ի վերայ երկոցուն օղոցն։ Զտախտակն յօղոց նորա մինչեւ ցօղս վակասին։ Պնդեցին զտախտակն յօղից նորա մինչեւ ցօղս վակասին։ Խառնեաց զփեղկսն ընդ միմեանս օղիւքն. (Ել. ՟Ի՟Ը. ՟Ի՟Թ. եւ ՟Ի՟Զ։)
stranger;
foreign;
remote, distant;
other;
extraordinary, strange;
vainly, in vain, unjustly, wrongfully.
Որ ինչ ի զգալիս արեգակն, յիմանալիսն աստուած, ասաց ոմն յօտարացն. (Առ որս. ՟Է։)
maidenhood, virginity.
Հաստատուն է առ իս պսակն օրիորդութեան իմոյ։ Որք ի հասակ օրիորդութեան կանայք. եր. ի ծն քրիստոսի. կամ Ճ. ՟Գ.։ (Լմբ. սղ.։)
extremity, last moment, agony, death;
fate, destiny, fatality;
— մահու, the point of death, deaths-door;
յ— իւր ճեպել, to run to one's ruin;
ժամանէ յ— վախճանին, his last hour is at hand.
Այսպիսի օրհասաւ հրամայեցին զտնօրէն շիմսն ի վերջոյ ջնջել։ Անցուցանել զօրհասն։ Զմահաբեր զօրհասի ժամանակն զանցուցանել։ Անցեալ զօրհասաւն։ Քրկել զնոսա յանհնարին օրհասէն. (՟Բ. Մակ.։ ՟Գ. Մակ.։)
singing hymns, lauding, praising God.
զեռահիւսակն առնու զօրհնաբան՝ զփառաւորութիւնն սրոբէական. (Գանձ.։)
benediction, blessing, doxology;
praise, laud, hymn, canticle;
blessings, great abundance, plenty, prosperity, wealth;
gift, present;
consecration;
the Eucharist;
eulogy;
relics;
instruments;
— օրհնութեանց, the Song of Songs, the song of Solomon;
— սեղանոյ, grace before meat;
— տալ, to bless, to pronounce the blessing;
առնուլ —, to receive the blessing, to be blessed;
to receive presents;
յ—ս համարիլ, to consider as a great blessing;
հայր, տուր ինձ զ— քո, father, your blessing.
Բաժակն օրհնութեան, ղսր օրհնեմք.եւ այլն։
Կնքեմք զցաւակնեալն անդամ պատուական խաչիւն. եւ օրհնութիւնս դնեմք ի վերայ, եւ դեղս. (Վրք. հց. ՟Բ։)
by-by, lullaby.
Անուն երգոյ, որպէս Օ՛Ր օ՛ր դեղգեղ մարց ի ննջեցուցանէր զզաւակն.
Պատուանդան ոտիցն աղիւսանման։ Երեւեալ աղիւսանման ակն պատուական ի ձեւ խաչին. (Ագաթ.։ Շար.։ (ըստ Ելից. ՟Ի՟Դ. 10։))
Որ առնէ կամ յարուցանէ աղմուկս. աղմկիչ. խռովարար. տակնուվրայ ընօղ.
ὁχληρός. turbulentus, molestiam adferens. Որ ամբոխ առնէ. խռովիչ. խռովարար. աղմկարար. տակնուվրայ ընօղ. ֆիթնէ գօփարըճը.
Զարեգակն, զամենակերակրիչն հուր. (Պիսիդ.։)
well prepared, dressed;
strong constitutioned.
Հեծեալ յերիվարն քաջակազմ ոսկեհրաշ սարուցն՝ փայլէր իբրեւ զարեգակն. (Արծր. ՟Գ. 3։)
sharp-eyed, acute-looking.
Քաջ նկատօղ. նրբահայեաց. սրակն.
having a strong how;
skilful in archery.
Ունօղ նագեղոյն եւ քաջաղեղան։ Քաջաղեղն զինուորաց զնպատակն նշաւակեալ։ Էր յոյցի քաջաղեղն յորսս. (Խոր. ՟Ա. 28։ Մագ. ՟Ա. ՟Լ՟Ե։)
very suitable, becoming, very fit or proper, apt, appropriate.
Քաջայարմար վայելչականօք ի կրկնոցս վերջաւորս փողփողեալս։ Պայծ առանայ եւ արեգակն՝ հանդերձ բոլոր եւ քաջայարմար աստեղօք. (Անան. եկեղ.։ Զքր. կթ.։)
highly renowned, far-famed, celebrated, very famous.
Իսկ հետեւամարտութիւն առաւել քաջանուն բանիւ զյաղթանակն ունի գովութեան։ Հանգոյց զերկիրն քաջանուն փրկութեամբ. (Պիտ.։ Ճ. ՟Ա.։)
good nurture or education.
Զվիճակն գադայ (ենգադդայ՝) ասացին պատշաճագոյնս ունել առ քաջասնութիւն ողկուզոցն. (Նիւս. երգ.։)
far-seeing, far-sighted;
far-piercing.
ὁξύδερκης, -κῶν, -κέστερος acutum cernens, perspicax διορατικώτερος perspacacior. Քաջ տեսօղ. կորովաբիբ. սրակն. սրատես.
Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)
very brave, valiant, gallant, valorous, courageous.
Քաջարիագոյնն այն եւ իմաստախոհ նահատակն. (Նիւս. ստեփ.։)
cf. Քառաթեւ.
Զչարչարանաց խաչի ունել զօրինակն, չորրորդ տասամբք քառաթեւեալ. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)
cf. Քառաթեւ.
Զչարչարանաց խաչի ունել զօրինակն, չորրորդ տասամբք քառաթեւեալ. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)
cf. Քառակի.
Քառակաբար ասացեալ յաղագս սեռի եւ տեսակի։ Տեսակն բաժանի քառակաբար. (Անյաղթ պորփ.։ Տօնակ.։)
necklace, collar.
Քառամանեակն գեղեցկին լանջաց. (Նար. մծբ. եւ Նար. խչ. Նար. առակ. Նար. երգ.։)
Ընդ քառս պերճութեան լանջացն, զքառամանեակն ասէ, որ լինի ի վզանոցն՝ չորեքկուսի աղիւսանման՝ արծաթ կամոսկի։
cf. Քառակերպ.
Կամ թէ զտապանակն քաւութիւնաբեր, եւ նոյն ինքն քառատեսակ. (Անան. եկեղ։)