of one mind, unanimous.
Վահան մամիկոնեանն հանդերձ ընդ իւր միասիրտ արամբք. (Փարպ.։)
simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.
Եւ մեք պարզ սրտիւք յոժարամիտք եղեաք. (յն. պարզութեամբ՝ սրտիւ). (՟Ա. Մնաց. ՟Է՟Թ. 17։)
simply;
clearly, explicitly;
sincerely;
— ասել, in a word, in short, in fine;
— ասացից, frankly, to be plain with, openly, ingenuously, without reserve.
Արդ են ծայրքն պարզաբար ասացեալ չար եւ անուամբ եւ իրօք. իսկ մէջն ոչ պարզաբար եւ ոչ նոյնպէս. այլ ի միմեանց ընկալեալ, եւ շարամանեալ ընդ միմեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.
Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)
Persian;
—ք, Persia.
Քարամբք պարսից՝ հոգեւոր հնարից. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ ՟Կ՟Զ։)
sling-stone.
Թաղեսցեն զնա քարամբք պարսաքարաց (յն. պարսատկաց). (Զաք. ՟Թ. 15։)
Նետիւք եւ պարսաքարամբք եւ գլօք կոտորեցին. (Մամիկ.։)
to embellish, to bedeck, to adorn, to beautify, to set off, to trim studiously, to bedizen, to trick out.
(Զխաչն) թագաւորք քարամբք պճնեցին պատուականօք. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Ամրափակ.
Հիմնաշարժ տապալմամբ ներքսագոյն երկրի՝ թուլացեալ պնդափակ աղխեալ սանդարամետական սահմանին. (Արծր. ՟Դ. 4։)
Armenian;
—ք, Armenia;
—ք or —եր, the -s, the — nation;
— լեզու, բարբառ, the Armenian language;
թարգմանել ի —, յեղուկ ի — բան, to translate into —, into the — language.
ἁρμένος armenus, armenius. թ. էրմէնի. վր. սօմխուլի. Ազգ արամեան՝ որ ի Հայկայ թորգոմեան յաբեթեանց.
Armenia.
ՀԱՅԱՍՏԱՆ. ա. Հայկական. արամեան. թորգոմեան.
Armenian;
in Armenian;
— գիր, Armenian writing;
— տառիւք, in Armenian letters or characters;
— լեզու, դպրութիւն, the Armenian language, literature;
ուսնանել զ—, to learn, to study -;
— թարգմանել, to translate into -;
— գիտ՞էք, խօսի՞ք, do you know Armenian ? do you speak Armenian ?.
Յունարէն դիոս թարգմանի, եւ հայերէն արամազդ. (Եւս. քր.)
ՀԱՅԵՐԷՆ, րենի. ա. ἁρμενικός armeniacus. Հայկական. արամեան. սեպհական հայոց բարբառոյ.
of the race of Haig, Armenian.
Որ է ի զարմէ հայկայ հայկազն. արամեան.
Haighian, Armenian;
— գրոհ, the — nation.
Ի հայկեանն արամայ. (Խոր. ՟Ա. 12։)
Հայկեան եւ արամեան։ Հայկեանս գրոհի. (Մագ. ՟Ե. եւ ՟Ի՟Ը։)
the Armenian nationality.
Ի հայոց ազգէ կամ արամեան գոլն. հայք. արամեանք.
fond of one' country, patriotic;
patriot;
ճշմարիտ, անձնանուէր —, a genuine, devoted patriot.
Հայրենասէր եւ աշխարհաշէն ըստ մերոյն արամայ։ Հայրենասէրն այն. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)
cf. Հանճարեղ.
Հանճարամիտն աղեքսանդրոս. (Պտմ. աղեքս.։)
section, paragraph;
caesura;
cut, cut out;
—ք կոնի, conics, conic sections.
Այս հատած յայն հատած շարամերձեալ իմանի, յորժամ զիմանալի գիծն առնուցուս լինել բաժանումն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
equicrural, isosceles.
Երկոցունց եռանգիւնիցն հաւասարասրունն զմի ընկալեալ է բնութիւն։ Ոմն հաւասարասրունն, եւ միւսն եռակրկին։ Մինն միոյն ի հաւասարասրուն եռանգիւնոյն շարամանեալ։ Որ ոչ սանդղատեսակ իցէ, այլ հաւասարասրուն. (Պղատ. օրին.։)
military, warlike;
—ն, managing of the shield, shield-exercise.
Զսպառազինականն բոլոր հանդէպ կացուցանել պարտ է ամենայաղթական մարտին (պանկրատիոնին) աղեղամբ եւ վահանօք եւ նիզակօք, եւ քարամբք ի ձեռանէ իսկ, եւ պարսիւ հանդիսանալով. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
to insinuate, to introduce gently, to bring in privily, to foist, to thrust on.
παρεισάγω insinuo, clam introduco. իբր Սպրդեցուցանել. յարամրի ի ներքս մուծանել.
ՍՊՐԴԵՄ չ. ՍՊՐԴԻՄ. παρεισδύνω, παρεισδύομαι, παρεισάγομαι, παρεισέρχομαι irrepo, surrepo, meinsinuo, clam introeo, ingredior. Յարամրի ի ներքս մտանել. ջանալ գաղտագողի ի ներքս անկանիլ. սողոսկիլ. նե՛րս սկրդիլ խօթուիլ.
speed, haste, alacrity, diligence;
frequent, instant;
frequently, often, instantly;
— —, quickly, hastily;
very often, continually, incessantly;
ստիպաւ or —պով, in haste, in a hurry, quick, fast, with great speed or alacrity;
eagerly, hotly;
— կալ, to persevere in, to be assiduous, steadfast in, constant in, to apply or addict oneself to, cf. Հանապազորդեմ
ՍՏԷՊ ԿԱԼ. προκαρτερέω, σχολάζω persevero, vaco. Անընդհատ պարապել. դեգերիլ. հանապազորդել. յարամնալ. յաւերժանալ. ուշ ունել.
cf. Ենթադրական.
Ստորադրականն է բան բացերեւական՝ կամ ըստ բոլորում, կամ մարտուցելոյ ուրուք, կամ շարամանեցելոյ յայտնողական։ Դրութիւնքն ըստ ստորադրականի ստորասութեան ասի, թէ կեա՛նք աստուած՝ քան օդ. (Մաքս. ի դիոն.։)
underground;
subterranean.
κατάγειος, καταχθόνιος, γεώδης terrenus, terrestris. Որ ինչ կայ ընդ երկրաւ, ի խորս երկրի. սանդարամետական. եւ Բնակեալն ի ներքոյ երկնից. հողեղէն. գետնամած.
inferior, low;
lower part or end, bottom;
subterranean;
tartarus, hell;
— հայք, Lower Armenia;
— ասորիք, Coelesyria;
—ք երկրի, bowels of the earth;
ի —ս մտանել, to set, to go down, to disappear.
ՍՏՈՐԻՆՔ գ. Ստորին վայրք կամ իրք. սանդարամետք. եւ Վայրագոյն դասք հրեշտակաց եւ բնակիչք երկրի ընդ երկնաւ.
inferior;
earthly, terrestrial.
Զստորնային ծնունդս մահկանացուաց։ Յերկնայնոց, եւ ի ստորնայնոց, եւ ի սանդարամետականաց մեռելոց. (Նար. ՟Լ՟Ե. ՟Կ՟Ե։)
four hundred.
Տառապեցուսցեն զնա ամս չորեքհարիւր։ Գետինն չորեքհարիւր սատեր արծաթոյ է։ Չորեքհարիւր արամբք. (Ծն. ՟Ժ՟Ե. 13։ ՟Ի՟Գ. 15։ ՟Ա. Թագ. ՟Լ. 10։)
twine, string, cord, rope;
line, halter.
Խզիլ պարանացն եւ ընկղմիլ նաւին ի տկարութենէ չուանացն էր։ Եւ զի՞նչ չուանքն՝ որ խզեցան. շաղկապ եւ շարամանութիւնք մեր առ աստուած հաւատոյ եւ սիրոյ. (Գէ. ես.։)
cf. Չքնաղադէմ.
Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)
cf. Չքնաղադէմ.
Շինէ զնա գեղեցկայարմար եւ չքնաղատես կոփածոյ քարամբք։ Զգեղեցիկ շինուածս չքնաղատեսս հրդեհեալ։ Չքնաղատես սպասս աստուածակերտ խորանին։ Չքնաղատես եւ երեւելի զարդս. (Յհ. կթ.։)
adorned, beautified, set off, decked, elegant;
jewel, trinket;
cf. Պաճուճան.
Պերճ եւ պաճոյճ շարամանութեամբ (բանահիւսութեան). (Մագ. յիշ. ոտ.։)
shining, sparkling, glittering.
cf. Քող.
Խաչանիշ ուրարամբ ըստ ահարոնի. (Ժմ.։)
evil-doing, wicked, delinquent, criminal, rascally, nefarious, felonious.
Չարագործ մտածութիւն, կամ խորամանկութիւն. (յն. մի բառ՝ չարամտութիւն) (Աթ. ՟Է։)
to look on with an evil eye, with displeasure, enviously, to envy.
Եթէ չարակնելն չարամահ սատակէ, ո՞րչափ եւս առաւել նախանձն։ Զանդաստանս նորա չարակնէ՝ ըղձանալով ցասմունս եւ երաժշտութիւնս վասն նորա. (Մանդ. ՟Թ. եւ ՟Ժ՟Գ։)
of evil origin, bad, wicked;
bad, unpleasant, disagreeable.
Ոչ չարահաւ կարծեմ ասել (զաղեքսանդրէ), որք ասեն՝ թէ արամազդայ որդի է, այլեւ ոչ որք ամովնայն ասեն. (Պտմ. աղեքս.։)
producing evil fruit;
wicked offspring.
Որ յանկարգ խառնմանէ եւ ի չարասերման սանդարամետականին են առեալ զկերպարանս. (Ճ. ՟Ա.։)
inclined to evil, perverse, evil-minded, malevolent, malignant, wicked, mischievous.
φιλοπόνηρος amator mali, improborum amans, pravus. Սիրօղ զչար եւ զչարս. չարամիտ. չարասիրտ. չարակամ. չար.
malicious, artful, shrewd, cunning, knavish;
— հնարք, artifices, intrigues.
Ի ձեռն անաստուած հրամանաց չարարուեստ թագաւորացն։ Չարամի՛տ եւ չարարուեստ, մինչեւ յե՞րբ կաս յամառութեան։ Ոչ երբէք տեղեակ են չարարուեստ աղանդոյ կախարդութեանն. (Ճ. ՟Բ. Ճ. ՟Գ.։)
enduring, suffering.
cf. Չարամբեր։
god of Hades, Pluto.
ՍԱՆԴԱՐԱՄԵՏԱՊԵՏ կամ ՍԱՆԴԱՐԱՊԵՏ. Δήμητρα Ceres. որ եւ ԴԵՄԵՏՐԷ չաստուածուհի երկրի. Պետ սանդարամետաց. իշխան դժոխոց, կամ շահապետ գերեզմանաց, դիք ստորերկրեայք. Երկիր, հող.
Ոչ խնդրեալ հրաման պատասխանւոյ ի սանդարամետապետէն (կամ սանդարամետէն) պրոգէիդայ. (Խոր. ՟Գ. 62։)
cf. Սասանեցուցանեմ.
ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).
to shake, to jog, to jolt, to stagger;
to move, to astonish;
to frighten, to terrify;
— զոտն ուրուք յերկրէ իւրմէ, to cause a person to emigrate.
ՍԱՍԱՆԵՄ ՍԱՍԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σαλεύω commoveo. Տատանել. սարսել. շարժլել. տարաբերել. դղրդել. խախտել. սարամագ. սալլաթմագ (լծ. յն. սալէ՛ւօ ).
evil-minded, as wicked as the devil, very malicious, diabolical, devilish.
Չարամիտ՝ գործակից սատանայի.
to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.
Ի պաշտօնէից կարգի օծան (ղեւտացիք), զի սարկաւագեսցեն ահարոնի։ Պահելով (զսուրբն գրիգոր ի վիրապի) որպէս քահանայ ի խորանի, սարկաւագեալ ի խարամանեաց օձիցն, այլ արժանապէս սպասաւորեալ ի հրեշտակաց սրբոց. (Վրդն. թուոց. եւ Վրդն. լուս.։)
cf. Սաքրիմ.
Գոչմամբ զարհուրեալ սանդարամետիցն հոյլք, սարսեալ սաքրէին յանդնդասոյզ խաւարն. (Շ. տաղ.։)
appropriation;
propriety;
attribute, attribution;
nobility.
Դառնային ի սեպհականութիւնս եւ ի տունս։ Զի մի տարամերժիցի սեպհականութիւն ազգացն այնոցիկ ի բնիկ տէրութենէն։ Յինքն գրաւեր զսեպհականութիւն տանն. (Յհ. կթ.։)
to sow, to disseminate, to spread or cast the seed;
to procreate;
— սերմն, to seed;
ժամանակ սերմանելոյ, seed-time or sowing-time.
Հերակլէս յարամազդայ եւ յաղկմենեայ սերմանեցաւ. (Պտմ. աղեքս.։)
to be or become a slave, a servant.
Ի հայրենեաց տարամերժեալ, օտար սեռից ըստրկացեալ։ Կործանեալք ստրկացան ի բաբելովն։ Կին՝ որ պոռնկի ընդ օտար ծառայ, ստրկանայ եւ նա ի նորին ծառայութիւն. (Շ. վիպ.։ Լմբ. ամովս.։ Մխ. դտ.։)
acute-minded, sharp-witted, clear-sighted, subtle, penetrating, quick, ingenious.
Սուր մտօք. արդարամիտ. կորովամիտ.
plane-tree, platane;
white poplar.
Թողլով արու զաւակ զանուշաւանն, որ սօս անուանիւր (հին տպ. սօսանուէր). քանզի ձօնեալ էր ըստ պաշտամանց ի սօսիսն արամենակայ՝ որ յարմաւիր. (Խոր. Ա. 11։)