briefly, a little, by and by.
Որք ի ժանդախտէ վնասք ժամանակաւ լինին մարդկան, սղաբար յօգոյգ յինքենէ ապականութիւն ընդունին ի մարմինսն. (Բրս. արբեց.։)
cf. Սուղ.
seldom, rarely.
to saw, to cut with a saw.
Եղջիւրքն երկայն եւ սղոցաձեւ, մինչեւ զծառս մեծամեծս սղոցել. եւ դու նահատակեալդ երկնաւոր սղոցեցեր զշատախօսութիւն, զցանկութիւն. (Եպիփ. բարոյ.։)
cf. Ընդունայնաբանութիւն.
working uselessly, loosing one's labour.
κενόσπουδος rebus inanibus studens եւ բայիւ κενοδοκέω laborem inutilem suscipio. Որ ի սնոտիս վաստակի. ի դերեւ ելեալ ի վաստացոց. եւ Յոր ինչ լինի ի զուր աշխատիլ. ընդունայնավաստակ. փուճ աշխատօղ կամ աշխատած.
Ի սնավաստակ գործոց։ Ի սնավաստակ աշխատութենէ։ Սնավաստակ տքնութիւնս կամ տքնութեամբ։ որով եւ զվարձսն սնավաստակ աշխատութեան հատուցաւ նոցին։ Ի սնավաստակ աշխատութենէ կռապաշտութեանն զերծեալք։ Սնավաստակ եւ ընդունայն եղեւ աշխատութիւնս իմ առ քեզ. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Անուն. եկեղ։ Գէ. ես.։ Մաշկ.։)
labour in vain, labour lost.
κενοσπουδία inane studium. Ընդունայն աշխատութիւն. զուր ջան. պարապ կամ փուճ աշխատանք.
avidity of vain or false glory, pride, ambition, vanity, self-conceitedness, foppishness.
Փախչել յամենայն ի սնափառութեան օրինակէ։ Մի ինչ ըստ գրգռութեան, եւ կամ սնափառութեան։ կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն՝ որ առնէ իրս փութոյ. (Բրս. հց.։)
light silk, taffeta, tabby.
sindon, Tyrian stuff, cloth, linen;
sheet;
table-cloth;
cf. Մարմնակալ.
սարկաւագն մեկնէ զխորհրդաակն սնդուն ի վերայ սեղանոյն զգուշութեամբ. (Պտրգ. աթան.։)
useless, vain, futile, frivolous, worthless;
chimerical, idle.
κενός (լծ. ընդ սին). διάκενος, μάταιος vacuus, inanis, vanus, futilis ἁδηλότος incertus. Սին. ունայն. եւ Ընդունայն. անհաւաստի. չնչին. պարապ, փուճ.
Զժամանակս գործոյ յընդունայնս ծախեն, եւ սնոտեաց հետեւին. (Երզն. մտթ.։)
cf. Ընդունայնաբան.
to become vain;
to be reduced to nothing.
ματαιόομαι vanus reddor. Սնոտի լինել. ընդունայնանալ. փճանալ.
տապանն (սրբոյն) սողաց ինքնին, եւ ել ընդ դուռն եկեղեցւոյն. (Տէր Իսրայէլ. մարտ. ՟Դ.։)
reptile;
bolt;
slide, slide-valve.
ՍՈՂՆԱԿ, ի, աց. գ. Պարզունակ. նիդ շարժական ի ներքսակողմն դրան. լեզու աղխի՝ որ բանալեօք վարեալ՝ փակէ եւ բանայ զդուռն.
Փակեցաւ դուռն առանց նգի եւ սողնակի. (Ոսկիփոր.։ եւ Յայսմաւ.։)
sliding, stumbling, fall.
Պարզադունիցն ոչինչ դժկամութեան սողոպումն արասցէ. (Բրս. հց.։)
to cause to glide in, to instil, to insinuate, introduce or bring in cleverly, to foist.
Սովոր է չարն ի ձեռն այլոց սողոսկել զայսպիսի սպրդումն բանից։ Խորագէտն սուզեալ կորուսանէ զիւր վնասն, եւ ճարտարութեամբ բանին սողոսկէ զմիտս լսողացն ի վերայ վնասուն դիւրին պատճառաւ. (Մագ. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)
to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.
Սողոսկեալք յաստուծոյ գիտութենէ դաշնաւորեացն ընդ սատանայի։ Առ սակաւ սակաւ ի հեշտութիւն սողոսկելովն։ Ի հեղդութենէ եւ յինքնահաճութենէ սողոսկի յանհանճարութիւն եւ յախտս. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. յանառակն եւ Լմբ. առակ.։)
իբրեւ զմկունս ի ծակս որմոց սողոսկեալ մտանէին։ Սուղ ինչ աւանդութիւնս եկամուտ սպրդեալ իմն սողոսկեցաւ. (Լաստ. ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։)
flooded, swolen, inundated.
Ուր տցէ կուտակումն ջուրց. կուտակեալ դիզացեալ յորդութեամբ.
Անդնդապտոյտ ջրակուտակ խոռոջացեալ խորոցն անբաւից լեռնացեալ կուտակմանց։ Գերազանցէ քան զջրհեղեղին ջրակուտակ տիեզերասոյզ ամենսպառ ծովուն յորդութիւն. (Անան. եկեղ.։ Նար. ՟Ժ՟Է։)
drowned;
— առմել, to drown;
— լինել (ակամայ), to be drowned;
(կամաւոր) to drown oneself.
ՋՐԱՀԵՂՁ ՋՐԱՀԵՂՁԻԿ ՋՐԱՀԵՂՁՈՅՑ. Ջրով կամ ի ջուր հեղձեալ , հեղձուցեալ, եւ հեղձուցիչ. որպէս եւ բայիւ՝ է ջրով հեղձուցանել կամ հեղձնուլ. ջրի մեջ խղդել՝ խղդուիլ.
cf. Ջրահեղձ.
ՋՐԱՀԵՂՁ ՋՐԱՀԵՂՁԻԿ ՋՐԱՀԵՂՁՈՅՑ. Ջրով կամ ի ջուր հեղձեալ , հեղձուցեալ, եւ հեղձուցիչ. որպէս եւ բայիւ՝ է ջրով հեղձուցանել կամ հեղձնուլ. ջրի մեջ խղդել՝ խղդուիլ.
full of water.
ցամաք (նախ քան զերեւիլն) ջրայեղց եւ ջրալից էր յանդունդս ուեմն երկրի. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)
aqueous, aquatic, watery. aquatic animal.
Որս անուամբ՝ բազում է ջրայնոցն, եւ բազում իսկ թռչնոցն, ամենեւին եւ բազում հետեւակ որսորդութիւնքն ցամաքաւս. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
water-like.
Սպանդատեսակաւն եւ ջրատեսակաւն զճաշակումն հիւթոյն ընդունի։ Եթէ ջրատեսակ իցէ՝ իբր զխոնաւուտ. (Նիւս. բն.։)
cf. Ջրամբար.
Տուն եւ տեղի կամ ընդունարան ջրոյ, ջրամբարք. գուբ. հոր.
fountain;
water-spout;
basin.
Կախեցին ի վերայ ջրբղխին ի քեբրոն։ Անցի ընդ դուռն աղբերն առ ջրբխօք թագաւորին։ Ի մէջ դրանն ջրբղխին (կամ ջրբըղխեացն)։ Մինչեւ ի դուռն ջրբղխացն. (՟Բ. Թագ. ՟Ղ. 12։ Նեեմ. ՟Բ. 14։ ՟Գ. 31։ ՟Ժ՟Բ. 39։)
humid, damp, swampy, marshy, fenny;
— տեղի, marshy place.
Մակդիր երկրի՝ որ ի դուրս ընկենու կամ ի դուրս տայ զջուր. ջրի. ճախին.
drop of water.
Ի ձէնջ հայցէ լեզուին ջրիկ, դուք ոչ տայցէք նմին կաթիկ. (Շ. եդես.։)
well;
cistern;
— արգեղեան, Artesian-well;
— ծծիչ, absorbing or draining well, bog, cesspool.
φρέαρ puteus λάκκος fovea. Հոր ջրոյ. գուբ. խորք կամ փոս. ընդունարան ջրոյ. հոր.
water-pipe, conduit, aqueduct.
Կացին ի վերայ ջրմղին վերնոյ աւազանին։ Արար զջրաբուղխսն եւ զջրմուղսն։ Շինեցին զդուռն աւազանաց ջրմղին։ Դարձուցին զհին ջրմուղն ի քաղաքն. (եւ այլն. ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 17։ ՟Ի. 20։ Ես. ՟Լ՟Զ. 2. եւ ՟Ի՟Բ. 9. 11։)
vulgar, low, plebeian, popular, common, vile, trivial;
the vulgar, the common people, lower orders;
տգէտ —ն, the ignorant mob.
Ուր աստուածային օրէնք ոչ, ուստի՞ ռամկանց բարեզարդութիւն. (Գէ. ես.։)
Ընդ ռամիկ մարդկան խօսէր։ Իսկ դու ռամիկդ, որ ոչ վարս ինչ պարկեշտականս ունիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22. եւ Ոսկ. ես.։)
vulgar, popular, common, trivial.
Երդմնահար լինել առ զուգահաղուրդութիւնս, եւ առ այլ ըռամկական պատահմունս. (անդ. ՟Ժ՟Բ։)
sound of breakers on the shore;
reflux, ebb.
Ջուրն քարշեալ լինի առ ծակս, եւ այն ասի ամբովտ, եւ դարձեալ ի դուրս բխեալ լինի, որ եւ կոչի ռաքիա. (Նոննոս.։)
resin, rosin, cedar-resin, colophony;
— բեւեկն, pine-resin;
— կենաց, balm of life.
Ջուրք յորդանանու ռետին մեզ փայլեն դեղ անմահութեան։ Ռետին մակաւասար արկեալ (ի վերայ ձկանց ի պէտս համեմից), եւ ոքսեմելի։ Ռետնիւ լնանիմ, եւ ոչ բժշկիմ։ Ռետնիւ քաղցու (կամ ռետիւք քաղցիւք) բժշկական զհիւանդութիւնս ողջացուցէք։ Ռետինըդ քաղցու (կամ ռետինըս քաղցոյ) ռամ հոգւոյս արբո. (Զքր. կթ.։ Մագ. ՟Ժ՟Բ։ Նար. ՟Կ՟Բ։ Շ. տաղ առաք.։ Ժմ.։)
ballista-stone;
ballista, catapult.
Մեքենայիւք պատնէշ կանգնեալ, եւ ռմբաքարս անդուստ հոսեալ։ Պատնէշ կանգնեալ մեքենայիւք, ըռըմբաքա՛րըս հոսէին. (Շ. վիպ. եւ Շ. եդես.։)
penuriousness, niggardness, stinginess, avariciousness.
ՌՇՏՈՒԹԻՒՆ ՌՇԴՈՒԹԻՒՆ, կամ ՌԺԴՈՒԹԻՒՆ. μικρολογία, πλεονεξία tenacitas, avaritia. Ռիշտ կամ ռիշդն լինել. ճշդութիւն. ժլատութիւն, ագահութիւն.
Կարի ըռշտութեամբ (կամ ռժդութեամբ) վարի. (Պիտ.։)
Ըռըշդութեամբ զինչսն։ Մի ռըշդութեամբ ի նմանէ վրիպել։ Բամբասեցան ի յռշտութէանն։ Այսպիսի ռժդութիւն ժողովրդեան. (Լմբ.։)
Զռժդութիւնն ասէ։ Զի մի՛ ասացից, զռժդութիւնն. (Ածաբ. աղք.։)
Կապեալ յըռժդութեան եւ յագահութեան զամենայն աւուրս կենաց իւրոց. (Բուզ. ՟Զ. 10։)
Ագահք, եւ կապեալք ռժդութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)
Վաճառաց ռըժդութիւն. (Գէ. ես.։)
the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.
Ս. Երբեմն դնի ի պէտս զարդու եւ սաստկութեան, եւ երբեմն ի բաց ձգի. զորօրինակ, Տածել, կամ ստածել. թափել, կամ սթափել. քծղել, կամ սքօղել. ստաշխն, կամ տաշխ. եւ այլն։
paved;
pavement.
reckoning, measure, account, number;
condition, position, state, manner;
— արկանել ընդ ումեք, to come to terms about the price, to bargain for, to contract, to strike a bargain for, to stipulate, to come to an agreement, to settle;
եւ որ ի սոցին —ի, and of other similar ones;
եւ որ այլ եւս սոցին —ի իրք, and of other like things;
որոց —ի են, among whom are;
եւ որ սոցին —ի են, and so forth, and so on, et caetera;
ո՞չ դահեկանի միոջ — արկեր ընդ իս, didst not thou agree with me for a penny ?
impost, rate, duty, tax, imposition, tribute;
order;
convention, contract, agreement;
budget;
tariff.
Յասմ սակի։ Ի սակի հնազանդութեան։ Ի հնազանդութեան սակի։ Ըստ սակի գերելոց։ Ըստ սակի յետին թոշակի. (Յհ. կթ.։)
Ոչ մի սակ միայն պահանջէ զառաքինութեան տոհմականաց, այլ՝ եւ զառաջինսն ընդունի, եւ զերկրորդսն չխոտէ, եւ երրորդացն եւս տեղի տայ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 19։)
Եղիցին տալ նմա սակ յայտնի ... ամսոյ ամսոյ հարիւր եւ հիսուն դահեկան։ Թեթեւացուցիչ ի ձէնջ զամենայն սակս հարկաց։ Վասն մտից եւ սակից։ Զմտից եւ զսակից, եւ որ այլ եւս հարկք աշխարհին։ Ի նա հաւատալով զսակս հայոց։ Ստկ, եւ վաճառաշահ իցէ։ Ծանր հարկս եւ անհնարին սակս ի վերայ դնեն։ Եթէ տայցեն անդք տոհմականս, եւ եթէ չտայցեն, նոքա զնոյն սակս պահանջեն։ Ոչ յընչից զրկեալ՝ չընդունելով յառաջագոյն զբժշկութեանն վարձուց սակ. (եւս. պտմ. ՟Է. 28։ Ճ. ՟Ա.։ Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 5։ ՟Գ. 8։ Պիտ.։)
but, notwithstanding, nevertheless, however, yet, always, besides, moreover.
Եթէ կամեցեալ էի դատել ասէ, դուք սակայն ընդ դատապարտեալսն լինէիք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։)
Ապա եթէ ոք ոչ ընդունեցի զայսորիկ զբանս իմ, մեք սակայն ոչ լինիմք զրկեալ եւ զրպարտեալ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։ որպէս եւ Փիլ. նխ. ստէպ։)
few in number, inconsiderable, moderate, small, slender;
"somewhat, less;
—, առ —, little by little, by degrees, by little and little, insensibly;
— անգամ, — երբեք, rarely, seldom;
ոչ —, many, much, not less;
— ինչ, —ս, առ — մի, few, not very, somewhat, rather, a little, cf. Փոքր մի, cf. Փոքր ինչ, cf. Խուն մի;
առ — մի, ի — ժամանակի, յետ —ուց, shortly, in a short time, for a moment;
յետ — միոյ, shortly after;
—ուք, with few attendants;
in few words, briefly, in short;
ոչ —ք ի նոցանէ, many of them;
ճաշակեցի — մի մեղր, I ate some or a little honey;
մարթի եւ ի —էն՝ — տալ, a little may be offered even of a little;
cf. Շատանամ."
ὁλίγος, -η, -ον, μικρός, -ρά, -ρόν paucus, -a, -um ὁλιγοστός perpaucus, paucissimus ἑλάττων, -σσον, ἤττον, ἤσσον minor, minus βραχύς, -χύ brevis, -ve, parum. Որ ինչ է սակով եւ չափով. նուազ. դոյզն. դուզնաքեայ. սուղ.
concise discourse, brevity of speech, pauciloquy.
Մերթ ըստ հոմաձայնութեան յունին, μικρολογία . Ունելն զբան սակաւուց իսկ՝ այսինքն զհաշիւ դուղնաքեայ իրաց. ագահութիւն. ռշդութիւն. ժլատութիւն.
summary, concise, brief, short, abridged.
Ուր կամ ոյր սակաւ են մասունք. սակաւաձեռն. դուղնաքեայ, սուղ.
Զսակաւամասնեայ բանիցս յօդուած։ Սակաւամասնեայ իմաստիւ։ Սակաւամասնեայ այսր կամ մերս գովեստի. (Նար.։)
few in number, inconsiderable, little.
Սակաւաւոր եւ նուազագոյն է մտացն աչօք ընդունել զաստուածականսն. (Սեբեր. ՟Գ։)
water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.
καταράκτης, καταρράκτης cataracta ὀρμή impetus ἑπίχυσις effusio եւ vectis, obex, porta. Սահեցումն ջուրց ի բարձանց. հոսանք՝ վազք՝ յորդութիւնք. քարավազք. կարկաջահոսանք. դրունք եւ պատուհանք՝ զորս փակեն եւ բանան յարդելուլ եւ ի թողուլ զհոսանս ջրոց.
constituent;
institutor, legislator;
— ժողով, the Constituent.
Սուրբն ներսէս սահմանադիրն եւ կարգաւորիչ քո բարեզարդութեանդ. (Ճ. ՟Ը.։)
bearing or producing eaves, frondiferous.
Ես որթ արմատաւոր, եւ դուք ուռ սաղարթաբեր (կամ սաղարթաւոր). (Նար. մծբ.։)
leafy, verdant, green, covered with leaves.
Սեռըն սիրով փեսայն կապեաց ըզձեզ յինքեան, սաղարթազուարճ զարդուք պճնեաց գործովք իւրովք. (Տաղ.։)
leaved, leafy.
Ես որթ արմատաւոր, եւ դուք ուռ սաղարթաւոր (կամ սաղարթագեղ). (Նար. մծբ.։)
generalship.
Սաղարգն ոչ իբրեւ զօրաւար եւ առաջնորդ. առաջնորդութիւն. վերակացութիւն.