small wood.
Փայտ դուզնաքեայ.
carpentry, wood-work.
Հմուտ եմ եւ գիտակ գործոյ հիւանդութեան, փայտկոփութեան, (շինելոյ) լուծ, հարօք, եւ այլ եւս ինչ պիտոյ իցէ ումեք գործ. (Ոսկիփոր.։)
weak;
mean, wile, worthless, contemptible, poor, miserable.
ՓԱՆԱՔԻ σμικρός pusillus, exilis (լծ. եւ լտ. վանուս, վանիտուս. եւ թ. ֆանի ). որ եւ ՓԱՆԱՔ. Չնչին. նուաստ. անարգ. աղքատ. տկար. տրուպ. գձուձ. սինլքոր. դուզնաքեայ. յետին. փոքր.
cf. Փանդիռն.
ՓԱՆԴԻՌ կամ ՓԱՆՏԻՌ, ՓԱՆԴԻՌՆ. κιθάρα cithara ὅργανον organum. (այս բառք են ի թարգմանութիւնս. ) Իբրու Նուագարան բախողական պէսպէս. որպէս երգեհոն, քնար, եւ սանդուռ, թամպուռ. կայ եւ յն. նովին ձայնիւ փանտո՛ւռա. πανδούρα, -ρις pandura. որպէս Քնար երեքաղետն.
to laud, to praise, to glorify.
Զոր փառաբանեն ի բարձունս իմանալի զօրութիւնքն։ Որով յաւէտ փառաբանի երրորդութիւնն անճառելի։ Մշտամռունչ փառաբանեալ՝ զերրորդութիւնն ամենօրհնեալ. (Շար.։ Ժմ.։ Շ. վիպ.։)
laud, praise, glory, honour.
Պատճառ փառաբանութեան իսկութենա հաստչին զհաստուածոցս առնուն գոյութիւն։ Փառաբանութիւն առաքեմք քեզ հա՛յր երկնաւոր։ Ի փառաբանութիւն եւ ի պատիւ ամենասուրբ երրորդութեան. (Նար.։ Շար.։ Ժմ.։)
adorned with glory, glorious.
Ստեղծեր (զմարդն) կենդանի փառազարդ եւ լուսազարդ երեսք, կամ պատկեր։ Զփառազարդ քո տիպ տիրական։ Զայսքան փառազարդ շնորհաց զընդունակն. (Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Դ. եւ ՟Ե։ Երզն. լս.։ Նար. կուս.։)
equally glorious, having the same glory as another, sharing another's glory.
very glorious, majestic.
Բառ յետնոց՝ կամ ռամկական իբր Այն որ հեղու ի դուրս զփառս իւր. կամ Ահեղ փառօք.
to be fond of glory, to aspire but to glory.
կամ չ. (զի խնդիր բային է ի բարդութեան անդ) φιλοδοξέω gloriae sum cupidus, gloriae servio. Սիրել զփառս։ Իսկ կր. Հեշտանալ ընդ փառս. փառամոլիլ՞
love of glory, ambition, vanity.
Զի՞նչ զանազանութիւն է սնափառութեան եւ փառասիրութան։ Կարծեմ սնափառութիւն լինել, որ յընդունայն իրս խնդրէ զփառս. եւ փառասիրութիւն, որ առնէ իրս փութոյ՝ վասն իւր, եւ ո՛չ վասն Աստուծոյ. (Բրս. հց.։)
to praise, to laud, to glorify.
Ի ձայն բարձր փառատրեն զսուրբ երրորդութիւնն. (Եղիշ. միանձն.։)
Զի ոչ իմովս ինչ սնոտիապատուաստ փառատրիս երգով։ Երրորդութեանն փառատրելի անուամբն։ Էութիւն փառատրելի։ Աւետարանեցաւ, ուստի փառատրեցաւ։ Միշտ փառատրեսցիս դու սովին օրհնութեամբ. (Նար.։)
laud, exaltation, glorification.
Փառատրութեամբէութեամբ երկրպագեալ։ Գոհութեամբ փառատրութիւն երրորդութեանդ նուագեմք. (Շար.։)
glorious, illustrious;
— առնել, to pay honours to, to glorify, to praise, to celebrate, to extol;
— լինել, to be glorious, glorified, honoured, extolled.
Արար զքեզ անուանի եւ բարգաւաճ եւ փառաւոր։ Այր Աստուծոյ, այր փառաւոր։ Իշխան փառաւոր ես դու։ Այր փառաւոր՝ յազգէ թագաւորութեանն։ Արս երկոտասան ի փառաւորաց որդւոցն իսրայէլի։ Իջցեն փառաւորք եւ մեծամեծք եւ մեծատունք։ Քակել զամենայն ամբարտաւանութիւն փառաւորաց.եւ այլն։
Ես փրկեցից զքեզ, եւ դու փառաւոր արասցես զիս։ Պատարագ օրհնութեան փառաւոր արասցէ զիս։ Փառաւոր առնէին զԱստուած։ Որդի փառաւոր առնէ զԱստուած։ Հա՛յր փառաւորեա՛ զորդի քո. եկն բարբառ յերկնից. ե՛ւ փառաւոր արարի, ե՛ւ դարձեալ փառաւոր արարից։ Զերկիւղածս տեառն փառաւոր առնէ։ Վասն տեառն Աստուծոյ քո՝ սրբոյն իսրայէլի, զի փառաւոր արար զքեզ. եւ այլն։
Յորժամ գայցէ փառաւոր լինել ի մէջ սրբոց իւրոց։ Զի փառաւոր լիցի անուն տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի ի ձեզ, եւ դուք ի նմա. եւ այլն։ Նմա միայն անկաւոր է փառաւոր լինել. (Խոսր.։)
glorified, glorious.
(ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն. ) ἕνδοξος gloriosus, honoratus. որպէս ա. (ա՛յլ է եւ ընդունելութիւնն ն. δοξάζων glorificans. կ. δεδοξασμένος glorificatus ). Որ փառաւորեալ է, կամ արժանի փառաց. փառաւոր. գովելի կամ գովեալ. պանծալի. պատուական.
glory;
honour, praise, fame, renown, celebrity;
majesty, splendour, magnificence.
ՓԱՌՔ. δόξα, δόκησις existimatio, opinio. Կարծիք, ճանաչումն, դաւանութիւն. (յն. ոճով. ուստի եւ ի մեզ յունական բարդութիւնքս ուղղափառ, այլափառ. եւ այլն. ) cf. ՓԱՌԱԲԱՆԵՄ.
Օրհնեսցո՛ւք զտէր, զի փառօք է փառաւորեալ։ Զխորհուրդ թագաւորի բարւոք է ծածկել, այլ զգործս Աստուծոյ յայտնել՝ փառօք։ Թաղեաց փառօք եւ պատուով։ Ընկալաւ զայրն, կամ ընդունել զարսն՝ մեծաւ փառօք.եւ այլն։
cf. Վանահայր.
Վանահայր. աբբայ. առաջնորդուխտի.
to dissipate, to disperse, to scatter, to remove, to drive away, to destroy, to take away;
to be dissipated, dispelled, removed, to vanish;
— զհոգս, to charm away, to beguile care.
Մինչեւ փարատեաց ի նմանէ հիւանդութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
cf. Փարատեմ;
— զցաւս, to soothe, to allay pain;
— զտրտմութիւն, to drive away melancholy.
Փարատեցո՛ (տպ. փարատեա՛) զցաւս, եւ բժշկեա՛ զհիւանդութիւնս. (Ժմ.։)
removing away, dissipation.
Զապաքինելն նորա ի հիւանդութենէ՝ փարատումն իւր տրտմութեան համարի. (Ոսկ. փիլիպ.։)
affecting, moving, touching;
amiable, dear;
offscum, offscouring, cf. Ջնջան;
— առնել, ասել, to conjure, to beseech, to entreat, to beg, to supplicate.
Առ քեզ են բանք իմ փարելի, ո՛վ դու քաղաք յոյժ պանծալի. (Շ. եդես.։)
containing air.
Ընդունօղ յինքն զօդս. ընդունարան օդոյ.
stale, hard.
Զօթեկան մի՛ կերիցեն (որս). (Կանոն.։ (ռմկ. օթեկի կերակուր, եւ քարդու հաց ասի՝ երեկոյանն կամ հինն։))
cf. Օթեկ.
Զօթեկան մի՛ կերիցեն (որս). (Կանոն.։) (ռմկ. օթեկի կերակուր, եւ քարդու հաց ասի՝ երեկոյանն կամ հինն։)
inn, hostelry;
dwelling, lodging, habitation, convent;
a day's journey;
երանաւէտ — արդարոց, the happy abode of the just;
օթեւանս առնել՝ առնուլ՝ ունել, to lodge in, to dwell in, to reside in, to live in, to inhabit;
ո՞ւր են —ք քո, where do you live ? հեռի երեսուն —օք, thirty days journey distant.
Իբրեւ զպանդուխտ յերկրի, կամ իբրեւ զբնակ երկրի՝ որ դառնայցէ յօթեվանս։ Ո՞ տայր ինձ յանապատի դոյզն օթեվանս։ Ու՞ր են օթեւանք քո։ Ի տան հօր իմոյ օթեւանք բազում են.եւ այլն։
hospitable;
host, innkeeper.
Որ ունի օթեվանս առ ընդունել զանցաւորս. վանատուր. պանդոկապետ.
Նման ես դու առն ճանապարհորդի, եւ ես նման եմ օթեւանաւոր ասպնջականի. (Ճ. ՟Ա.։)
to receive into ones house or botel, to lodge, to harbour.
Ընդունել յօթեւանս իւր. հիւրընկալել.
sleeping-place, bedroom;
blanket;
carpet, tapestry, hangings, arras;
cf. Վերարկու.
Նոքա ննջէին յիւրաքանչիւր վրանաց օթոցի։ Զհիւանդութիւն կերծաւորեալ ի տեղւոջ օթոցին անկեալ դնէր. (Արծր. ՟Գ. 10. 15։)
aiding, helping, assisting, auxiliary, subsidiary;
confer derate, allied;
— — բայ, auxiliary verb.
Մեծդ միքայէլ եւ գաբրիէլ ... հօր միածնիդ յիսուսի դուք խորհրդոցն օժանդակք. (Լմբ. տաղ հրեշտ.։)
unction;
anointing-oil.
Շնորհեցից քեզ օծն. զի որքան նետս եւ սուրս ընդունիցիս, ոչ մերձենայ ի քեզ, եւ հանեալ շիշ իւղոյ սրբոյ, եւ այլն. (Վրք. հց. ձ։)
serpent killing.
Օձասպան արագիլ դու արդար. (Շ. տաղ հռիփս.։)
to divide, to disunite, to separate, to detach, to sever, to part, to distract, to divert from;
to dissipate, to disperse, to scatter;
to sow discord or strife;
to tear, to lacerate;
to be divided, dissipated, to dissent.
ՕՁՏԵՄ կամ ՕՑՏԵՄ. διασπάω divello, discerpo, dissipo διακόπτω discindo, disseco, dirimo καταλύω dissolvo. գրի եւ ՈՑՏԵԼ. (լծ. ոստուցանել. ցտել. Յօշոտել, զօձեաց քարշել. եւ հեստել) Քեցել. սարտուցանել. ճեղքել. որոշել յըկերաց. ցրել. վարատել. պառակտել. հրապուրել. հատանել. կր. հեստել, եւ այլն. դուրս քաշել, քաշքշել, ցրուել, ըստ Հին բռ. ճքճքել.
Եթէ ոչ զեկեղեցի տեսանէաք օցտեալ եւ պառակտեալ յայլոց։ Մի՛ զմեծութիւն (համագոյ երրորդութեան) սնոտի անուամբ օցտեսցուք. վասն զի ոչ ոք է քան զինքն մեծ։ Ո՛վ երրորդութիւն, որ երկայնամիտ ես, որ այսքան ներեցիր զքեզ օցտողաց. (Առ որս. ՟Թ. ՟Ժ՟Դ։)
Օձտեալ ի նմանէ՝ ուսցին զանհնազանդութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
separation, disunion, dissension;
dispersion;
tearing to pieces.
Եթէ շինուածք էք, ոչ է պարտ օձտումն ընդունել. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
assistance, favour, protection, goodness, grace;
առնուլ —, to gain one's cause.
Ես քեզ ստեղծի. եւ դու յինէն օճան խնդրես. (Ոսկ. ես.։)
Մեծաւ պատուով եւ բարի օճանաւ ընդունի զնա։ Բարեզգեաց բանիւք եւ բարի օճանաւ զնոսա ածել յուղղութիւն։ Զօրութեանց եւ քաջութեանց, եւ բազում բարի օճանից. (Յհ. կթ.։)
foreign, alien;
stranger, foreigner.
ἁλλότριος, -ή, -όν alienus ξενικός peregrinus, -a, -um. Օտար եւ պանդուխտ ոք. օտարազգի.
inhospitaly.
Հալածելն զօտարս. չընդունելն զօտարականս.
odd-shaped.
Ո՞յր աղագաւ զայս օտարաձեւ ընդունելութիւն արարեր. (Կլիմաք.։)
to become a stranger, to adopt foreign manners & customs;
to estrange oneself, to go away, to leave;
to be alienated, estranged, disunited, disaffected.
Օտարանալ ի խռովութենէ, կամ յապաշխարութենէ, կամ ի հայրենեաց։ Օտարացեալ յառ նմա նմանութենէ։ Օտարացեալք աշխարհի, եւ որ ի սմա։ Օտարացեալն իմ ալեքսիանոս (այսինքն կամաւոր պանդուխտ). (Ոսկ. Ոսկ.։ Յճխ.։ Սարգ.։ Կիւրղ. գանձ.։ Վրք. հց.։)
place where strangers are lodged, guests house, residence for foreigners;
hospice for pilgrims or other travellers.
ξενοδοκεῖον կամ ξενοδοχεῖον hospitium, diversorium. Տեղի ընդունելութեան օտարաց. հիւրանոց. Իջեւան պանդխտաց.
hatred of strangers, inhospitality.
Ատելութիւն ընդդէմ օտարաց եւ հիւրից. ամարդութիւն. անգթութիւն.
of another tribe, foreign, heterogeneous.
Զօտարացեղից խուժադուժ ազգացն։ Օտարացեղ ձայնից յայտնութիւնք. (Նար. կ. եւ Նար. առաք.։)
cf. Հիւրընկալ.
ξενοδόχος, ξενοδόκος hospes, qui peregrinos excipit. Ընդունօղ օտարաց՝ հիւրնց. հիւրընկալ. ասպընջենական. (Ոսկ. հռ.։)
skilled in the law;
legist, jurisconsult, lawyer, civilian;
doctor in Law;
— առնել, to initiate in the laws, to indoctrinate in jurisprudence.
cf. Օրէնսդիր.
dinner bespoke for a certain day;
days earning's or wages.
Քորեպիսկոպոսունք մի՛ իշխանիցեն. զդուռն եկեղեցւոյն փակել եւ խափանել զաստուածային աղօթիցն ժամ վասն երեւելի ընթրեաց.
keeping, obeying or fulfilling the law.
Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
հաստատեալ կայցէք յառաջնորդութիւնն, ո՛չ յօրինաւոր, այլ ի հոգեղէնն։ ի իէք ոչ երկրաւոր պտղովն, կամ օրինաւոր այլպտղով արդարութեամբ. (Եփր. եփես. եւ Եփր. փիլիպ.։)
aedile;
agrinomist
Ճանահպարհաց եւ շինութեանց եւ զարդուց (վերակացուս՝) օրինողս քաղաքի մականունելով։ Եգարակաց օրնօղք, եւ ազգապատք Օրինօղս ատարակացն ընտրել։ Զագարակաց օրինօղս զայս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
benediction, praise, canticle, hymn.
Հրաւիրեցին յօրհնաբանութիւն սուրբ երրորդութեանդ. (Շար.։)
Քեզ միայնոյ սուրբ երրորդութեանդ օրհնաբանութիւն, գոհութիւն։ Օրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ։ Անեղծ պաշտօնէիցդ օրհնաբանութեամբ. (Նար.։)
to bless, to shower down or bestow blessings on;
to bless, to consecrate, to offer;
to bless, to glorify, to sing hymns, to praise;
to bless, to prosper, to speed;
to salute, to greet;
to curse, to blaspheme;
— զսեղան, to say grace, to ask a blessing;
— զոք յերեսս, to curse a person to his face;
ո՞չ օրհնեցի զքեզ, didnt I curse you nicely ?
ՕՐՀՆԻԼ. յն. ոճով, որպէս Ընդունե զօրհնութիւն.