like one mass, of one piece, massive, cast, molten.
πῆγμα ἔν concretio una, compactum, coagmentatum. Մի ձոյլ եղեալ. ի մի ձուլեալ. միապաղաղ.
Կացին ջուրքն՝ որ իջանէին ի վերուստ, միաձոյլք. (Յես. ՟Գ. 16։)
cf. Մեկնահանդերձ.
Ունօղ զմի եւեթ ձորձ. միահանդերձ.
Ըստ լծորդին պակասութեան, որպէս միաձորձ. (Անյաղթ ստորոգ.։)
Միաձորձք եւ բոկք շրջէին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 37։)
monochord.
indiscriminately eatable;
feeding but once a day.
Պահք միաճաշակ. (Մխ. ապար.։)
Որ միանգամ ճաշակէ յաւուրն. եւ Միօրինակ ճաշակելի անխտիր.
Բազում կրօնաւորաց կարգեաց միաճաշակս. (Մամիկ.։)
Սա զձուկն, զձէթ, եւ զձու՝ միաճաշակ (լինել) կարգեաց. (Ոսկիփոր.։)
Եւ մ. Միագամ յաւուրն ճաշակելով. ծոմապահութեամբ. մէկ ժում ուտելով.
Են կարգաւոր առանձնականք, որ ՟Ծ՟Ե օր ծննդեանն քրիստոսի պահեն միաճաշակ. (Զքր. ծործոր.։)
of one trunk, unistirpis;
— ծառ, tall and straight stem.
Որոյ մի է ճետ՝ զարմն. կամ արմն, եւ բունն. ... յն. միաստեղն. μονοστέληχος unistirpis.
Կէսք ի ծառոց միաճետիք յստակաբուխք. (Վեցօր. ՟Ե։)
cf. Միամօր.
Միամայրն մարիամ, արմատ տնկոյն անմահութեան. (Շար.։)
Երկինք եւ երկիր լացին զմահ միամօրն. (Եղիշ. դտ.։)
of one part;
simple.
μονομερής unius partis, simplex. Ունօղ զմի միայն մասն անբաժան. պարզ. միօրինակ.
Զի ի հաւասարութիւն հարթութեան միամասնեայ նկատման խառնեալ. միասցին. (Նար. խչ.։)
cf. Մենամարտ.
Պատրաստեաց զքեզ իբրու ճակատամարտիկ իմն միամարտ։ Ապողինար գայ հասանէ միամարտ ի վերայ աթենայ. (Մագ. ՟Ի՟Է. ՟Ծ՟Ա։)
Զօրական ոմն քաջամարտիկ ի թագաւորէ հարկաւորի ելանել նահատակ ընդ այլում թագաւորի միամարտի. (Մխ. առակ.։)
Կոստանդիանոս արքայ՝ մօնօմախն անուանեալ, այսինքն միամարտիկ. (Մագ. ՟Խ՟Ե։)
Յառաջամարտիկք, եւ միամարտք. (Կլիմաք.։)
Այր մի զօրաւոր, եւ հզօր միամարտիկ։ Ի տեղի ասպարիզին՝ յորում միամարտիկք մարտնչէին. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի՟Զ.։)
Մինչ ընդ բազումս փորձի եւ ուսանի, յայնժամ կարասցէ միամարտիկ լինել եւ յաղթել. (Վրք. հց. ՟Գ։)
Կրկին անգամ միամարտիկն լինելոյ ընդ եփթաղեայ արքային։ Միամարտեալ (կամ մենամարտեալ) ընդ սպայակոյտ զօրուն. (Յհ. կթ.։)
Ե՛կ, միամարտեսցուք ես եւ դու. (Կաղանկտ.։)
of one year, one year old.
Ունօղ ամ մի եւեթ. միոյ ամի. տարեւոր.
Յորժամ եղեւ (մարիամ) միամեայ, արար յովակիմ ընդունելութիւն մեծ. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ը.։)
equally culpable or guilty;
accomplice.
simple-minded, ingenuous, simple, artless, innocent;
good-natured, silly, simple, foolish;
faithful, attached, loyal, true, devoted.
Խորագէտք իբրեւ զօձս եւ միամիտք իբրեւ զաղաւնիս. (Մտթ. ՟Ժ. 16։)
Որդի ասէ իբրեւ տարեւոր, այսինքն է միամիտ եւ անփորձ ի չարեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
(Եսաւ ժպիրհ) յակովբ միամիտ. (Լմբ. ովս.։)
Պարզ մտօք, միամիտ սրտիւ. (Պտրգ.։)
Ի խորհուրդս միամիտս. (Յճխ. ՟Ժ. (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։))
ՄԻԱՄԻՏ. Մտերիմ. հաւատարիմ. ողջամիտ.
Եթէ իցէ խորհրդակից միամիտ, մի՛ մեռցի. (Եփր. թագ.։)
Միամիտ կալ ի ծառայութեան մերում. (Խոր. ՟Գ. 65։)
Որովհետեւ ի սակաւուդ միամիտ գտար, մո՛ւտ յուրախութիւն տեառն քո. (Մաշկ.։)
Ներքինի ոչ միայն զարարեալն կոչել սովոր է գիրք, այլեւ որ ի տան թագաւորաց միամիտք իցեն. (Մխ. երեմ.։)
ՄԻԱՄԻՏ. Աներկմիտ. աներկբայ յուսով.
Միամիտ եւ անթերահաւատ խնդրողացն ... աներկմիտ խնդրողացն. (Փարպ.։)
ՄԻԱՄԻՏ. Որ զմի կողմն իրաց խորհի, եւ ոչ զմիւսն. ծանծաղամիտ. տկար մտօք. ախմար. տգէտ. ռամիկ.
Եմուտ խորամանկն առ միամիտ անդր (ադոնիա առ բերսաբէէ). (Եփր. թագ.։)
Միամիտ եղբարցն մերոց ոչ տան թոյլ խորհել զայն ինչ, որ վերագոյն եւ մեծամեծքն են։ Զարմացուցանէ այսու գործով զանձինս միամիտս. (Եւս. պտմ. ՟Է. 23. 28։)
with one shoe.
sincerely, ingenuously, candidly, artlessly;
simply, sillily, foolishly;
unadvisedly.
cf. Միամիտ.
Սեպհական միամտաց, եւ միամտութեան.
Զի ցուցցէ զբարերարութիւն միամտական աղաւնոյն սիրոյ. (Ագաթ.։)
cf. Միամտիմ.
ՄԻԱՄՏԱՆԱՄ ՄԻԱՄՏԵՄ ՄԻԱՄՏԻՄ. Միամիտ լինել կամ գտանիլ. վարիլ որպէս միամիտ (ըստ ամենայն առմանն). հաւատալ, եւ հաւատարմութիւն ցուցանել. սիրով ծառայել. եւ Հաւանիլ մտօք.
Միամտանան ի բանն, եւ յորդորին ի գործ. (Վստկ. ՟Ա։)
Զմիամտելն առ թագաւորին արշակունւոյ. (Խոր. ՟Գ. 48։)
Ի ծառայութիւն մտին ստահրացւոյն, եւ ընդ նմին միամտեցան։ Զի միամտեալ եւ հաւանեալ եւ նուաճեալ էին ի տէրութեանն արտաշրի. (Ագաթ.։)
Ո՛չ հաւատամ, եթէ գործովք ոչ տեսանիցեմ, եւ միամտիցիմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. (որպէս ռմկ. խելքը պառկիլ, անտարակոյս ըլլալ։))
to be candid, open, sincere, to behave sincerely;
to conduct oneself loyally or faithfully, to ascertain, to verify, to become assured, persuaded, to believe, to acquiesce, to agree, to consent.
ՄԻԱՄՏԱՆԱՄ ՄԻԱՄՏԵՄ ՄԻԱՄՏԻՄ. Միամիտ լինել կամ գտանիլ. վարիլ որպէս միամիտ (ըստ ամենայն առմանն). հաւատալ, եւ հաւատարմութիւն ցուցանել. սիրով ծառայել. եւ Հաւանիլ մտօք.
Միամտանան ի բանն, եւ յորդորին ի գործ. (Վստկ. ՟Ա։)
Զմիամտելն առ թագաւորին արշակունւոյ. (Խոր. ՟Գ. 48։)
Ի ծառայութիւն մտին ստահրացւոյն, եւ ընդ նմին միամտեցան։ Զի միամտեալ եւ հաւանեալ եւ նուաճեալ էին ի տէրութեանն արտաշրի. (Ագաթ.։)
Ո՛չ հաւատամ, եթէ գործովք ոչ տեսանիցեմ, եւ միամտիցիմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ. (որպէս ռմկ. խելքը պառկիլ, անտարակոյս ըլլալ։))
plain-dealing, sincerity, innocence, ingenuousness, artlessness;
fidelity, faithfulness, loyalty;
simple-mindedness, simplicity, silliness, credulity;
միամտութեամբ, cf. Միամտաբար.
ἁκεραιότης, ἁκεραιοσύνη, ἀπλότης , ἁφελότης sinceritas, simplicitas, integritas εὑγνωμοσύνη gratus animus ὀμόνοια concordia. Միամիտն գոլ (ըստ ամենայն նշ). պարզմտութիւն. անկեղծութիւն. ողջմտութիւն. աներկբայութիւն. եւ Մտերմութիւն. հաւատարմութիւն. համաշունչ եւ համամիտ գոլն. եւ Տխմարութիւն.
Միամտութեամբ սրտի, կամ սրտիւ։ Ի խորհուրդս միամտութեան իւրոյ փրկեցաւ։ Երթային միամտութեամբ. եւ ոչ գիտէին ամենեւին զզրոյցսն։ Լա՛ւ է տգիտի՝ որ գնայ միամտութեամբ իւրով, քան անզգամին՝ որ շաղաւաշուրթն իցէ։ Փոխանակ արդարութեան միամտութեան, զոր պահեցին նոքա առ մել։ Ոչ հատոյց նմա ըստ միամտութեան վաստակոց նորա. եւ այլն։
Միամտութեամբ յաղթեցին խորամանկութեանն. (Եղիշ. ՟Ը։)
Առցեն զմիամտութիւնն զանվնաս եւ զսուրբ աղաւնոյն։ Յամենայն զօրութենէ քումմէ ծառայեցեր ինձ միամտութեամբ։ Միամտութեամբ հաւատաց ի նա. (Ագաթ.։)
Բարւոք է խոնարհութիւն. միամտութիւնն անտի ծնանի. (Մծբ. ՟Թ։)
Արանց եւ կանանց՝ պարկեշտութեամբ եւ առողջմտութեամբ, տնաշինութեամբ եւ միամտութեամբ զինքեանս փրկել. (Փիլ. քհ.։)
Նուիրէին եւ զարդարանս իւրեաց՝ միամտութեան, որ ի կուռսն. (Լմբ. ովս.։)
one only, only, only begotten;
only child.
μονογενής unigenitus, unigena. որ եւ ՄԻԱՄԱՅՐ. ըստ յն. միածին. եւ Սիրելի որպէս զմիակ զաւակ. հօրը մօրը մէկ հատիկը.
Մի եմ ես՝ միամօր հօրն իմում։ Ողորմեցար երկոցունց միամօրուցս. (Տոբ. ՟Գ. 10։)
Զմիամօրն մատուցանէր. (Եբր. ՟Ժ՟Ա. 17։ Տե՛ս եւ Ղկ. ՟Ե. 12։ ՟Ը. 42։ ՟Թ. 38։)
Միամօր եւ աղքատ եմ ես. (Սղ. ՟Ի՟Դ. 17։)
Այրւոյն ի նային՝ մօր միամօրին. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Վասն միոյ դստեր միամօրոյ։ Սուգ միամօրոյ։ Կոծեսցեն իբրեւ ի վերայ սիրելւոյ եւ միամօրոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։ Լմբ. ամովս. եւ Լմբ. զքր.։)
state of an only child, or of a destitute person.
τὸ μονογενές կամ ըստ հասարակ յն. ἠ μονογενής unica, unigena.եւ ըստ սիմաքոսի՝ μονότης solitudo. Միամօր կամ որպէս միամօր եւ անտերունչ գոլն. միակութիւն.
Փրկեա՛ ի ձեռաց շանց զմիամօրութիւն իմ։ Ի բա՛ց արա յառիւծուց զմիամօրութիւն իմ. (Սղ. ՟Ի՟Ա. 21։ ՟Լ՟Դ. 17։)
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
Ի մի յարեալ. շարայարեալ. շարակցեալ. շարունակեալ. միաբան, եւ անընդմէջ.
Լերինք բարձունք, որ մօտեալ լինի ի միմեանս խորաձօք, ի հեռաստանէ միայարք երեւին. (Շիր.։)
Լրումն անդամոցդ քրիստոսի աստուծոյ՝ միայար շինուածքդ երկնաւոր. (Վրդն. քրզ.։)
Գրեցի առ բանին սպասաւորսդ, եւ միայար եղբայրութիւնսդ. (Կիր. պտմ.։)
Զարեւագալին աղօթսն ի յառաւօտին յարեն, եւ միայար տողեն՝ միջոց ոչ առնելով. (ի գիրս Խոսր.։)
Այժմ տեսանէք միայար եւ ըստ կարգի, զորս երեք եւ չորք կրկին էր եդեալ. (Երզն. քեր. այս ինքն ի մի ձեւ եւ ի յարմարութիւն եդեալ առանց կրկնութեան։)
Իսկ (Ճ. ՟Է.) յասելն վասն գիւտի գրոյն ի սրբոյն մեսրոպայ.
Զցուցեալ նշանախեցսն հանդերձ միայարօքն ետ գրել հռուփանոսի. իմա՛, հանդերձ կարգաւորութեամբ եւ հանգամանօք՝ ըստ անսայթաքութեան տառից յունաց. ապա եթէ իմասցիս, հանդերձ բաղաձայնիւքն (որք միշտ յարին ի ձայնաւորսն), է կարծիք միխայէլի ասորւոյ փոխանցեալ առ քանի մի մատենագիրս հայոց, որպէս թէ ձայնաւորք միայն իցեն գիւտ մեսրոպայ. իսկ բաղաձայնքն գիւտ դանիէլի ասորւոյ։ Թո՛ղ զի եւ դանիէլեան նշանագիրքն չէին նորագիւտ, այլ ի հին դպրութեանց ի փոխ առեալք։
to join, to annex, to unite, to connect.
Ի մի յարել. շարակարգել. շարադրել.
Զյիշատակ մարտիրոսացն միայարեալ ի գիր, որ ատոմագիրն անուանի. (Ասող. ՟Գ. 3։)
one-storied.
Որոյ յարկն կամ ծածկոցն է մի. մէկ ծածքով, եւ մէկ խաթ.
Խորանքն չորեքկուսի՝ միայարկ տանեօք. (Ուռպ.։)
conjunction, concatenation, train, contiguousness, continuance, succession.
ἁποκολουθία consequentia συνάρτησις connexio, colligatio σύμπτωσις coincidentia, concursio. Զուգայարմարութիւն. եւ Կցումն. զօդումն. շաղկապումն.
Իսկ որ զկնի սորին ասէ, այնպէս թուի՝ թէ առանց միայարութեան է. մեք զմիտսն քննելով՝ յայտնի լինի միայարութիւն բանին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
Յօնացն միայարութեամբ յինքն ձգելով ի ձեռն կաթլոց զգիջութիւնն. եւ կաթիլն արտօսր ասի. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ։)
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
μόνος solus. եւս եւ Միայն անհոլով՝ ունի զզօրութիւն ամենայն հոլովից, մակբայ կարծեցեալ ի մեզ. Մի այն եւեթ. մէն. մեկին. միակ. մին. միական. առանձնական. եղական. սոսկական. միայնաւոր. առանձին ոք կամ ինչ մի. մինակ.
Ոչ է բարւոք մարդոյդ՝ միայն լինել։ Մնաց յակոբ միայն։ Չեմ միայն, զի հայր ընդ իս է։ Դու միայն օգնեա՛ ինձ միայնումս։ Նմա միայնոյ։ Միայն տեառն։ Քեզ միայն. (յն. միայնոյ տեառն. քեզ միայնոյ։) Նոցա միայն տուաւ երկիր։ Ի վերայ գզաթու միայնոյ (կամ միայն). եւ այլն։
Միայնոյ եկեսցեն յերկրպագութիւն արեգական. (Եղիշ. ՟Բ։)
Նա միայն էր մօրն (այս ինքն միամօր էր), եւ ոչ գոյր այլ ոք նմա մխիթար. (Իգն.։)
Եղէ ես որպէս ճնճղուկ միայն ի տանիս. այսինքն մինաւոր կամ միայնացեալ. (Սղ. ՟Ճ՟Ա. 8։)
Որոց՝ կա՛մ միայնից, կամ յառաջ քան այլոցն՝ հարկաւոր էր հոգ տանել։ Միայնից սոցա ներել հարկ է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ի վերայ միայնց (կամ նից) սոցա հարկաւոր է. (Արիստ. հակակ. ՟Ը։)
ՄԻԱՅՆ. մ. μόνον solum, tantum. Եւեթ. սոսկապէս. սոսկ. լոկ. միա՛յն.
Եթէ տայցեն միայն ողջոյն բարեկամաց ձերոց։ Թէ միայն մերձենամ ի հանդերձս նորա, փրկիմ։ Բայց միա՛յն հաւատա՛։ Ոչ մնաց, բայց՝ միա՛յն ցեղն յուդայ. եւ այլն։ cf. ԲԱՅՑ ՄԻԱՅՆ, cf. ՈՉ ՄԻԱՅՆ։
Կամ μονώτατος plane solus, unicus κατὰ μόνας, καταμόνας seorsum, privatim. Միայնակ. առանձինն. անձամբ՝ առանց ընկերի. ուրոյն. անօգնական. մինակուկ.
Հնձան հարի միայն։ Նստէր միայն առանձինն։ Նստցի միայն լռիկ ի տան իւրում։ Միայն եմ ես, մինչեւ անցից։ Զի դու տէր՝ միայն առանձին յուսով քով բնակեցուցեր զմեզ.եւ այլն։
Միայն գտեր զմեզ ի բազում առաքինեացն մերոց. չե՛մք միայն. (Եղիշ. ՟Ը։)
Միա՛յն ի լեառնն պէսպէս փորձութեանցն յաղթիցի. միա՛յն ի խաչին չարչարանս դիմեցի. (Լմբ. համբ.։)
ՄԻԱՅՆ. շ. իբր՝ Միայն թէ. բայց միայն.
Սիրով յա՛նձն առցուք զաղքատութիւն եւ զուրողութիւն, միայն ի բարկութենէս եւեթ ապրեսցուք. (Փարպ.։)
ՄԻԱՅՆ ԸՆԴ ՄԻԱՅՆ. մ. μόνον, μόνοι solum, soli եւ այլն. Ինքն միայն ընդ այլում միայնոյ. առանձինն. առանձնաբար. մինաւորիկ, երկուքը.
Խօսեցեալ ընդ նմա միայն ընդ միայն. (Փարպ.։)
Մեղանթոս միայն ընդ միայն կռուեցաւ. յն. մենամարտեցաւ. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Առաւել միայն ընդ միայն խրատիցիս։ Երթ յանդիմանեա՛ զնա, մինչ դեռ դու եւ նա միայն ընդ միայն իցէք. (Ոսկ. եփես. Ոսկ. եբր. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
ՄԻԱՅՆ ԶԻ. ՄԻԱՅՆ ԹԷ. շ.մ. μόνον, μοναδόν, ἑανπέρ solum, solummodo, dummodo. Բայց միայն. միա՛ն թէ.
Միայն զի ազատութիւնն ձեր ոչ լինիցի ի պատճառս մարմնոյ. (Գաղ. ՟Ե. 13։)
Խոստանայ ապաշխարել ի քուրձ եւ ի մոխիր, միայն զի նա եկեսցէ եւ արասցէ խաղաղութիւն. (Խոր. ՟Գ. 29։)
Միայն թէ արժանի աւետարանին գնայցէք։ Միայն թէ զհամարձակութիւն, եւ այլն. (Փիլիպ. ՟Ա. 27։ Եբր. ՟Գ. 6. եւ 14։)
only, simply;
singularly.
μοναχῶς, μοναδικῶς unice, singulariter, in unitate, vel solitudine. Միայնակ. առանձնաբար. պարզապէս. եզականապէս.
Ոչ սեռ եւ ոչ տեսակ պարզաբար ասին, այս ինքն ո՛չ միայնաբար, այլ բազմաբար. (Անյաղթ պորփ.։)
Ոչ միայնաբար ըստ յոնանու ի ձկանէն (ելանէր կամ յառնէր), այլ լրմամբ հոգւոցն մահակուլ՝ որ յադամայ ի դժոխս. (Կիր. պտմ.։)
Ունի զամենայն թիւ միակն յինքեան միայնաբար, եւ ամենայն թիւ միանայ ի միակն. (Դիոն. ածայ.։)
Սա է որդին աստուծոյ՝ միայնաբար, եւ յօդաւորապէս. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
Ոչինչ է քան զանպէս միայնաբարն (գոլ՝) չար եւ անըմբեր. յն. միայնութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 32։)
self-acting.
Միայնաւ գործելով, կամ գործեալ վասն իրիք բանի եւեթ.
Անդրէն ի խորհրդանոցի մտացն վասն յուշ արկանելոյ միայնագործ հոգացայ. այսինքն ոչ որպէս պատմութիւն, այլ որպէս նիւթ յիշատակի եւեթ. (Կորիւն.։)
soliloquy.
only, sole;
quite alone.
μοναδικόν, μοναδικῶς singularis, -rius, -rie. Մի միայն. միակ. եղական. անհամեմատ. եւ Առանձական. առանձինն.
Բազումք անուանեալք տիգրան, մի է եւ միայնակ ի հայկազանցս, որ զաժդահակ եսպան. (Խոր. ՟Ա. 30։)
Մի եւ միայնակ ի բազմութեան. (Սարկ. աղ. առ կոյսն.։)
Կենդանեաց ոմանք երամականք են, եւ այլք միայնակք. (Առ որս. ՟Է։)
cf. Միանձն;
monachal.
μονάζων (յորմէ Մոնոզոն). μοναχός , μοναστής monasticam vitam agens, degens;
solitarius, monachus. Որ միայն կեայ յանապատի. անապատաւոր. միայնաւոր. եւ Միանձն՝ հրաժարեալ յաշխարհէ, եւ առանձնացեալ ի սենեակ. կրօնաւոր. վանական. ճգնաւոր.
Երթեալ՝ լեռնակեաց, միայնակեաց, սորամուտ ծակախիթ եղեալ. (Ագաթ.։)
Բարձրագոյն կարգ քան զամենայն նուիրեցելոցն՝ միայնակեցացն զարդ է. (Դիոն. եկեղ.։)
Գունդք գունդք միայնակեցաց, եւ դասք դասք կուսանաց. (Կոչ. ՟Դ։)
Միայնակեացք՝ որ բնակեալ էին ի վանորայս. (Եղիշ. ՟Բ։ Տե՛ս եւ Վրք. հց. ստէպ։)
Եւ ա. իբր Միայնակեցական. μοναστικός monasticus, soitarius, -ia, -ium.
Մարդ միայնակեաց, եւ միտք, միայնակեացք եւ այլն. (Եւագր. ՟Ժ՟Թ։)
Միայնակեաց կեանք, կամ կրօնք. (Բրս. հց.։ Ագաթ.։)
eating alone, without company.
μονοφάγος, μονόσιτος solus et sine conviva comedens, neminem ad coenam invitato. Առանձինն կերօղ. որ չունի զսեղանակից. մակդիր գազանաց, եւ ագահաց.
Շունս եւ խոզս եւ գազանս միայնակերս. (Մանդ. ՟Ե։)
monachal monkish, coenobitical.
μοναχικός, μοναστικός monasticus. Սեպհական միայնակեցաց եւ միայնակեցութեան. միայնական. միանձնական. կրօնաւորական.
Ի միայնակեցական կարգ մտանէր. (Կորիւն.։)
Ուսուսցէ քեզ զկրօնս միայնակեցական կարգաւորութեան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Պայծառանան անապատք, եւ սուրբ ճգնազգեացք միայնակեցականպարուք. (Զքր. կթ.։)
hermitage;
cloister, monastery.
Բնակարան միայնակեցաց. խրճիթ, կամ վանք.
Երանելի հարքն մեր ոչ կոչէին զմանկունս ի սենեկի, եւ ոչ ի միայնակեցանոցս բնակել թոյլ տային. (Վրք. հց. ՟Ե։)
monastic or solitary life, monachism.
μονασμός solitudo, vita solitaria, vita monastica. Անապատական կեանք, եւ Կրօնաւորութիւն.
Ինքն քրիստոս միայնակեցութեան եղեւ մեզ ուսուցիչ, յորժամ զկնի մկրտութեան յանապատ ել։ Սոքա ամենեքեան միայնակեցութեան են օրէնք. (Վրք. հց. ՟Ա։)
Զմիայնակեցութեան վարս ստացեալ. (Խոր. ՟Գ. 47։)
cf. Մենամարտիկ.
Խոստացաւ միայնամարտիկ լինել թնդ նմա. (Պտմ. աղեքս.։)
Ի հանդէս ճակատացելոց ի միայնամարտիկ զինուորութեան։ Քանի՛ սաղարք միայնամարտիկ ախոյանք իցեն. (Արծր. ՟Բ. 5։ ՟Գ. 1։)
cf. Մենանամ.
μονάζω solitarius sum μονοῦμαι solus remaneo, solitarem dego vitam ἑρημόομαι desolor. Միայն լինել կամ մնալ. մենանալ. առանձնանալ միոյ կամ երկուց. անապատանալ, հեռանալ կամ զրկիլ յընկերաց. հրաժարել յաշխարհէ. միայնակեաց լինել.
Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)
Իբրեւ ագռաւ միայնացեալ թափուր։ Այրւոյս՝ որ մնացի միայնացեալս ի բազմաց. (Երեմ. ՟Գ. 2։ Բար. ՟Դ. 12։)
Եթէ առ սակաւ ինչ ի նմանէ միայնասցի (կինն յառնէն) Նիւս. (կուս.։)
Միայնացեալ զուրայ՝ գայ առ արտայ յոչ կամաց։ Հռուփանոս, որ ի սամոս էր միայնացեալ. (Խոր. ՟Գ. 15. 53։)
Ոչ զայրին, եւ ոչ զհանգուցելոյ առնն միայնացեալ։ Միայնարան, յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն. (Փիլ. քհ. ՟Թ. եւ Փիլ. տեսական.։)
ՄԻԱՅՆԱՑԵԱԼ, ցելոյ, ոց.՝ ա.գ. μοναχός monachus, solitarius. Միայնակեաց. միայնաւոր. կրօնաւոր. միանձն.
(Զկրօնաւորս) ոմանք կամարարս, եւ ոմանք միայնացեալս անուանեալ։ Զկատարեալ իմաստասիրութիւնն միայնացելոցն ցուցանէ. (Դիոն. եկեղ.։)
Յառաջին ամին դիւրալուր են անձինք միայնացելոցն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ, միայնացելոց պարիսպ, ճգնաւորաց ժուժկալութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)
cf. Միայնարան.
μοναστήριον monasterium. որ եւ ՄԻԱՅՆԱՐԱՆ. ՄԻԱՅՆԱՍՏԱՆ. ՄԵՆԱՍՏԱՆ. Տեղի առանձնութեան հրաժարելոցն յաշխարհէ. վանք եւ խրճիթ միանձանց.
Զվեց աւուրսն իւրաքանչիւր ոք միայնացեալք ինքեանք առ իրեարս յասիցելում ի միայնանոցացն իմաստասիրեն. (Փիլ. տեսական.։)
Գինի եւ կամ այլ ինչ զանազանեալ՝ եւ գտանի ոչ ի սուրբ միայնանոցս նոցա. (Եղիշ. միանձն.։)
Յամենայն տեղիս ասանապս միայնանոցս շինէին. (Եղիշ. ՟Գ. (որ լինի եւ ածակ)։)
ՄԻԱՅՆԱՆՈՑ. ա. Որպէս Միայնական. առանձնական. անշէն. ամայի.
Արտաքոյ քաղաքի բերեալ՝ ի միայնանոց վայրի առնեն իւր դեգերանս. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Միայնարան.
Գտին զսուրբն ըռըստակէս բնակեալ յանապատի յիւրում միայնաստանս. (Ագաթ. (մի ձեռ. մենաւորաստան)։)
Հաստատէր զմիայնաստանս ճգնաւորացն. (Ճ. ՟Ա.։)
Ընտրեալ իւր առանձնակ միայնաստան տեղեակ (այսինքն տեղի մի անշուք), աղօթից միայն պարապեալ. (Արծր. ՟Գ. 14։)
solitude, hermitage, monastery.
Նմանութեամբ ասի.
Իւրաքանչիւր ումեք է տէրունեան տնակ, որ կոչի պակեշտանոց եւ միայնարան, յորում միայնանալով, եւ այլն. (Փիլ. տեսական.։)
Դարձայց ի միայնարանսն իմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Թաղեցին ի միայնարանի նորին, որ կոչի հացեաց դրախտ. (Խոր. ՟Գ. 14։)
Ի վանս միայնարանի սրբոյն գրիգորի. (Յհ. կթ.։)
Տարաւ ի պատիւ մայրութեան իւրոյ զսուրբ կոյսն մարիամ՝ լինել նմա սենեակ եւ միայնարան. (Վրդն. երգ.։)
solitary, hermit.
μοναχός, μονάζων monachus, solitarius. Միայնակեաց, միայնական. միայնացեալ. առանձնակեաց.
Ընթանայ զհետ միայնաւորին, կամ մտաց միայնաւորին։ Միայնաւորաց պայծառութիւն, կամ բազմազարդ առաքինութիւնք։ Ընտիր միայնաւոր մի. (Խոր. ՟Բ. 77։ Վրք. հց. ՟Բ։ Ոսկ. լս.։)
Միայնաւորաց՝ քրիստոսազգեաց եւ ճգնազգեաց արանց։ Ընդ այլոցն ճգնաւորական միայնաւոր անձնացելոց. (Մագ. ՟Ա. կ։)
Այր միայնաւոր, եւ անպատիւ յերկրաւոր մեծութենէ. (Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ժ՟Թ.։)
Եւ իբրու Առանձնական. մեկուսի. զատուցեալ.
Առնէր իւր բնակութիւն ի միայնաւոր տեղիս ի գեղջէն. (Աթ. անտ.)
only, indivisible;
monastic.
որպէս Միայնակ. միակ. անբաժանելի.
Տե՛ս զմիաբանութիւնն զմիակամութիւնն միայնաւորական ճշմարտութեանն. (Ագաթ.։)
Եւ որպէս Միայնակեցական. կրօնաւորական.
Ամենայնիւ պսակեսցի (գր. լուս) առաքելականաւ, հայրապետականաւ եւ միայնաւորականաւ. (Կիր. պտմ.։)
solitude, solitary life, loneliness;
cf. Միայնակեցութիւն.
որպէս Միայնակեցութիւն.
Ամենայն իրաց հոգեւորաց զանձն տուեալ միայնաւորութեամբ։ Միայնաւորութիւն բնակութեան յանապատի. (Ագաթ.։)
Սքանչելի վարուք միայնաւորութեամբ. (Կիր. պտմ.։)
(Ոմանք ի փիլիսոփայից եղեն) միանձունք զմիայնաւորութեան կալեալ զվարս. (Շիր.։)
Եւ որպէս Առանձնութիւն. միայնակ մնալն. մինաւորութիւն.
(Մեսրոպայ՝ յետ փոխման սահակայ՝) միայնաւորութեանն տրտմութիւն դթողոյր զուարթացեալ. (Կորիւն.։)
cf. Միակ.
μονάς unitas. Միակ. միութիւն.
Բաղկացաւ ի տասնեկէ, ի միայնեկէ միայնեկաւն առաւելեցելոյ. (՟Ա. ՟Բ. ՟Գ ... ՟Ժ. Փիլ. լին. ՟Ա. 83։)
cf. Միայնուկ.
ՄԻԱՅՆԻԿ եւ ՄԻԱՅՆՈՒԿ. Միայն. առանձինն. միանկուկ, մինաւորիկ.
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
Սպանանէր զմարգարէն միայն միայնուկ։ Ինքն միայն միայնուկ եկն մերձեցաւ առ առիւծն. (Եփր. թագ.։)
alone, all alone, quite alone, by oneself.
ՄԻԱՅՆԻԿ եւ ՄԻԱՅՆՈՒԿ. Միայն. առանձինն. միանկուկ, մինաւորիկ.
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Միայն միայնուկ առանձինն էին (յանապատի). (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)
Սպանանէր զմարգարէն միայն միայնուկ։ Ինքն միայն միայնուկ եկն մերձեցաւ առ առիւծն. (Եփր. թագ.։)
solitude, retreat, loneliness.
μόνωσις solitudo. Միայնաւորութիւն. որպէս առանձնութիւն, եւ միայնակեցութիւն.
Զմիայնութիւնն սիրէ, զանխուլ լինել ի բազմաց լաւ համարեալ. (Փիլ. իմաստն.։)
Ընկա՛լ զըներդ քո (զգիրս եփրեմի) ի քումն միայնութեան. (Մագ. ՟Գ։)
Որ սիրէ՝ ասէ, զանց խրատէ. զոր ի միայնութեան գտանել անհնար է։ Միասնական կեանքն քան զմիայնութիւն է նախապատիւ. (Բրս. հց.։)
Նստի ի միայնութեան խուցն։ Հանցէ զնոսա ի միայնութեան կեանս։ Ստանալ զվարս միայնութեան. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ի՟Զ։)
Գրիգորիոս միայնութեան սիրող, անընդմիջաբար միշտ ընդ աստուած խօսող. (Տաղ.։)
conjoined, connected, united, linked.
Ունօղ զմի յօդ. ի մի յօդեալ.
Տաղաբանութիւնք արաբացւոց վարժաբանութեամբ մրցեալք միայօդ աւարտեալ վծի, զոր դուք կաձայ (գաֆիյէ) անուանէք. (Մագ. յիշ. ոտ.։)
to be united, joined, incorporated, identified.
ἐνόομαι, ἔνουμαι unior, adunor, haereo, conjungor, colligor եւ այլն. Մի կամ իբր մի լինել. միաւորիլ. խառնիլ. զօդիլ, շաղկապիլ. զուգիլ. եւ միաբանիլ. յարիլ. յարակցիլ, կա՛մ ֆիզիգապէս, կամ բարոյապէս. մէկ ըլլալ։
Օրինակ ֆիզիգականի.
Որ միացար ի մարմնի անճառապէս ճշմարիտդ աստուած։ Միացեալ բնութեամբ ի յերկուց. (Շար.։) cf. ԲՆՈՒԹԻՒՆ։
Անշփոթ միութեամբ. միացաւ ասէ ի մարմին անշփոթաբար. զի ոչ փոխարկումն եւ ոչ ի բաց բարձումն արար աստուածային կամ մարդկային բնութեանցն, այլ միացոյց զբնութիւնսն. (Խոսր. պտրգ.։)
Ոչ միայն միացաւ ի զանգուած մարմնոյ, այլեւ մարդացաւ։ Մերոյին բնութեամբս միացելով. (Նար. կուս. եւ ձ։ Իսկ ի խորհուրդ երրորդութեան՝ առաւել ասի ի մեզ Միաւորիլ. (զոր տեսցես))
Արիանոսն ասէ. էութեամբ միանալ հօր զորդի՝ ոչ ասեմ ուղիղ ունել. (Աթ. ՟Ը։)
Օրինակք բարոյականի պէսպէս.
Նախարարքն հայոց՝ որ յաջ եւ յահեակ թեւսն էին, ի նա խառնեալ միանային. (Խոր. ՟Բ. 42։)
Յորժամ եկեղեցի հարսնացեալ միանայ ընդ փեսային։ Որ միացար սրբութեամբ ի լոյսն մաքուր որպէս զանմարմին. (Շար.։)
Կապեալ ընդ շնորհիդ ի քեզ միանալ անբաժանելի։ Ընդ հաստողիդ միանալ՝ տէրունի մարմնոյդ ճաշակմամբ։ Միասցի կնիքդ լուսոյ ի գեղ տեսակիս։ Ընդ քեզ միասցուք առմամբ քո շնորհիդ. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
at once, only once, at one blow;
որ —, whatever, whoever, whosoever;
որպէս —ն եւ միւսանգամն, as usual, as at other times;
հարից զսա գեղարդեամբս եւ ոչ կրկնեցից, I will transfix him with a single blow and he will have no need of a second.
ՄԻԱՆԳԱՄ ἄπαξ semel. որ եւ ՄԻ ԱՆԳԱՄ. այսինքն Ի միում նուագի. մէկ անգամ, անգամ մը, մէկ հեղ, հեղ մը.
Միանգամ ի տարւոջ։ Պատմեսջի՛ք միանգամ։ Հարից միանգամ, եւ ոչ կրկնեցից։ Միանգամ խօսեցայ, եւ յերկրորդումն ոչ յաւելից.եւ այլն։
Որ՝ միանգամ գնացեալ է ի վերայ ծովու, ոչ նաւավար ասի. (Լծ. ածաբ.։)
Որպէս միանգամն, եւ միւսանգամն. այսինքն միշտ նոյնպէս. (Դտ. ՟Ի. 30. 31։ ՟Ա. Թագ. ՟Գ. 10։ ՟Ի. 24։)
Զայն միանգամն (մեղաւ) ադամ աստուծոյ, եւ զայլ ամենայն ժամանակս անմեղ յապաշխարութեան եկաց. որպէս սողոմոն վկայէ. (Մխ. այրիվ.։) cf. ԱՆԳԱՄ. եւ cf. ՈՐ ՄԻԱՆԳԱՄ։
all at once, together, unitedly, all at the same time, altogether;
jointly, in concurrence, at the same time;
all, quite;
totally, entirely;
— եւ, yet, even, also;
— ասել, եւ — իսկ ասել, եւ զի — ասացից, upon the whole, after all, in a word, in short;
ոչ — առնել, to repeat several times, over and over again.
ἄμα, ὀμοῦ, ἀθροῶς simul ἑφάπαξ semel ἄδην penitus, prorsus συνολών, ἀπασαπλῶς simpliciter, ut semel omnia dicam. Համայն. համանգամայն. միահաղոյն. միահամուռ. ընդ ամենայն. բոլորն ի միասին. զոյգ ընդ նմին. նաեւ. մէկանգամէն, մէկէն, մէկտեղ.
Խեթկեսցէ նոքօք զազգս միանգամայն մինչեւ զծագս երկրի։ Մերձեսցին խօսեսցին միանգամայն։ Զարհուրեցուցից եւ ցամաքեցուցից միանգամայն։ Ելէ՛ք միանգամայն։ Ազգաց եւ մարդկան միանգամայն։ Եւ էր ամենայն եկեղեցին միանգամայն՝ չորք բիւրք։ Ապա երեւեցաւ աւելի քան զհինգ հարիւր եղբարց միանգամայն։ Գուցէ եկեալ հարկանիցեմ զերկիր միանգամայն, եւ այլն։ Միանգամայն՝ թագաւորք տասն։ Միանգամայն ամենեքեան լինին՝ ՟Ժ թագաւորք։ Միանգամայն ամենայն ամքն, ՟Ս՟Մ՟Խ՟Բ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Իսկ սա զայն միանգամա՛յն կատարեաց. (Եբր. ՟Է. 27։)
Հանդա՛րտ լեր, եւ մի՛ զամենայն միանգամա՛յն խնդրեր ուսանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
Միանգամա՛յն ասացից. (Առ որս. եւ այլն։)
Եւ միանգամայն պարզաբար (ասել կամեցեալ)։ գուցէ պահօք զամենայն սուրբսն ընդ աստուծոյ քաղաքավարեալ։ Դու՝ միանգամայն պարզաբար, զամենայն ինչ ի վեհագոյնս փոխարկեցեր. (Բրս. պհ. ՟Ա։ Ոսկ. նոր կիր.։)
Միանգամայն եւ ակն ունէր, թէ տացի ինչ նմա ի պօղոսէ։ Աղօ՛թս արարէք միանգամայն՝ եւ վասն մեր. (Գծ. ՟Ի՟Դ. 26։ Կող. ՟Դ. 5։)
Չէ՛ հնար միանգամայն զոգիս եւ զմարմինս զարդարել. չէ՛ հնար միանգամայն մամոնայի ծառայել, եւ քրիստոսի հնազանդել՝ որպէս պարտ է. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)
Աղօթից՝ միանգամայն եւ պահոց։ Յարեւելս՝ միանգամայն եւ յարեւմուտս։ Ընդ որում քեզ հօր՝ միանգամայն եւ հոգւոյդ սրբոյ. (ՃՃ.։ Փիլ. իմաստն.։ Պտրգ.։)
solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.
μοναχός, μονάζων monachus. Միայնակեաց. անապատաւոր, կամ կրօնաւոր վանական.
Նախասկիզբն միանձանց. (Շար.։)
Ո՛վ եկեղեցիք միանձանց, եւ աշակերտութիւնք կրօնաստանաց. (Նար. ՟Հ՟Բ։ տե՛ս եւ Եղիշ. միանձն.։)
Եւ յայսմ մասին (կարէր տրտմիլ) միանձն, ի տրտմութենէաստի մխիթարեաց զնոսա ի յասել անդ իւրում, ուր մի իցէ՝ անդ եմ եւ ես. զի մի՛ տրտմեսցին ամենայն միանձունք. (Եփր. համաբ.։)
Ոչ ինչ է չար քան զարծաթասէր միանձն։ Ո՛վ արծաթսիրութիւն, որ զրկես զմիանձունս ի դասակարգութենէ հրեշտակացն, որ սրես զլեզու միանձին յանարգանս եւ յատելութիւն։ Այս տեղի միանձանց է. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Է. եւ այլն։)
ՄԻԱՆՁՆ. Անսովոր ոճով կամ հելլենաբանութեամբ՝ որպէս μοναχός, μόναρχος եւ ἁπόλυτος , եւ μονοούσιος unicus, solus եւ այլն. Մի հոգի առանձին. միայնակ ոք կամ ինչ. մի եւեթ. եզական. բացարձակ. ազատ. ուրոյն. առանձնական. (Անյաղթ ստորոգ.։)
Օրն միանձն մեկնաւոր՝ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ այլ աւուրսն։ Չի՛ք ինչ ի նոսա պարզ եւ լոկ եւ միանձն։ Ըստ միանձնն մեծութեան երկնի եւ երկրի եւ ծովու։ Նայեսցի ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ը։)
figure or statue of a man.
ԱՌՆԱՊԱՏԿԵՐ որ եւ յն. բառիւ ասի ԱՆԴՐԻ. ἁνδριάς. statua. Արձան ան մարդոյ. կոփեալ կամ ձուլածոյ պատկեր մարդոյ.
cf. Առնաբար.
Զմիտսն զիգութեան առնապէս վառեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 21. յն. առնական ոգւով։)
to pronounce words regularly;
to sprinkle, to wet.
Արիւնն առոգանէր զերկիրն. (Ագաթ.։)
Առոգանէր զձորն վիճակաց. (Յհ. կթ.։)
Յորմէ վտակք շնորհաց հոսեն, զոգիս մարդկան առոգանեն. (Շար.։)
cf. Առոգանեմ.
ԱՌՈԳԵՄ. ἁρδεύω. rigo, irrigo. որ եւ ԱՌՈԳԱՆԵԼ. Նոյն ընդ Ոռոգել. ոռոգանել. (լծ. լտ. ռի՛կօ, իռռիկօ յն. արտէ՛ւօ) Արբուցանել ջրով զտունկս իբր առուօք՝ առուակօք, կամ առոյգ առնել. թանալ, եւ գալարեցուցանել. զուարթացուցանել, ուռճացուցանել. ջրել.
Թողցե՛ս ո՛րդեակ զջուրդ, եւ առոգէ՛ (կամ առոգեսցե՛ս) զարմաւենիսդ. (Վրք. հց. ՟Գ։)
Զդրախտ միաբանութեանն առոգել։ Զինքն առոգէ ջրով օրինացն։ Զանդս մտաց մերոց առոգել։ Մին առոգէ, եւ միւսն բուսուցանէ. (Լմբ.։)
Առոգելով արեամբ նորին. (Լմբ.։)
Առասել. (ի բայէս ոգեմ) բարբառել.
Առոգեաց առ վտանգին, եւ զլեզուն կամէր շրջել (պետրոս յուրանալն). (ՃՃ.։)
watering, sprinkling.
Իբր Ոռոգումն. այսինքն Արբեցումն, եւ լուացումն.
Զոր օրինակ աղբիւրն՝ որ ոռոգանէ զդրախտ, այսպէս եւ հոգին սուրբ ներգործէ իմանալի առոգմամբն ի զանազան հասակս մարդկան։ Զառոգումն ջուրցն ունելով։ Որպէս եւ մարմինս յառոգմանէ ջրրոյս. (Լմբ.։)
very or more wholesome.
ὐγιειότερος, ὐγιεινότατος. sanior, valentior, sanissimus. Առաւել կամ ամենեւին առողջ.
Առողջագոյնք (քան զմարդիկ) բազումք յանասուն կենդանեաց են. (Փիլ. իմաստն.։)
Որոց խառնուածն առողջագոյն հաստատութիւն կենաց գործէ. (Փիլ. տեսական.։ Խոր. ՟Գ. 62։)
to be cured, to heal, to recover health.
ὐγιάζομαι. sanor, convalesco. Յառողջութիւն գալ կամ դառնալ. բժշկիլ յախտից մարմնոյ կամ հոգւոյ. ըռընտալ, աղէկնալ.
Առողջանալ ի հոգեւոր հիւանդուեանց. (Շ. ընդհանր.։)
Ի ձեռն սուրբ եւ ճարտար բժշկին առողջացան երկոքին կողմանք. (Վրք. հց. ՟Զ։)
Առողջասցին ի հաւատս. (Տիտ ՟Ա 13։)
Զի իրքն քո ամենայն այնպէս յաջողեսցին եւ առողջասցին. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)
healthy, salubrious, salutary.
ὐγιαίνων, ῤωστικός. salubris, salutaris, corroborans որ եւ ԱՌՈՂՋԱԳՈՐԾ. Առողջացուցիչ. օգտակար. փրկարար. cf. ԱՌՈՂՋԱԿԱՆ, եւ cf. ԱՌՈՂՋԱՅԻՆ. ըռընտցնօղ.
Առողջարար արուեստ հոգեւոր բժշկաց։ Առողջարա՛ր իցէ, թէ վնասակար. (Շ. ընդհ.։)
whose haunches are young, that has firm hips.
Ոյր առոյգ իցեն բարձք ոտից.
to grow young, to become young again.
ԱՌՈՅԳԱՆԱՄ կամ ԱՌՈԳԱՆԱՄ. θάλλω. vireo, floresco, virgeo. Առոյգ լինել. ուռճանալ. ծաղկիլ. փայլել.
Եթէ զտյսոսիկ խոկասցիս, մինչեւ տակաւին առոյգացեալ ես. (Մագ. ՟Է։)
Միշտ առոգացեալ, ցանկ փթթեալ։ Առոգացեալ հասակաւ եւ զօրութեամբ եւ իմաստութեամ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է. ՟Ժ՟Ա. եւ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Առոգանայր հանճարով աստուածային իմաստիցն. (Համամ առակ.։)
Երիտասարդք, որք ի նորոգումն կենաց շրջեցան մկրտութեամբ, եւ առոգացան առաքինութեամբն. (Լմբ. առակ.։)
to make young, to make look younger.
Եթէ ոչ կարէ ոք ամենայն մարմնովն առոյգ լինել, գոնեա զայն՝ զոր կարէ, առոյգացուցանել կրթեսցի, (Փիլ. լին. ՟Բ 63։)
rivulet.
Առւակքն Ատուածոյ այսինք լի եղեւ ջուրբ. (Վրդն. սղ.։)
channel, aqueduct.
Առու ըստ ՟Բ նշ. այս ինքն ագուգայ. ջրանցք. καταγωγή ὐδάτων. aquaeductus.
Զգանձս տաճարին ի ծախս առուահանաց ծախէր. (Եւս. պտմ. ՟Բ 6։)
trench, channel, ditch.
Գալ մտանել ի նեղտգոյն. (Ագաթ.։)
taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.
Առնուլն, եւ առեալ լինելն, ըստ ամենայն նշ. տե՛ս եւ ԱՌ. λῆμμα.
Առմամբ քո շնորհիդ. (Նար ՟Ղ՟Գ։)
Յառմանէ ծնօտի ծնաւ աղբիւր ջրոց. (Նեղոս.։)
Առումն ընչից, կամ քաղաքաց, կամ տապանակին. (Սարգ.։ Խոր.։) (Արշ.։)
Ընդ նմա էր աստուածութիւն, եւ ընդ ինքեան եհան զառումնն (այս ինքն զառեալ մարդկութիւն) յերկրէ յերկինս։ Հատն (մանանխոյ) է առումն, այս ինքն առեալ մարդկութիւն. հատոյն զօրութիւն ատուածութիւն. (Եփր. աւետար. ի մարգաիտն։)
Առումն, կամ ՎԵՐՍՏԻՆ ԱՌՈՒՄՆ, իբր Շարունակութիւն, եւ կրկնութիւն բանի.
Երկնէր երկին, եւ որ զկնի՝ առասպելին առումն. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
Վերստին առումն բանին։ Վերստին առումն առնէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։) (Լմբ. սղ.։)
ըստ տրամաբանից՝ Առաջարկութիւն կամ նախադասութիւն՝ առեալ ի պէտս ցուցման եզրակացութեան։ (Նիւս. բն. ՟Բ։)
whisperer;
informer, accuser, denunciator.
Որ ճառէ յունկն այլոյ. քսու. փասքուս. բանսարկու. անկաճնիվար քսքսացօղ.
Սիրէ զառունկնճառս եւ զայս մատնիչս. (Վահր. յայտն.։)
ԱՌՈՒՆԿՆՃԱՌ. Քսութիւն. շոգմոգութիւն. հծծումն բանսարկուաց.
Քսփուս, եւ առունկնճառք, որով արտաքս ձգեաց օձն զեւայ ի դրախտէն. (Վրփ. հց. ձ։)
prompt, prepared;
— լինել, to be prompt, to prepare one's self.
diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.
Առօրեայ պարենիցն կարօտեալ. (Բրս. հայեաց.։)
αὑθημερινός, ὀ αὐθημερόν. uniusdiei, diurnus Որ ինչ իցէ կամ լինիցի առօրին, յօրն յայն, ի միջոցի աւուր միոյ. աւուրն. օրական. նոր. օրուան, նոյն օրուան, մէկ օրուան.
Իբրեւ զառօրեայ վարձք վարձկանի. (Յոբ. ՟Է 1։)
Առօրեայս ստեղծանես սուրբս, եւ ձեռնադրես աստուածաբանս։ Տեսանեմ զառօրեայ իմաստունսդ. (Առ որս. ՟Ա. ՟Բ։ եւ Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Զառօրեայ անձրեւածումն նշանակէ. (Շիր.։)
Եւ Կարճօրեայ. սակաւօրեայ. անցաւոր. մեկ քանի օրուան.
Առօրեայ եւ անցաւոր եւ անհաստատուն ստացուած. (Փիլ. լին. ՟Գ 134։)
Միայն առօրէից ցանկացաք։ Թեթեւ համարելով զառօրեայ աշխատութիւնս. (Խոսր.։)
Այսոքիկ առօրեայ պատմութիւնք կեսարուն, որ թագաւորեաց ամիսս վեց. (Լաստ. ՟Թ։)
Յաղագս առօրեայ չարչարանաց յորպիսի փառս կոչեցան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)
իբր Օրըստօրեայ. հանապազօրեայ իւրաքանցիւր աւուր. ամմէն օրուան. quotidianus.
Ընդ անաչխատ կենաց վայրին ... ուտեմ քրտամբք զառօրէին. (Յիսուսի Որդի։)
cf. Առօրեայ.
cf. ԱՌՕՐԵԱՅ. իբր Օրըստօրեայ. ամմէն օրուան.
Զառօրէական զկերակուրն խոտաուտ ճարակօք վճարեալ. (Ագաթ.։ Կորիւն.։)
saying, word, term, expression;
proverb;
dictate;
recital.
Առ այսպիսի ճշմարիտ ասացածս՝ անպատշաճ հարցուածս մատուցանեն. (Եզնիկ.։)
Բաւական է քո տեառն բանն, եւ լիով ասացածն։ Ըստ ասացածի հռետորին. (Փարպ.։)
cf. Ասացած.
Ասացուած բանից. (Առ որս. ՟Է։)
Ըստ ասացածի սաղմոսերգին. (Փարպ.։)
Զանց ըզնորա յոլովագոյնն առնելով ասացուածովք։ Յարմարական ասացուածովք. (Պիտ.։)
Մարգարէական բանիցս ասացուած։ Միտք ասացուածիս լի է տարակուսանօք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Պարտ է ասացուածին դաշնաւոր գոլ. (Պիտ.։)
Յարմարագիր ի պատմութիւնս ասացուածի իւրոյ. (Փարպ.։)
Բազում ասացուած արար ընդդէմ աղանդին մարկիոնացւոց։ Ճառելով ի սկզբանէն եւ ճշմարիտ ասացուածովք. (Խոր. ՟Բ 63. 64։)
embroiderer;
embroidered;
—ք, embroidery;
lace;
vellum lace.
ῤαφιδευτός. acu pictus, consutilis. Գրի եւ ԱՍԸՂՆԱԳՈՐԾ, ԱՍՂՆԵԳՈՐԾ, ԱՍԵՂՆԱԳՈՐԾ. Գործեալն կամ կիտեալն ասղամբ.
syriac.
συριστί syriace. Ի լեզու ասորւոց. ասորի բարբառով.
woolly, fleecy.
Որ ունի ասր առատ. բրդոտ
Որպէս նայն թաւ եւ ասուեղ է. (Եզնիկ.։)
that is endowed with the faculty of speaking, reasonable, gifted with reason.
cf. ԲԱՆԱԿԱՆ. (որում հակակայի Անասուն, անբան)
Հոգի եւ մարմին, եւ անասուն եւ ասուն։ Անասնոցս, ասնոց, առաքինեացս, վատթարացս։ Բաղկացեալ յասնոյ եւ յանասնոյ. (Փիլ.։)
Զասունս եւ զանասունս. (Եզնիկ.։)
Ունայնացեալ ի բոլոր ստացուածոց ասնոց եւ անասնոց. (Յհ. կթ.։)
hound
Որ կայ ի սպասու ասպականւոյ, այս ինքն որսորդի. որսորդ շուն. բարակ որսական.
Սովեցելոյս ասպականասպաս կաղկանձողական ամենաթշուառ վտանգաւորիս ապրուստ կերակրոյ փշրանաց հացի մասնաւորեսցես. (Նար ՟Շ՟Ե։ Իսկ Լծ. նար. առեալ որպէս գոյական՝ դնէ.)
cf. Ասպանդակ.
ԱՍՊԱՆԴԱԿ կամ ԱՍՊԱՆՏԱԿ. ԱՍՊԱՏԱՆ, եւ ԱՍՊԱՏԱՆԳ (ի ձայնէս Ասպ, եւ ոտն կամ էօզէնկ). Ոտնատեղի հեծելոյն յերկուս կողմանս թամբի ձիոյն. լտ. ստա՛բէս. իտ. ստա՛ֆֆա.
Խնդրեաց գրաստ (կամ ոստս ինչ սակաւ) յերիցոէ անտի, եւ ասպատանգ (կամ ասպատանս՞ տպ՞ ասպանդակ) արարեալ ոտիցն՝ նստաւ ի վերայ նորա։ Մերձեցան ոտք նորա յասպատանն (տպ. յասպանտակն), ուր եդեալ էին ոտք սրբոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
marauder, freebooter, straggler.
ἰππεύς eques. Արշաւօղ ձիով. ձիարշաւ ընթացօղ. հէն ձիով. ձիարշաւ ընթացօղ. հէն ձիաւոր.
Ասպատակաւորք ասպատակեցին ի մեզ. (Յոբ. ՟Ա 17. յն. ասպատակ արարին։)
Սկսաւ այնուհետեւ ի բազում տեղիս արձակել ղասպատակաւորսն. (Եղիշ. ՟Է։)
Ասպհատակաւորաց նորա ընդդէմ նորա զինեալ. (Յհ. կթ.։)
to go marauding, to go plundering, to plunder, to infest.
ἰππεῖς ποιέω equites facio, ἑπιτίθημι, ἑκάλλομαι , ἑκκλίνω impetum facio, exilio, declino Երիվարօք ի վերայ յարձակիլ, արշաւել. ձիարշաւ լինել, ի վեր կամ ի վերայ վազել .... որ եւ ասի ԱՍՊԱՏԱԿ ԴՆԵԼ, ՏԱԼ, ԱՌՆԱԼ.
Ասպատակաւորք ասպատակեցին ի մեզ։ Դարձան արք Իսրայէլի ասպատակեալքն զհետ այլազգեացն։ Ասպատակէին ի վերայ գեսերացւոյն։ Եւ ամաղէկ ասպատակեաց ի հարաւակողմն եւ ի սիկելակ. ( Յոբ. ՟Ա 7։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է 53։ ՟Ի՟Է 8։ Լ. 1։)
Իբրեւ ըզշաչիւն կառաց ի վերայ գլխոց լերանց ասպատակեսցեն. ( Յովէլ. ՟Բ 5։)
Անդր ասպատակողացն. ( Պիտ.։)
Նմանութեամբ ասի.
Եղիաս կառավարեալ ասպատակէր յերկինս. ( (այս ինքն ձիավարէր) Կանոն.։)
fragment of a shield;
small shield.
πέλτη. pelta, scutum. Բեկոր ասպարի, այս ինքն փոքրիկ վահան.
Այրեսցեն զզէնս, զնիզականբեկս, զասպարաբեկս. (Եղեկ. ՟Լ՟Թ 9։)
cf. Սպարապետ.
Որ ի ժամուն ասպարապետ էր անտիոքայ։ Մուշեղ ասպարապետն հայոց. (Փարպ.։ ՃՃ.։)
Ասէ ցնա միքայել. ես ասպարապետ եմ՝ զօրութեանցն Ատուածոյ. (Մծբ.։)
cf. Ասպարակիր.
surrounded, protected by shields or bucklers.
cf. ՎԱՀԱՆԱՓԱԿ. (իբր վահանաւ փակեալ, փակօղ, եւ փակումն).
Ի ծովէ մինչեւ ի ծով ասպարափակ արարեալ։ Ասպարափակ եղեալ շուրջանակի լեգէոն հետեւակ զօրուն։ Զբազմութիւն վահանակիր զօրուն իբր ասպարափակս իմն ընդդէմ նոցա տուեալ. (Ճ. ՟Ա.։ Յհ. կթ.։)
to use a buckler.
Գիտել վարել զասպար. վահան ի կիր արկանել.
Զդիպողաբար շարժմամբ ասպարելն. (Պիտ.։)
career, course, horse-race;
furlong;
field, place, area, arena;
— ըմբշամարտութիւն, wrestling place;
դիմել, իջանել, խոյանալ, ելանել յ—, to throw self, to brave, to descend, to fling, to rush, to hurl in the arena.
who throws away, who abandons his shield or buckler.
ԱՍՊԱՐԸՆԿԷՑ ῤίψασπις scuti vel armorum abjector որ եւ ՎԱՀԱՆԸՆԿԷՑ. Որ ընկենու ի բաց զասապար իւր.
Առն՝ որ ասպարընկէց իցէ։ Ո՛չ որ ի բաց ելեալ լինի վայելչական բռնութեամբ, անուանեսցի թերեւս ասպարընկէց. (՟Ժ՟Բ։)
Ոչ է փոքր վտանգ ասպարընկէց լինել ի պատերազմին. (ՃՃ.։)
receptacle, dwelling, inn, shelter;
hospitable, who willingly shelters strangers.
ξένος իբր πρόξενος, ξενοδόχος hospes իբր hospitio excipiens Հիւրընկալ. օտարընկալ. վանատուր. (ի պրս. սիփէնջ, որ է հիւր. որպէս եւ իսփէնջ. է տուրք առեալ յօտարականէ).
Գայիոս ասպնջական իմ. (Հռ. ՟Ժ՟Զ 23։)
Ասպնջական աստ զօտարընկալն ասէ։ Ասպնջական աստ զօտարընկալն ասէ։ Ասպնջական վասն այնորիկ անուանեաց զնա, զի զօտարս ընդունէր. (Ոսկ. հռ.։)
Եթէ զհիւրս ընդունիս, զՔրիստոս ընդունիս. եւ թէ օտարին լինիս վանատու, Քրիստոսի ես ասպանջական. (Մանդ. ՟Է։)
Զքրիստոսամեծար ասպանջականիցն իւրոց բազում գովութիւնս փոխանակ մեծարանացն կարգէ. (Կորիւն.։)
Ասպնջական լինել. յն. ընդունել ի տուն իւր, կամ ընդ առաջ ելանել. (Նիւս. ի սքանչ.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ 14։ Մանդ. ՟Ը։ Կորիւն.։)
Ասպնջական հոգւոյ աստուածութեանն, կամ էին սիրոյ, կամ չարեաց. (Ագաթ.։ Շ. ոտ. առ ապիրատ.։ Եզնիկ.։)
(Ծով) ասպնջական է հիւրամեծար գետոց բազմաց. (Վեցօր. ՟Դ։)
Որոց ասպնջական է տարտարոսն յաւիտենական. (Շ. թղթ.։)
Ըզհայրն ասպնջականին իւրոյ բժշկեաց. (Ոսկ. գծ.։)
ԱՍՊՆՋԱԿԱՆ. Առիթ. որպէս յն. πρόξενος
Դուք էք յորդորիչք կուսանաց, եւ ողջախոհութեան ասպնջականք. (ՃՃ.։)
wandering, vagrant, vagabond;
— շրջիլ, cf. Աստանդիմ.
to lead about, to lead np and down, to walk about.
Այսր անդր տանել, ձգձգել, թիւրել. տատանել.
Որք ըստ իւրեանց չարութեան կամաց աստանդնեն զբանն ճշմարտութեան. (Վեցօր. ՟Բ։)
Աստանդել շփոթել զճշմարիտ խորհուրդ վարդապետութեանն. (Եփր. թագ.։)
Անուսումն այս եւ անդր աստանդելով, ինքեան ընդդէմ եւ կռուօղ. (Փիլ. լին.։)
Յոյժ իմն երկուացեալ աստանդին միտք եւ խորհուրդք։ Աստանդեցան կառքն երագախաղացք. (Մծբ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Բ։)
Ոչինչ այնուհետեւ խռովիցիս, եւ ոչ ցնորեալ այսր անդր աստանդիցես. (Ոսկ. ես.։ Իսկ Եւս. պտմ. ՟Է 20.)
Ոչ գտանեն ի նմա պատգամս խժդուժս, կամ աստանդեալս, կամ տգէտս. իմա՛ խոտորնակս, կամ շաղփաղփս. որպէս յն. σολοικισμός soloecismus.
here, in this place.
(որպէս թէ՝ Աստէն ուր). ἑνθάδε, ἑνθαῦτα. hic, istic. Աստ՝ (ըստ ամենայն առման) յայսմ տեղւոջ, վայրի, միջոցի, բան, եւ այլն.
Աստանօր ի սրբարանին. (Պիտ.։)
Աստանօր ի սրբարանին. (Պիտ.։)
Աստանօր պիտոյ են վարդապետք իմաստունք. (Վրք. հց.։)
Աստանօր ճառագայթ ճշմարտութեան ի հայաստանս փայլէր աշխարհ. (Խոր. հռիփս.։)
Աստանօր ենանոս ընկեցաւ ի պատուոյն։ Աստանօր ամենայն հայք հարկեցան հռովմայեցւոց. (Յհ. կթ.։)
Աստանօր տեսեալ մտացս իմաստիւ զապագայիցն դիպուածս։ Աստանօր ի սոյն ամանակի. (Նար.։)
Ոչ իմ կամքս եղիցին, այլ քոյդ. երկուս կամս աստանօր ցուցանէ. (Աթ. ՟Ա։)
Ահա աստանօր փոխանակ սեռի առաւ արհեստն. (Սահմ. ՟Դ։)
Աստանօր աքիլլեայ չէմքն են ծանօթք. (Պիտ.։)
Որ ինչ աստ կամ յաստի կեանս է. արդի. աս տեղի, հիմակուան.
Զաստանօր կենացս պէտս պատրաստէ. (Պիտ.։)
Յաստանօր մեծութիւնս եդեալ զյոյս իւր։ Յաստանօր կենացս, որ լի է դառնութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Է։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Ի վե՛ր ընթացիր յաստանօր ուրախութիւնս (երկնից). (Աթ. ի ստեփ.։)
astronomer.
ἁστρονόμος. astronomus. Աստեղաց՝ զննէ զչարժմունս նոցա իմաստասիրաբար. ասի եւ զսուտ գուշակաց, որպէս Աստեղաբանակ.
Խաղան նովաւ աստեղաբաշխքն, խոստանալ կամին գտակք գոլ եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
astronomical.
ἁστρονομικός. astronomicus. Որ ինչ անկ է աստեղաբաշխից կամ աստեղաբաշխութեան.
Մակացութիւն աստեղաբաշխական. (Անյաղթ ստորոգ.։)
իբր Աստեղաբաշխութիւն. ἠ ἁστρονομική. ars astronomica
Աստեղաբաշխականն ի շարժուն շարունակ քանակէն։ Զաստեղաբաշխականն (գտին) քաղդէացիք. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
cf. Աստեղաբան.
Որպէս ἁστρονόμος astronomus. Որ ունի զգիտութիւն աստեղաց՝ իմաստասիրաբար. աստեղաբաշխ.
ցաստեղագէտսըի քաջ հարցաք. (Հեթում ոտ.։)
Եւ որպէս ἁστρολόγος astrologicus. Աստեղաբանակ. քաւդեայ. մոգ. (երբ. հօպէր. այս ինքն դիտօղ).
Յարիցեն եւ ապրեցուսցեն զքեզ աստեղագէտքն քո, որ նշմարեն զաստեղս երկնից. (Ես. ՟Խ՟Է 13։)
Աստեղագիտին պարտ եւ պատշաճ է բազում փոյթ յանձին ունել եւ այլն. (Վեցօր. ՟Զ։)
full of stars, starry, studded with stars.
Աստեղայերկրի թշնամւոյն խոնարհեցո՛, եւ թագիւ աստեղազարդ աստուած զգլուխ քո զարդարէ յերկինս. (Նար. խրատ.։)
constellation.
τὸ ζώδιον, σημεῖον constellatio, signum Տուն աստեղաց. խումբ խումբ աստեղաց յիւրաքանչիւր կողմանս երկնից, մանաւանդ ի կամարն կենդանակերպից. համաստեղութիւն.
Որպէս թէ աստեղատունք ինչ իցեն, եւ ըստ դիպելոյ պատճառաւորաց աստեղացն յաստեղատունսն՝ նոյնպիսիք եւ ծնունդքն լինիցին։ Մինչդեռ առիւծն ասեն յաստեղատանն իցէ։ Անցեալ ընդ ամենայն աստեղատունսն. (Եզնիկ.։)
Ասեն երկոտասան աստեղատանցդ բաժանել զերկին, զոր կենդանակերպ կոչեն. (Շիր.։)
Զյեղեղմունս ժամանակաց գործէ (արեգակն), փոփխելով յաստեղատունսն. (Պիտ.։)
Ծանօթ էին մոգքն ամենայն պարուց աստեղատանց. (Զքր. կթ.։)
Զծննդոցն իմն զաստեղատանցն յայտ իմն առնել կամէին։ Ասեն, աստեղքս այս յանկակիցք են պատկերաց եւ աստեղատանց կերպարանաց. (Վեցօր. ՟Զ։)
sure, infallible, constant.
ἅριστος optimus, idoneus Հաստատուն. կուռ. արաստոյ. եւ զօրաւոր. եւ կարիլաւ. ընտիր.
Ցուցանէ աստեւոր ճանապարհ բարձրութեան զխոնարհութիւն. (Ածաբ. ծն.։)
Զաստեւոր եւ ըզզարմանալին տեսին ծնունդ (մովսեսի). (Պիտ.։)
Վէմ ինչ աստէոր եւ ստուար զառ ի վեր դժուարաւ տարեալ լինի, իսկ զառ ի վայր իւրովի հոսեսցի. (Խոսր. պտրգ.։)
here;
hence.
ὦδε, ἑνθαῦτα hic Աստ. աստանօր. յայսմ տեղւոջ՝ վայրի՝ վիճակի՝ աշխարհի. եւ Այժմէն.
Աստէն ի հրէաստանի յերկիւղի եմք։ Չելանեմ, քանզի աստէն մեռանիմ. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Գ 3։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ 30։)
Ես աստէն պահեցի առ իս։ Դու աստէն ի հայս կաս. (Փարպ.։)
Աստ ելով խաչ՝ աստ իմասցի գողգոթայ, եւ աստէն խաչելութիւն. (Անյաղթ բարձր.։)
Աստէն ընկալեալ զհատուցումն մեղաց իւրոց. (Ագաթ.։)
Աստէն իսկ դատապարտեալ է. (Փարպ.։)
Զաստէն դսրովեալս մի՛ կշտամբեսցես կրկնակի դատել ի մեծի աւուրն։
ԱՍՏԷՆ ԵՒ ԱՍՏ. որ եւ ասի՝ ԱՍՏԷՆ ԻՍԿ ՎԱՂՎԱՂԱԿԻ. αὑτίκα mox
Անյապաղ. ի մօտոյ. հուպ ընդ հուպ. փոյթ ընդ փոյթ։ (Պիտ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա 3։ Պորփ.։)
παρών, -οῦσα, -ον praesens Ներկայ. առաջիկայ. այժմեան. այժմու.
Ե՛ւ յաստէն ամօթոյս ապրիցիմք, ե՛ւ ըզհանդերձալ կեանսն շահեսցուք. (Ոսկ. մ. ՟Ա 7։)
that is announced by a star;
prognosticator.
that has the form of a star.
Որ է ըստ կերպի աստեղ. աստեղաձեւ. աստղանման.
cf. Աստղակերպ.
Ընդ ըղձութիւն նոցա ձեւացեալ աստղանման. (Զաք. կթ. ծն.։)
Աստղանման սպարապետին՝ սրբոյն վարդանայ՝ քաջ նահատակին. (Գանձ.։)
Սեղանք սրբութեան աստղանման անթիւ։ Աստղանըման պայծառ փայլելով՝ գէորգէոս վկայն նահատակելով. (Տաղ.։)