cf. Շամրտացի.
Բազում եւս զօրս ի շամրտացւոց ժողովէր. (՟Ա. Մակ. ՟Գ. 10։)
dog-headed;
doghead;
Anubis, cynocephalus;
cynocephalus, baboon, monkey;
dog's-head.
Զիար՞րդ, շանագլո՞ւխ եմ ես այսօր ի տունս յուդայեան. (Եփր. թագ.։)
cynic.
Մի՛ տար զգաստութիւն սրբութեան մերոյ բոզանոց անօրէն շանազգեաց լկտութեան նոցա. (Ագաթ.։)
price of a dog;
hire of a prostitute.
Այսպիսի ամպ երկնաւոր անձրեւօք մօրտացեալ՝ եւ չսարանայ սակաւ շառաչուկ մերոյ լեզուոյս ընդունել. (Սեբեր. ՟Թ։)
cf. Շաչիւն;
cf. Թնդիւն;
tinsel.
Այսպիսի ամպ երկնաւոր անձրեւօք մօրտացեալ՝ եւ չսարանայ սակաւ շառաչուկ մերոյ լեզուոյս ընդունել. (Սեբեր. ՟Թ։)
Այսպիսի ամպ երկնաւոր անձրեւօք մօրտացեալ՝ եւ չսարանայ սակաւ շառաչուկ մերոյ լեզուոյս ընդունել. (Սեբեր. ՟Թ։)
to content oneself, to be content, to take up;
to suffice, to be sufficient or enough;
to multiply, to increase;
սակաւուք, փոքու, to be satisfied or content with a little, with any thing.
Զեղից ձեզ զօրհնութիւն իմ ինչեւ ի շատանալ։ Ունիմք կերակուր եւ հանդերձս, եւ այնու շատասցուք։ Եւ ոչ այսոքիք շատացեալ.եւ այլն։
swearing much;
great swearer, blasphemer.
Այր շատերդումն լցցի անօրէնութեամբ։ Խօսք շատերդման ծառ կացուցանեն զհերս. (Սիրաք. ՟Ի՟Գ. 12։ ՟Ի՟Է. 15։)
cf. Շատախօսութիւն.
Զի մի անկանիցիմք եւ մեք ի շատխօսութիւն ըստ նոցունց նմանութեան. (Վեցօր. ՟Ա։)
very strong, robust.
Բառ ռմկ. որպէս Ուժեղ. զօրաւոր. տոկուն.
to compose, to write;
to ratiocinate, to make a syllogism.
ՇԱՐԱԲԱՆԵԼ. συλλογίζομαι colligo, ratiocinor, argmentor. Հիւսել զբան. յօրինել. եւ Տրամաբանել. հաւաքաբանել.
to compose.
Ջախջախեալն բժշկի, մոլորեալն դառնայ. շարագծի այս ի փառս աստուծոյ հօր. (Պիտառ.։)
cover;
veil;
— գրոց, cover or binding of a book, book-cover.
to compose, to write, to word, to put down in writing;
to compile.
συγγράφω conscribo, scribo, scriptis vel litteris mando, exaro. Ի շարի հարկանելով՝ կարգաւ՝ ի մի հաւաքմամբ գրել. շարայարել գրութեամբ զբան. յօրինել գիրս՝ ճառս, մատենագրել. պատմագրել. արձանագրել. գիրք գրել, շարադրել.
Զի՞նչ արժանաւոր ըստ քեզ բամբասանս շարագրեցից։ Սակաւք շարագրեցան աստանօր եդեալ։ Եւ զի՞ եւս երկարս շարագրեցից բանաստեղծութիւնս. (Նար. ՟Թ. ՟Լ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
coordination, arrangement, order, disposition;
syntax.
σύνταξις syntaxis, coordinatio, constructio, compositio, scriptum, liber, libellus, opus. Շարադասելն, իլն. շարակարգութիւն. կապակցութիւն. կազմութիւն ո՛ր եւ է յօրինուածոյ. բաղկացութիւն. մանաւանդ՝ Շարագրութիւն, գրուած. ճառ. կամ յօրինուած բանի ի բառից. որ եւ ԲԱՂԴԱՍՈՒԹԻՒՆ.
compound;
composed;
arranged, put in order;
prosaic.
Ւիւսմամբ բանիս մեր շարադրական՝ օրհնեսցուք զաստուած ձայնիւ ցնծութեամբ. (Գանձ.։)
to put together, in order, to arrange, to re-unite, to connect, to join, to combine;
to construct, to make, to form;
cf. Շարագրեմ.
συντίθημι compono, construo, constituo συγκρίνω commisceo, coagmento. Յարադրել. յարել. բաղադրել. բաղկացուցանել. կացուցանել ի միասին. զօդել. կցել. միաւորել. խառնել. զանդանել. ձուլել. շաղկապել. կազմել. յօրինել. կր. Բաղկանալ, թանձրանալ. consisto, consto. իսկ concretus, որպէս συγκριθείς , թանձրացեալ.
Յօրինեալ շարադրեցի զպատմութեանս գովեստ, եւ զճառս ներբողենի. (Նար. յիշ. խչ.։)
combination, conjunction, connection;
arrangement, disposition;
construction;
syntax;
cf. Շարագրած.
Հրաշալի է մեզ տօնս այսօր, եւ պայծառագոյն քան զսովորական շարադրութիւնս. (Ոսկ. լս.։)
Մի՛ զհետ շարադրութեան եւ գեղեցկութեան բառից գնալտով, այլ զօրաւորս բարբառել. (Ոսկ. գծ.։)
Շարադրութիւն տոմարաց, կամ թղթոյ, կամ յաղագս իմանալեացն եւ զգալեաց՝ յօրինել, առնել եւ այլն. (Ասող. ՟Բ. 6։ Փոտ. առ զքր.։ Մաքս. ի դիոն.։)
to conjoin, to join with, to unite.
Յայսոսիկ շարալծեալ՝ օրհնեսցուք. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։)
compound, combined, united.
Հոգի բանական շարախառն բանին հօր՝ վասն ոչ շփոթելոյ բնութեանցն. վասն զի անապական է խառնուած միաւորութեանն։ Հօր տեսակ որդի է՝ շարախառն մարմնով, եւ որդւոյ տեսակ՝հ հոգին սուրբ. (Քեր. քերթ.։)
cf. Շարախառնումն.
συμμιξία commistio, permixtio συγκεραύνωσις conjunctio σύγκριμα, σύγκρισις concretio, temperamentum, concretum. Ընդ միմեանս խառնումն ո՛ր եւ է օրինակաւ. բաղադրութիւն. խառնուած.
cognate, born together;
innate, inborn.
Տեղի տալ ազգաց, կանանց, եւ գաւառի. որոց փափաքումն՝ իւրաքանչիւրումեքն, օրինակ իմն, շարածնեալ է, եւ շարաճեցեալ. (Փիլ. իմաստն.։)
unitive.
Միաւորական իմն եւ շարակալու զօրութիւն իմասցուք (զսէրն). (Դիոն. ածայ.։)
cf. Շարադասեմ.
Զմարդիկ շարակարգեալ յօրինեմ հանդիսակից գոլ վերին զուարթնոցն. (Զքր. կթ.։)
Ոչ էր օրէն զկանանց ազգի թիւն ազգաբերութեան շարակարգել. (Արծր. ՟Ա. 1։)
writing, work.
Երկրասէր ձեռինն սարգսի յառաջին շարահիւսէ օրնակեալ. (Յիշատ.։)
to interlace, to interweave, to intertwine, to lace, to join, to unite.
Շարամանեաց ընդ բնաւորականսն զանձնականսն ... ընդ անձնականին շարամանեցաւ անձնականն։ Շարամանի ընդ ճառեցելոյն անճառելին։ Շարամանեալ եւ խառնեալ էին բնութիւնքն աստուածութեանն եւ մարդկութեանն։ Շարամանեալ է յաննմանից բնութիւնս, ի հոգւոյ ասեմ եւ ի մարմնոյ։ Բանական մտացս երեք զօրութիւն ընդ միմեանս շարամանեալ (որոյ է օրինակ առասանն). (Նիւս.։ Զքր. կթ.։ Պրպմ.։ Լմբ. ժղ.։)
Մի՛ շարամանեսցիս ընդ կենցաղոյս իրս, որպէս զի զօրավարին հաճոյասցիս. (Բրս. հայեաց.։)
entwining, interweaving.
συμπλοκή complexio, connexus, nexus συνέλιξις inflexio, revolutio. Մանուած ընդ իրեարս. հիւսուած. բաղհիւսութիւն. կապակցութիւն. ոլորք. բաղկացութիւն. միաւարութիւն, յօրինուած. շարագրութիւն.
Ողբերգական շարամանութեամբ յարամանել նորագոյն բանս։ Ի բանաստեղծութիւնս հզօր գոլով, եւ պերճ եւ պաճոյճ շարամանութեամբ. (Մագ. ՟Զ. եւ Մագ. մանուչ.։)
Անդրէաս եղբայր մագնոսի եպիսկոպոսի զշարամանութիւն տոմարաց յօրինէր. (Շիր. քրոն.։)
continuation, sequel.
զերկուց բնութեանց շարայարումն պատկանելով ի տնօրինական բանին յաստուածոյ խորհուրդն՝ քողախնդրէր (նեստոր). (Կանոն.։)
pus, matter, ichor, sanies, purulence;
rottenness;
stench, stink;
— առնուլ;
to effervesce, to swell, to become inflamed.
πύον, βρόμος, βρώμος, βρύος pus, putredo, sanies, cruor, foetor. (լծ. թ. ճիրահաթ. լտ. գռու՛օր ) Արիւն փտեալ. թարախ. ժահր վիրաց՝ մսոյ եւ գիշոյ. խղխայթ. սորսորեալ ինչ. ապականութիւն. նեխութիւն. ժահահոտութիւն.
to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.
Ոչ էր օրէն զկանանց ազգի՝ թիւ ազգաբանութեանն շարել։ Ոչ զբովանդակ սորա գործս շարել ի ճառս մանրապատումս. (Արծր. ՟Ա. 1։ ՟Գ. 12։)
moveable;
cf. Շարժուն.
Եւ այս ի վերայ շարժականաց է միայնից՝ զօրութիւնս, եւ նա եւ ի վերայ անշարժից. (Պերիարմ.։)
movement, motion, stir, stirring, nod, shake, toss;
fluctuation, staggering;
excitation, provocation;
agitation, motion, impulse, commotion, emotion;
gesture, action;
earthquake;
movement;
զշարժմունս երակաց զննել, to feel the pulse;
cf. Ընդոստ.
κίνησις, σάλος, σεισμός, ταραχή motio, motus, commotio, jactatio, fluctuatio, turbatio. որ եւ ՇԱՐԺ, ՇԱՐԺՈՒԹԻՒՆ. Շարժիլն ո՛ր եւ է օրինակաւ. յեղափոխիլն. փոփոխումն. ծփումն. տատանումն. յուղումն. ամբոխումն.
continually.
Գրեթէ սկսանելով յառաւօտէն մինչեւ միւսոյ միշտ շարունակաբար վաղորդայնի. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
to contain, to enclose, to conserve;
to continue, to last.
Լուծանելով իրաւանցն այնմիկ, որ զամենայն քաղաքաւարութիւնսն ի նմին շարունակէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Հեշտութիւնք այսոքիկ (կերակրոց՝) միայն ճաշակելեացն են. իսկ տագնապումն եւ վիշտք՝ բոլորն շարունակեալ անդամոց (այսինքն համօրէն միագումար առելոց). (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
continuation, continuity, succession.
Այլ իմն օր ըստ շարունակութեան գրեթէ երեքկնիլ (առ յեսուաւ), եւ այլն. (Դիոն. թղթ.։)
cf. Շաքլիմ.
Ըստ շաքլել արմատոցն ի ներքս նոյնպէս գետնատթարած ոստքն յամենայն կողմանց առ երկրաւ տարածանին. (Վեցօր. ՟Բ։)
massed, accumulated, heaped up;
in piles, masses or heaps.
σωροδόν acervatim, cumulatim. Շեղջ շեղջ. բազմակոյտ. կուտակօրէն. դեզ դեզ.
cf. Շեղջակուտեմ.
Բացաւ գլխով շեղջել օրըստօրէ զհայհոյութեանն չարապէս մթերս. (Սարկ. հանգ.։)
cf. Շեշտոլորակ.
ՇԵՇՏՈԼՈՐ ՇԵՇՏՈԼՈՐԱԿ. ὁξύτονος qui acuto tono finitur, cujus ultima syllaba accentu acuto effertur. որ եւ ՅԱՆԳԱՇԵՇՏ. Ասի զբառէ՝ որոյ վերջին վանկն ունի զշեշտ, ոլորակեալ շեշտիւ կամ բթիւ. որպիսի են հասարակօրէն բառք հայոց եւ թուրքաց։
word accented on the last syllable;
barytone.
ՇԵՇՏՈԼՈՐ ՇԵՇՏՈԼՈՐԱԿ. ὁξύτονος qui acuto tono finitur, cujus ultima syllaba accentu acuto effertur. որ եւ ՅԱՆԳԱՇԵՇՏ. Ասի զբառէ՝ որոյ վերջին վանկն ունի զշեշտ, ոլորակեալ շեշտիւ կամ բթիւ. որպիսի են հասարակօրէն բառք հայոց եւ թուրքաց։
of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.
Անիծեսցեն զշէկ շունն զլազար. այսինքն զկարմիր կամ զդեղին մօրուօք. (Մագ. ՟Բ։)
buckle, clasp, hasp, button;
decoration;
— ոսկի, golden buckle or clasp.
Ետ տանել նմա շինգղ ոսկի, զորօրինակ օրէն էր ունել եղբարց թագաւորին։ Արկանել ծիրանիս, եւ իշխել կրել նշան շգեղ ըստ նշանի թագաւորաց։ Արկանել շիգղ (կամ շինկղ) ոսկի. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 89։ ՟Ժ՟Ա. 58։ ՟Ժ՟Դ. 44։)
Ոսկի սպասուք, եւ թագիւ, (եւ յօրինակս ինչ՝) շգեղբ. (Նախ. ՟ա. մակ.։)
cf. Շինուած.
οἱκοδομή, οἱκοδόμημα structura, aedificium. cf. ՇԻՆՈՒԱԾ, ՇԻՆՈՒԹԻՒՆ. շինուածք, շէնք, շինած բանը. եւ բարի օրինակ.
country-man, country-fellow, rustic, peasant, villager;
—ք or —եր, the peasants, peasantry, country people;
rustic, gross, rude, impolite, uncivil, clownish, boorish;
կին —, country-woman, peasantess;
մանուկ —, country lad;
աղջիկ —, country lass, cottage girl.
κωμήτης, ἅγριος, χωρήτης, ἁγροικός pagi incola, rusticus agricola, agrestis, vulgus, vulgaris. Բնակիչ շինի. շինակեաց. գեղջուկ. ռամիկ. սոսկական. տխմար. եւ Գեղջկային. ռամկական. գեղական, գեղացի. (յն. խօրի՛դիս եւ այլն)
rudely, coarsely, clownishly, boorishly.
Կարի վայրենաբար. անմարդի օրինակաւ. կոպտութեամբ.
clod-pated, awkward, rough.
Եւ տէր օրինակին տմարդի եւ շինականամիտ՝այնպէս համարէր, թէ զիւրն յափշտակէի. (Յիշատ. նանայի. ի թուին ՟Ո՟Դ։)
populated places of country.
Որք ի քաղաքս՝ յարուեստս դեգերին, եւ ի շինավայրս զերկիր արօրադրեն. (Ոսկ. ես.։)
to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.
οἱκοδομέω, ἑποικοδομέω, κτίζω եւ այլն aedifico, fabrico, condo եւ այլն. Շէն եւ տուն՝ տաղաւար եւ բնակարան կառուցանել. հիւսնել. կերեալ՝ կազմել զո՛ր եւ է իրս. հաստել. յօրինել. յարդարել. յարմարել. շէ՛ն եւ կանգուն պահել նորոգութեամբ զիրս, կամ բարի օրինակաւ զմարդիկ. բարեկարգել. բարեզարդարել. օգտել. օգնել. շինել, ընել, շտկել.
edifying, exemplary.
Կատարին օրէնքն ի քրիստոս ի շինիչն եկեղեցւոյ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)