uniform, equal;
monotonous;
uniformly, equally;
— ձեւ, uniformity.
Զփոքր եւ զմեծ ինքն արար, եւ զմիօրինակ խնամ ունի ամենեցուն. յն. նմանապէս նախախնամէ. (Իմ. ՟Զ. 8։)
short tunic.
χιτόνιον, χιτονίσκος tunicula. Ազնիւ եւ սիրուն, կամ փոքրիկ պարեգօտ.
to dance with, to dance in company, to perform a ballet;
— երգս, to sing and dance in a ring.
χορεύω salto. Պար առնուլ. պարս բոլորել կաքաւել բազմութեամբ. (իրօք կամ նմանութեամբ).
Ըստ բնականի հարկի իւրաքանչիւր ոք յէիցս՝ զառ ի յաստուած պարէ պարն՝ լինելով փափագօղ պատճառի. (Մաքս. ի դիոն.։)
ballad;
madrigal;
chorus.
Ի յոքնաժողով յաշխարհագումար տօնին զամենայն կատարելով նուիրական պարեգրութունս. (Պիտ.։)
simple;
serene, calm;
pure, clear, clean;
simple, sincere, genuine;
clear, evident;
simply;
ի —ի, ի —ոյ, with a clear sky;
serenity, sereneness, fine weather, clear sky, serene atmosphere;
evening stillness;
morning freshness.
Թագոյց զանձն իւր (աստղն), զի մի՛ եկեսցեն նոքա պարզ ուղիղ ի բեթղեհէմ։ Շամրտացիք միոյ պարզ ուղիղ մարգարէի՝ որ գալուց էր, ակն ունէին։ Իմաստունք մառաքին ընդդէմ հաւատոյ, եւ ոչ ընդունինզպարզուղեղս. (Եփր. համաբ.։)
Կամ պարզ ուղիղ (մեկնութիւնն է). զի մի՛ ոք զենցէ Եւն։ Յեգպտոսէ ի հրէաստան պարզ ուղիղ տանէր. (Եփր. ել. եւ Եփր. օրին.։)
ՊԱՐԶՈՑ սեռ. յոքն. բառիս Պարզ որպէս ռմկ. այազ. (անդ։)
speaking clearly, distinctly, explicit, intelligible, clear;
— լինել, to speak clearly.
Պարզախօս լինել. Պարզ եւ բարւոք խօսել.
simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.
Մի՛ գայթագղեցուսցեն զոք առ ի պարզամտացն եղբարց. (Աթ. ՟Է։ Ի ներքս ածեալ իմացան առ ի խաբէութիւն պարզամտացն. Առ որս. ՟Գ։)
Պարզամիտ ոք էին եւ առանց նենգութեան. (Իգն.։)
a simple and compendious almanac.
Պարզ եւ համառօտ տումար. որ գտանի պէսպէս յորինեալ ի բազմայ ի հին եւ ի նոր մատեանս փոքրկունս.
wall, rampart, fortification.
Կործանեսցին պարիսպք քո բարձրացեալք եւ ամոք։ Տուն նորա ի պարսպին էր։ Շուրջ եղեն զպարսպօք նորա։ Յամրութիւն պարսպաց քաղաքին։ Առ պարսպին յեղըայելի։ Աից շուրջ զքեւ պարիսպ։ Արքն իբրեւ զպարիսպ էին մեզ ըզցայդ եւ զցերեկ։ Տունք՝ որ յաւանս իցեն, որոց պարիսպ ոչ իցէ շուրջանակի, ընդ անդս երկրի համարեսցին։ Եւ եղեւ ջուրն պարիսպ ընդ աջմէ նոցա եւ ընդ ահեկէ իւրեանց։ Բանակեցաւ զնովաւ, եւ շինեաց շուրջ զնովաւ պարիսպ։ Չափեաց զլայնութիւն պարսպացն։ Անջրպետել ի մեջ սրբութեանցն, եւ ի մէջ պարսպացն յօրինուածոյ տաճարին.եւ այլն։
modest or decent discourse.
Պարկեշտաբանութիւն տիեզերական եւ պարծանս սրբոց եկեղեցեաց ասասցէ ոք զբարեպաշտ եւ զաստուածասէր թագուհիսդ. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)
cf. Պարկեշտ.
Որ ոք եւ առցէ զայս դեղ մաղթանաց այսր մատենի պարկեշտականի՝ պաղատել սովաւ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
place of chastity, monastery, holy retreat.
Տէրունեան տնակ, որ կոչի պարկեշտանոց եւ միայնարան. յորում միայնանալով նոքա՝ զպարկեշտ եւ զնազելի վարուց զխորհուրդսն կատարեն։ Հասարակ պարկեշտանոցս այս՝ յոր յեօթներորդումն գան ժողովին՝ կրկին գաւիթ է. (Փիլ. տեսական.։)
follicle, shell, pericarp, capsule, pod, husk, cod.
θύλακος, θυλάκιον folliculus, vagina seminis. Փոքրիկ պարկ ընդեղինաց, այսինքն կեղեւն արտաքին՝ յոր ամփոփին արմատիք. գապուգ.
Են ոմանք, որ զսիսեռն նոյն պարկճովն պահեն, եւ նոյն պարկճովն թրջեն եւ ցանեն. նա խիստ ատոք եւ արքենի լինի. (Վստկ.։)
baron.
Պարոնն հայոց կալաւ զպեմունդ բրինձն անտիոքոյ. (Հեթմ. պտմ.։)
to surround, to encompass, to encircle;
to comprehend, to contain, to enclose, to embrace.
Ոչ պարունակեալ ես ընդ կանոնաւ ... ոչ պարադրեալ ընդ փոքրկութեամբ. (Նար. ՟Խ՟Գ։)
cf. Պարուսան.
Ոչ երբէք բազմեցաւ, այլ յոտն կալով վճարէր զպէտս բնութեանս. բայց եթէ փոքր ինչ նիրհէր ի վերայ պարուսանի. (Վրք. հց. հին ձ. իսկ նոր ձ. պատրուսանի. տպ. գաւազանի։)
rush-rope, coarse rope of hay.
Ոչ երբէք բազմեցաւ, այլ յոտն կալով վճարէր զպէտս բնութեանս. բայց եթէ փոքր ինչ նիրհէր ի վերայ պարուսանի. (Վրք. հց. հին ձ. իսկ նոր ձ. պատրուսանի. տպ. գաւազանի։)
sling;
swarm of bees;
քարինս արձակել —իւ, to sling.
Մարտիրոս որդւովդ ի պարս վկայեալ. (Շար.։) Այլ առաւել յոքնակին ասի ի Պարսս՝ առ ամենայն մատենագիրս։
Persian;
—ք, Persia.
Մարտիրոս որդւովդ ի պարս վկայեալ. (Շար.։) Այլ առաւել յոքնակին ասի ի Պարսս՝ առ ամենայն մատենագիրս։
sling;
cross-bow, arbalist.
Եւ ոչ իբր պարսատկաց քարմի արժանաւոր՝ ի շինուածոյ ամբարտակին խլել ոք զօրեսցէ. (Խոր. ՟Ա. 15։)
blame, reprehension, injury, outrage, infamy, vituperation, criticism, censure;
blamable;
— լինել, to be blamed, criticized, carped, animadverted.
Մեծ պարսաւ, եւ փոքր գովեստ. (. Նար. ՟Խ՟Ը։)
discontent with one's lot.
Հետեւյալ լինի փաքրահոգութեան փոքրաբանութիւն, պարսաւաբախտութիւն. (Արիստ. առաք.։)
cf. Պարսաւադիր.
Ապա եթէ ոք ի պարսաւադիտացն ի վերայ մեր ընթացեալ՝ խոտորնակս ինչ խորհեսցի հակառակելով՝ (Նանայ.։)
cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.
Տարցին զպարսաւանացն առ փոքր ինչ զբամբասանս յիրաւի։ Զանջինջ պարսաւանացն տարցի մրցանակ։ Որ աձսքան գլխաւորագոյն պարսաւանօք զյաղթանակն էառ չարեաց. (Պիտ.։)
Ունի եւ որ ըստ բնութեան է համագամ ցանկութիւն՝ բազում անդամ պարսաւանս, յորժամ անչափ եւ առանց յագելոյ վարեսցի ոք նաւավ։ Ոտիւք կամ այլով մասամբ խեղ իցէ մարմնոյն, եւ կամ պարսաւանս ինչ ընկալցի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. քհ.։)
Եւ ինձ մի՛ ոք պարսաւանս գիցէ, որ ի հեռուստ ածեալ նուաճեցի զբանս՝ առաջիկայ ստացս. (Նիւս. կազմ.։)
slinger.
Ամենեքին նոքա պարսաւորք, որ ձգէին քարինս եւ ի մազէ ոչ վրիպէին։ Պատեցան պարսաւորք եւ հարին զնա։ Ամենայն այր պարսաւոր ... քարաձիգ արարին ի վերայն նոցա։ Յուսացան ի կորովս աղեղնաւորացն եւ պարսաւորացն։ Պարսաւորքն եւ աղեղնաւորքն առաջին խաղային. (Դատ. ՟Ի. -16։ ՟Դ. Թագ. ՟Գ. 25։ Յուդթ. ՟Ղ. 8։ ՟Թ. 6։ ՟Ա. Մակ. ՟Թ. 11։)
debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
— է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.
Ո՞վ լուաւ, եթէ մարդ ոք ի մարդկանէ զմիածին որդին եւ զսիրելի վասն ծառայիցն պարտբաշխի առնիցէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
debtor;
indebted;
bond. responsible, obliged;
culpable, guilty;
due, fit, convenient;
— առնել, to cause to run into debt;
to oblige;
— լինել, to remain debtor, to run into debt;
to be obliged or subject;
ինքն եղիցի անձին իւրում —, his blood shall be on his own head.
Մահու պարտական լիցի։ Մի ոք լիցի ի միջի քում պարտական արեան։ Ինքն եղիցի անձին իւրում պարտական ... մեք լիցուք պարտականք։ Պարտական լիցի դատաստանի։ Պարտական եղիցի մարմնոյ եւ արեանն տեառն. (Ծն. ՟Ի՟Զ. 11։ Օր. ՟Ծ՟Բ. 10։ Յես. ՟Բ. 19։ Մտթ. ՟Է. 21։ ՟Ա. Կոր. ՟Ծ՟Ա. 27։)
exacting payment, exaction of a debt.
Անիրաւութիւն է ի հանգանակս պարտապահանջութեան առնուլ ջանիւ զփոքրն եւ զմի, իսկ զբազումսն (ի) նորայոցն աւանդից՝ ոչ տալ ի ձեռս. (Սարկ. հանգ.։)
debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.
Պարտապան եղիցի յաւիտենիցն մեղաց։ Համարիք եթէ նոքա պարտապա՞նք եղեն քան զամենայն մարդիկ որ բնակեալ են յերուսաղեմ։ Եղեւ ամենայն օրինացն պարտապան. (Մրկ. ՟Գ. 29։ Ղկ. ՟Ծ՟Գ. 4։ Յհ. ՟Բ. 10։)
creditor.
Տէրն փոխոյն, ընչից, որ եւ լինի իշխան առնլոյ պարտս ի պարտապանէ. ըստ յն. ասի, ᾦ ὁφείλει , cui debet, որում պարտի (ոք). առնելիքի տէր.
cf. Պարտաւորեցուցանեմ.
Դաւիթ առ քաղցին ելոյծ զօրենս նոցա, եւ ոչ ոք պարտաւորեաց զնա. (Իգն.։)
fault, guilt;
condemnation;
debt;
duty;
obligation, engagement.
Ընթանան եւ փոքունք ախտք՝ է երբէք զի ի պարտաւորութեանց զօրութիւնս. (Մեկն. ղեւտ.։)
tribute, tax, contribution;
assessment.
Ո՞վ լուաւ, եթէ մարդ ոք ի մարդկանէ զմիածին որդին եւ զսիրելի վասն ծառայիցն պարտբաշխի առնիցէ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.
Թողցես զամենայն պարտս՝ զոր պարտիցի քեզ ընկեր քո։ Եթէ պարտելով պարտիցի ընկեր քո զինչ եւ իցէ։ Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա։ Վասն արծաթոյն՝ որ պարտէր յովնաթան յարքունիս։ Եւ զպսակն՝ որ պարտիք, եւ ինչ այլ ինչ՝ որ մաքս ելանէ յերուսաղէմէ, այլ մի՛ ելցէ. (Օր. ՟Ծ՟Ե. 2։ ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Ծ. 43։ ՟Ծ՟Գ. 15. 39։)
small garden.
κηπίδιον hortulus. Պարտէզ փոքրիկ.
to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.
Թողցես զամենայն պարտս՝ զոր պարտիցի քեզ ընկեր քո։ Եթէ պարտելով պարտիցի ընկեր քո զինչ եւ իցէ։ Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա։ Վասն արծաթոյն՝ որ պարտէր յովնաթան յարքունիս։ Եւ զպսակն՝ որ պարտիք, եւ ինչ այլ ինչ՝ որ մաքս ելանէ յերուսաղէմէ, այլ մի՛ ելցէ. (Օր. ՟Ծ՟Ե. 2։ ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Ծ. 43։ ՟Ծ՟Գ. 15. 39։)
guard, shield.
Տէր օգնական է իմ եւ պարփակ, հանդերձ հրեշտակոքըք շրջաբանակ. (Գանձ.։)
arum, colocasia.
Որպէս պեհիտրոնն եւ մտուկքն եւ տիդանքն՝ խոզի կերակուր են՝ փոքր ինչ անգիտացն. նոյնպէս եւ դառն եւ տախտուկ եւ թքանելի քան զմեզ ոչ ոք գտանիցէ. (Համամ առակ.։)
cf. Պենտեկոստէ.
ՊԵՆՏԵԿՈՍՏԷ ասի երբեմն եւ միջոցն յինանց, կամ յիսուն աւուրքն աձնոքիկ ի զատկէ զգալուստ հոգւոյն սրբոյ.
chief, commander;
— վարժից, master;
— հարց, patriarch;
— մարց, abbess;
— գաւառաց, prefect, governor.
Այսոքիկ՝ պետք են գլխաւորութեանց. (Նար. ՟Ղ։)
Եթէ զօրական ոք յասպարիսին խնդրէ զմարտի վրէժ, պետաւ նավաւկրթեսցի. (Սկեւռ. ի լմբ.։ Որպէս հարց սրբոց պետ վերակոչիմ) (այսինքն հայրապետ). (Շ. ատեն.։)
illustrious, famous, distinguished, celebrated, renowned;
elegant, magnificent, excellent;
pompous, sumptuous, fine, rich, superb;
proud, haughty, stiff and starched;
— or —ս, proudly, haughtily;
pompously;
— եւ պաճոյճ, richly and magnificently;
—ս խօսել, to speak elegantly.
Եւ այսոքիկ պերճ եւ պայծառ՝ պղատոնականքն իբր եղանիլ բանք. (Խոր. ՟Ա. 1։)
to speak or treat eloquently.
Ճոխագոյն եւ պանծալիս բարբառել.
eloquence.
Հասարակաց խօսիւք անցանելով ընդ պատմութիւնս. որպէս զի մի ոք երեւեսցի ի պերճաբանութիւնս գրաւեալ առ փափաքն, այլ ճշմարտութեան բանից մերոց կարոտեալ եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 1։)
to be proud of, to act the master, to make parade or show of, to strut, to pique oneself on, to tower or rise above, to domineer, to lord over;
to abound, to increase.
Քաղաքացեաց՝ մի կարի առ գեղջկօքն պերճանալ։ Բայց եւ ոչ ի քահանայանալն եւ փառաւորել հօրն՝ երեւեալ պերճացան նոքա. (Խոր. ՟Բ. 7. 77։)
necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.
Գործ աստուծոյ ոչ միայն յիւրմէ զպարգեւս շնորհէ, այլ զմեր չարութիւնն ի բարւոք պէտս դարձուցանէ. (Սեբեր. ՟Ը։)
Զորոց եւ ոչ մի ոք ի նոցանէ պետք յանձին կալաւ մատենադրել. (Խոր. ՟Ա. 2։)
impure, unclean, profane;
filthy, foul, dirty, abominable, detestable, execrable;
— առնել, cf. Պղծեմ.
Ոչ ինչ է պիղծ նովաւ. բայց այնմ՝ որ համարիցի ոք ինչ պիղծ, նմա է պիղծ. (Հռ. ՟Ծ՟Դ. 14։)
pinna, pinna-marina.
Պիննեակն որսայ, եւ պիննասպասեկին տայ, եւ երկոքեանն ուտեն. (Լծ. փիլ.։)
cf. Պին.
Պիննեակն որսայ, եւ պիննասպասեկին տայ, եւ երկոքեանն ուտեն. (Լծ. փիլ.։)
cf. Պինասպասեակ.
ՊԻՆԱՍՊԱՍ ՊԻՆՆԱՍՊԱՍԵԱԿ. Սպասաւոր պինայի, այն է փոքրիկ խեչափառ, ազդարարօղ նմին զգալուստ որսոյ կամ թշնամւոյ. զի յայնժամ խփէ պինն զպատեանս իւր.
cf. Բորոտութիւն.
Բորոտութիւն, պիսակութիւն, եւ դիւահարութիւն։ Պիսակութիւն կամ այլ ինչ արատ՝ որ փոփոքելով իցէ։ Զամենայն պատահար չարեաց յառաջ բերէ. այսինքն զուրկութիւն, զպիսակութիւն։ Ապականեն զմարմինս մարդկան ուրկութեամբ, պիսակութեամբ, եւ այլ պէսպէս վիրօք. (Կանոն.։)