that may be hoped.
Պատկանեալ ի յոյս. յուսալի.
Եւ այս է իրք յուսականք, զոր ունին եւ սպասեն ամենայն բնութիւնք. (Հին քեր.։)
cf. Յուսալից.
ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.
Ունկնդիր լինել Աստուծոյ՝ պաղծառ եւ յուսալիր ունի զյանգումն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
Որպէս վասն երկայնմտութեան համբերողացն, եւ յուսալից սպասելոցն գայցէ երեւել. (Ագաթ.։ եւ Բուզ. ՟Դ. 5։)
Համարձակութիւն առեալ յուսալից փութով՝ զիւրեանց մշակութիւնն ցուցանեն. (Կորիւն.։)
Հանգո՛ զնա յուսալից հաւատով. (Եփր. ծն.։)
full of hope or confidence, hopeful.
ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.
Ունկնդիր լինել Աստուծոյ՝ պաղծառ եւ յուսալիր ունի զյանգումն. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)
Որպէս վասն երկայնմտութեան համբերողացն, եւ յուսալից սպասելոցն գայցէ երեւել. (Ագաթ.։ եւ Բուզ. ՟Դ. 5։)
Համարձակութիւն առեալ յուսալից փութով՝ զիւրեանց մշակութիւնն ցուցանեն. (Կորիւն.։)
Հանգո՛ զնա յուսալից հաւատով. (Եփր. ծն.։)
bringing or bearing hope.
ἑλπιδοφόρος spem praeseferens. Կրօղ կամ բերօղ յինքեան զյոյս. յուսաբեր. յոյս եւ ապաւէն.
Լուսակիրն, յուսակիրն, Աստուածածինն Մարիամ. (Պրպմ. ՟Լ՟Զ։)
desperate, hopeless.
Որ կորոյս կամ կորուսեալ է արդէն զյոյս իւր. անյոյս. յուսահատ.
Յուսակորոյս յայնմանէ, որ զպատիւ սիրոյ իւրոյ եցոյց ի նոսա. (Արծր. ՟Ա. 1։)
Մոռացան զարարիչն՝ յուսակորոյսք ի կենաց անտի Աստուծոյ. (Ագաթ.։)
Էաք եւ մեք քան զազգս բազումս խաւարատանջ մառախղամած յուսակորոյսք. (Վրդն. լս.։)
Հայցէին զխնամող ներողութիւն նորա՝ հասանել յօգնականութիւն տարակուսելոցն եւ յուսակորոյս եղելոցն ի կենաց աշխարհի։ Յուսակորոյս սատակէր անդէն ընդ հուպ ի նմին ամի. (Ղեւոնդ.։)
cf. Յուսահատ.
Իբրու կտրեալ ի յուսոյ իւրմէ. անյոյս երեւեալ. սրտակտուր՝ հանդերձ յուսով. սրտաբեկ.
Յուսակտուր օդով ցամաքիմ, եւ դառնաշունչ հողմով զիջանիմ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
Զի մի՛ ի գիտութեամբ մեղանչելն մարդիկ յուսակտուր լինիցին. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ։)
Զիա՞րդ մխիթարեաց յուսակտուր կործանեալս ի կամաց իմոց։ Յուսակտուր կայր ի յերերման. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. վերափոխ.։)
in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.
ἁνέλπιστος, ἁφεγνώσμενος, ἅθυμος desperans, desperatus. Հատանօղ զյոյս իւր, կամ հատեալ ի յուսոյ. յուսակորոյս. անյոյս. յուսակտուր. եւ Անյուսալի.
Յուսահատ (գտեալ), եւ առանց խոստովանութեան։ Զյուսահատսն ի յոյս կենդանի ածէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ի։)
Այլ եմ նման յուսահատին, քում ծառայից հարկանողին. (Յիսուս որդի.։)
Յուսահատն վհատութիւն, կամ անձկութիւն հոգւոյ։ Սնապարծ յուսահատ. (Նար. ՟Լ՟Է. ՟Խ. ՟Ծ՟Զ։)
Յուսահատ արարի զքեզ, եւ ոչ հեռացար։ Յուսահատ առնէ զնա յողորմութենէն Աստուծոյ. (Ոսկ. մտթ.։ Ի գիրս խոսր.։)
Չէ՛ պարտ ումեք յուսահատ լինել վասն բազմութեան մեղաց։ Ի տուայտութիւնս մի՛ լինել յուսահատ։ Վասն յուսահատ լինելոյ անփոյթ զբժշկաց արարեալ. (Խոր.։ Նախ. առակ.։ Իսիւք.։)
Յուսահատ էք ի ճշմարիտ կենաց անտի Աստուծոյ. (Ագաթ.։)
to hope together, to mutually encourage with hope.
Միաբան յուսալ. մխիթարակից լինել. յուսադրել զմիմեանս.
Զուարճ եւ զուարթ խրախութեամբ յուսակցէին առ տիրական նախախնամող հոգաբարձութիւն շինութեան աշխարհիս. (Արծր. ՟Դ. 4։)
desperately, despairingly.
desperate, hopeless;
— գործ, desperate business, a hopeless affair;
— հիւանդութիւն, a desperate disease.
"cf. Յուսահատ առնեմ."
Իբր Յուսահատեցուցանել. ἁπελπίζω ad desperationem adduco. Յուսահատ առնել. բառնալ զյոյս. տալ յուսահատիլ. լքուցանել ի յուսոյ. յուսահատցընել.
Յուսահատեցեր դու զեղբայրն։ Նեղէք եւ յուսահատէք զիս. (Վրք. հց. ՟Զ։)
"cf. Յուսահատ լինիմ."
ἁπελπίζω, ἁθυμέομαι, ἁπογινώσκω despero, spe destituor, deficio. Հատանել զյոյս իւր, կամ հատանիլ ի յուսոյ. յուսահատ՝ յուսակորոյս՝ անյոյս լինել.
Միանգամայն իսկ յուսահատեցան զնմանէն. (Իսիւք.։)
Եւ Յուսակտուր լինել. սրտաբեկիլ. վարանիլ. վհատիլ. լքանիլ. լուծանիլ. տխրիլ. ի սուգ նստիլ.
Մի՛ յուսահատիք տրտմութեամբ։ Մա՛յր խաչեցելոյն, զի՞ լաս յուսահատեալ. (Շար.։)
despair, hopelessness;
despondency, faint-heartedness;
առ յուսահատութեան, through despair;
յուսահատութեամբ, desperately, past recovery, without hope;
ի — մատնել, to deprive of all hope, to deliver or abandon to despair.
ἁπόγνωσις, ἁνελπιστία, ἁθυμία desperatio. Յուսահատիլն. անյուսութիւն. եւ Լքումն. վհատութիւն.
Յուսահատութեամբն վատթարագոյնք լեալք. (Ածաբ. մկրտ.։)
Մեր կեանքս չեն յուսահատութեամբ. (Ագաթ.։)
Զանակնկալն բարի՝ չարիս ի յուսահատութեանն աւուր շնորհեսցես. (Նար. ՟Բ։)
Զայս ասէր Եղիփաս՝ ձգելով զՅովբ առ ի յուսահատութիւն։ Հասանէր յոյս բարեաց, որ հեռի առնէր զհարկաւոր զյուսահատութիւնսն. (Իսիւք.։)
Ոչ ոք ի նոցանէ ողբայր յուսահատութեամբ զանկեալսն ի սրոյ. (Եղիշ. ՟Է։)
to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.
ἑλπίζω, ἑπελπίζω , προσδέχομαι spero, expecto πείθομαι, ἑπιπείθομαι confido. Յոյս ունել՝ կամ դնել. յուսով սպասել՝ մնալ. ակն ունել. եւ Ապաւինիլ. ապաստան լինել. հաւատալ. վստահիլ.
Յուսացաւ կոչել զանուն Տեառն Աստուծոյ։ Յուսա՛, կամ յուսացարո՛ւք ի Տէր. առ Աստուած։ Յողորմութիւնս կամ յիրաւունս քո յուսացայ։ Աչք ամենեցուն ի քեզ յուսան։ Յուսացաւ յԱստուած։ Ո՞ւր են աստուածք նոցա, յորս յուսացեալ էին ի նոսա։ Յուսացեալ էին ի դարանամուտսն։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Յուսացելոց յինչս։ Եթէ յականս պատուականս յուսացայ։ Զսպառազինութիւնն նորա հանէ, յոր յուսացեալ էր։ Յո՛ր կողմն եւ յուսացեալ իցէ. եւ այլն։
Յուսացելոցս ի քեզ։ Յուսողացս ի քեզ Տէր. (Շար.։)
Ետես նա զերկիրն յուսացեալ բերդիւք. (Եփր. ծն.։)
Հյց. խնդ. իբր Ակնունել. սպասել տեսանել կամ առնուլ.
Յուսալով զկանգնումն գլորելոյն։ Զմերն յուսային զդարձ։ Առին ե՛ւ զոր յուսային, ե՛ւ զոր ոչն յուսային. (Խոր. ՟Գ. 63. 68. եւ 52։)
Կամ Ապաստան առնել. ապսպարել. յանձնել. վստահանալ զիմն ումեք.
Զպատերազմին խումբ գրգռեցի, զդիմադրութիւն դիմեցմանն բանիդ Աստուծոյ յուսացայ. (Նար. ՟Կ՟Ե։)
cf. Յուսալիր.
Յուսով պատարուն. յուսալիր. յուսալից.
Յուսապատար խնդութեամբ, եւ հրճուողական հնչմամբ. (Դիոն. թղթ. ՟Ժ՟Ա. յորմէ եւ Շար.։)
Յուսապատար բանիւ սփոփեալ. (Շ. գանձ վերափոխ.։)
cf. Յուսող.
hoping, full of hope.
to cause to hope, to inspire with hope, to promise, to flatter.
ἑπελπίζω, πείθω, πεπειθήναι ποιέω sperare, sive confidere facio. Տալ յուսալ. վստահացուցանել.
Մի՛ յուսացուսցէ զձեզ Եզեկիա ի Տէր։ Յոր եւ յուսացուցեր զիս։ Իզուր յուսացուցեր զժողովուրդդ զայդ ի նանրութիւնս.եւ այլն։
Յուսացուսցէ, թէ ի Տեառնէ է թագաւորութիւն նորա. (Եփր. թագ.։)
full of desire and hope.
Լի յուսով եւ փափագանօք.
Աստուածամայրն հայելով յուսափափագ տենչանօք առ որ ծնեալն ի նմանէ Աստուած մեր եւ որդի իւր. (Պիտառ.։)
Jurassic lime-stone.
clear, clean, pure, limpid;
pure, sincere, candid;
manifest, evident, distinct;
clearly, cleanly, purely;
distinctly, evidently, manifestly.
• (Ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «մաքուր, զուտ, պարզ, վճիտ» ՍԳր. Սեբեր. Վեցօր. Ոսկ. յհ. ա. 20, 24, 34. «թափանցիկ» Պղատ. տիմ. «որոշ լսուող (ձայն)» Եփր. համաբ. որից յստակել Եզն. Ագաթ. յստակեցուցանել Եփր. ել. յստանու-թիւն Իմ. ե. 24. Եզն. Եփր. ծն. յստակա-սպաս Կոչ. յստակամիտ Եփր. թգ. 374 և մնաց. յստակզրուց (նորագիտ բառ) «պարշ և մաքուր խօսող» Փոնց. 58. յստակօրէն (նոր բառ). գրուած է նաև յիստակ Եփր. աւետ. 274. ն նախդիրով (հմմտ. յենու-նեցուկ) ունինք նստակ «յստակ» Կնիք հաւ. էջ 7։
• ՆՀԲ «որպէս թէ ցտակ կամ ցյատակ զնստեալ պարզեալ», իսկ յստակութիւն «թերևս լծ. և ընդ ստուգութիւն»։ Հիւնք. յն. στοϰτός «զտհալ, պարզեալ»։ Patru-bány ՀԱ 1908, 246, Monde or. II (190718), էջ 222-3 հսլ. cistu «մա-քուր» և լտ. caelum «երկինք» բառերի հետ։ Թիրեաքեան, Արիահայ բռ. 328 սատակ «պարզ» =պրս. sāda «պարզ» բառն է։ Պատահական նմանութիւն ու-նին հսլ. istù, ռուս. истыи, լեթթ. īsts «ստոյգ, ճշմարիտ», որոնք հանւում են
• ԳՒՌ.-Բլ. Ջղ. τիստակ, Ալշ. գիստագ, Ագլ. Ախց. Գոր. Երև. Կր. Ղրբ. Շմ. Վն. Տփ. իս-տակ, Ռ. հիսդագ, Խրբ. Հմշ. Սեբ. իսդագ. Ասլ. իսդագ, իսդա*, Զթ. իսդօգ, իսդոգ, Սվեդ. իւսդիւգ, Մշ. լիստագ, Ոզմ. ստակ, բոլորն էլ «յստակ, մաքուր». իսկ Սչ. իսդագ «ոչ-կախարդական».-բայական ձևով՝ ստկել (Սլմ. ըստըկել, Ննխ. ստըգէլ, Սչ. սդ'ըգել, Ախց. Կր. Մրղ. իստըկէլ, Պլ. ըսդըգէլ, Ակն. Սեբ. իսդըգէլ, Մկ. ըստըկիլ, Խրբ. իսդըգիլ) «կեղևները հանել» կամ «մաքրել, սրբել», իստակնալ «մաքրուիլ», իստկուկ կամ ստկուկ «մաքրուած», յստակջրել «մաքուր ջրի մէջ գցել՝ լուալու համար»։
ՅՍՏԱԿ. որպէս Դիւրալուր.
καθαρός purus, nitidus, limpidus ἁπηλλάγμενος purgatus καθεστηκός insidens εἱλικρινός distintus, sincerus. (որպէս թէ՝ ցտակ կամ ցյատակ զնստեալ պարզեալ. գրի եւ ՅԻՍՏԱԿ. ռմկ. իստակ, իստակ ). Պարզ եւ անպղտոր, զուա. անխառն. անաղտ. ջինջ. մաքուր. վճիտ. սուրբ. պայծառ. ականակիտ. զիւլալ, թէմիզ, փաք, ըսլահ. (ա՛յլ է եւ հյ. Սատակ. թ. սատէ ).
Իբրեւ զջուրն յստակ։ Զջուր յստակ ըմպէիք։ Իմաստութիւն շրթանց իմոց յստակ իմասցի. (Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 18։ Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 15։ ՟Լ՟Գ. 33։)
Յստակ ջուրք գետոյն յարիւն դառնային։ Յստակ լոյս, կամ ճառագայթք։ Յստակ հաւատք։ Յստակ եւ սուրբ սիրովն՝ որ առ Աստուած։ Հեզութիւն աղբիւր յստակ է. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։ Սեբեր. ՟Դ. Ոսկ. յհ. ՟Ա. 34։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Իբր զյստակ բբօք անկեալ չար մաղաս։ Յստակ ի բարկութենէ արար զքեզ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20. 24։)
Յորժամ յստակ իցէ երկինք յամպոյ։ Յորժամ յստակ եւ խաղաղ իցէ օդն։ Ամենայն երկնայինք մաքուրք են եւ յստակք յաղտից։ Սա օրինակ է յստակ աղօթից. (Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։ Շ. բարձր.։ Վանակ. հց.։)
ՅՍՏԱԿ. որպէս Թափանցիկ. διαφανής pellucidus.
Որ յաղագս գունիցն է ... հաւասարքն առանց զգայութեան (աչաց) են. զորս արդեօք եւ յստակս կոչեմք. (Պղատ. տիմ.։)
Ի ձեռն յստակ ձայնին այսպէս սկիզբն արար. (Եփր. համաբ.։)
Ջանայ մրրախառն զյստակն պղտորել. (Եզնիկ.։)
ՅՍՏԱԿ. մ. ՅՍՏԱԿԱԲԱՐ καθαρῶς, εἱλικρινῶς pure, nitide եւ այլն. Յստակութեամբ. պարզապէս. պայծառապէս. յայտնապէս. սրբութեամբ, անխառն ի ներհակաց.
Որ առողջ են տեսանելեօք, յստակ հային զճառագայթս արեգականն. (Վրք. ոսկ.։)
Փառաց անճառ լինի գուշակ, որոց զԱստուած սիրեն յստակ. (Շ. այբուբ.։)
Մաքուր եւ յստակ վայելել ի խրախութիւնսն. (Բրսղ. մրկ.։)
Զոր եւ Դանիէլ ազդեաց մեզ յստակ. (Նար. խչ.։)
Եւ յստակաբար քեզ ճառեցից՝ ո՛վ ոք իցեմ. (Նանայ.։)
purist.
purism.
very clearly, very distinctly;
precisely.
Առաւել կամ կարի յստակ. ջինջ. պայծառ. թափանցիկ.
Յորդահոսան յստակագոյն աղբերացն։ Տեսեալ զաղբերացն յստակագոյն բղխմունս։ Աղբիւրք յստակագոյնք կամ յստակագոյնս բղխեն. (Պիտ.։ Խոր. ՟Ա. 14։ Զքր. կթ.։ Պիտ.։ Ածաբ. նոր կիր.։)
Հրախառն եւ յստակագոյն տեսակք։ Հարթ եւ հանդարտ եւ յստակագոյն մասամբքն. (Պղատ. տիմ.։)
Յստակագոյն տեսանել. (կամ նկատել. քարոզել. կոչել։ Ե՛ւս յստակագոյնս տեսանել. Մաքս. ի դիոն.։ Ագաթ.։ Նանայ.։ Խոր. ՟Ա. 11։ Արծր. ՟Ա. 1։)
speaking clearly, distinctly.
Յստակ խօսօղ. ոյր բանքն են յստակ. լուսաւոր վարդապետութեամբ.
Մերն լուսաւորիչ պարզաբան, յստակախօս, եւ օգտեցուցիչ էր. (Վրդն. լս.։)
singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.
Որ է յստակ մտօք. մաքուր եւ անպղտոր՝ պարզ եւ անկեղծ մտօք.
Հարցանէր Շաւուղ խորամանկ ցՇմուէլ յստակամիտ։ Խոստացաւ յստակամիտ մտօք (այսինքն պարզմտութեամբ)։ Յստակամիտ մտօք առաքեցան (հրեշտակք խաղաղութեան) առ նոսա. (Եփր. թագ. եւ Եփր. մն.։)
Յստակամտաց հովիւ, ընդդիմացողաց դատաւոր. (Եփր. աւետար.։)
Ի յստակամիտ եւ յանզեխ զգաստութեան վարս հաստատուն պահելով. (Պիտ.։)
simply, sincerely, innocently.
Յստակ մտօք. սուրբ սրտիւ.
Տօնեմք պարերգութեամբ հրեշտակօրէն յստակամտաբար. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
single-mindedness, simple-heartedness, sincerity, ingenuousness, candour.
որ եւ ՅՍՏԱԿՄՏՈՒԹԻՒՆ. Մաքրութիւն մտաց. պարզմտութիւն եւ միամտութիւն սրտի.
Յստակամտութեամբ, եւ անպղտոր խորհրդով. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
Խրատեսցին ամենեքին դովաւ ոչ հայհոյել զԱստուածսն, այլ զոհել յստակամտութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
to clear up;
to be clarified.
Յստակիլ. մաքրիլ. զտիլ. սուրբ գտանիլ.
Լռութիւն խառնեալ ի միտս յստակացեալս՝ առաւել է քան զձայն բարբառոյ, եթէ ոք աղաղակիցէ. (Մծբ. ՟Դ։)
eudiometer.
eudiometrical.
eudiometry.
to narrate clearly, distinctly.
ՅՍՏԱԿԱՊԱՏՈՒՄ ԱՌՆԵԼ. Յստակաբար պատմել՝ ճառել.
Յստակապատում արարեալ՝ ուսուցանէր ամենեցուն. (Ագաթ.։ (մի ձ. յատակապատում։))
cf. Յստակ.
Զգալի լուսոյս ծագումն առողջ զգայարանք յստակապէս ընդունի. (Խոսր.։)
Յստակապէս տեսանել զփառս Աստուծոյ, կամ զօգուտ անձանց. (Իսիւք.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
of clear or limpid water;
— աղբիւր, clear, limpid, crystal, pellucid fountain or spring.
very bright, without obscurity.
εἱλικρινής, ἁκραιφνής distinctus, sincerus, purus, in summo suo vigore apparens. Որոյ սպասք եւ հանդերձանք կամ հանգամանք են յստակ ամենայնիւ. ամենապայծառ. անաղօտ.
Հրեշտակք տեսանեն ըստ իւրաքանչիւր չափու կարգացն, այլ յստակասպաս տեսիլն հօր՝ որդւոյն միայն պահեալ է. (Կոչ. ՟Է։)
seeing clearly, clearsighted, perspicacious.
clearsightedness, perspicacity.
Պայծառ տեսութիւն կամ տեսողութիւն. սրատեսութիւն.
Աչաց քոց յստակատեսութիւն եւ ստուգատեսութիւն՝ որ յիս, ընդոստուցին զիս. (Նար. երգ.։)
cf. Յստակեցուցանեմ.
καθαίρω, καθαρόν ποιέω, διακαθαίρω , διατραύω mundo, purgo, expurgo, lustro, nitidum reddo, declaro. Յստակ առնել. մաքրել. սրբել. զտել. պարզել. որոշել. պայծառացուցանել. յիստակել, յըստակցընել, ըստըկել, եւ ըստըկցնել.
Պարտի զմիտս յստակել, եւ զխորհուրդս սրբել։ Յայտնաբանական յստակել զուղղափառութիւնն. (Եզնիկ.։ Պիսիդ.։)
Քամել, եւ յստակել. (Ագաթ.։)
Յստակ ի փշոց զանդս մեր ընձեռեսցուք սերմանօղ մշակողին, եւ զկնի յստակելոյն ոռոգեսցուք զայն հոգեւորական ջրովն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 23։)
Զտատասկաբերն պարտուպատշաճ է մաքրել եւ յստակել, եւ պատրաստագոյն յօրինել. (Ոսկ. եսայ.։)
Զնախաբնաւորեցաւդ (բառ) փութալի՛ է մեզ իմանալ, քանզի զայլսն զամենեսեան յստակէ զկնի. (Մաքս. ի դիոն.։)
to clean, to clear, to clarify, to render clear or limpid;
to refine, to purify;
to collect the refuse.
Զի յստակեցուսցէ եւ պարզեսցէ զմիտս բնակչաց աշխարհին. (Եփր. ել.։)
clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.
καθαριότης, εἱλικρίνεια mundities, puritas, nitor, sinceritas, simplicitas, distinctio. Յստակն գոլ. մաքրութիւն. սրբութիւն. զտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն.
Ընդ մտանէ ընդ ամենայն վասն յստակութեան. (Իմ. ՟Ե. 24։)
Անպղտոր յստակութեամբ ձկտեցուցանէ զհայեցուածս. (Եղիշ. ՟Ե։)
Զի մի՛ մթարքն՝ որ զբբօքն շողայցեն, արգել հայելոյ ի յստակութիւն լուսոյն լիցին։ Լուսաւորութիւն արեւուն մտեալ ընդ սպիտակութիւն ապակւոյն, եւ ընդ յստակութիւն ջրոյն. (Եզնիկ.։)
Հանգոյն արեգական ի խորս ուրեք ընդ յստակութիւն ջուրցն առաքելով զիւր ճառագայթսն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յստակութիւն օդոյդ ընկալաւ զնսեմութիւն՝ լուսաւորացդ խաւարելով. (Շ. բարձր.։)
Յստակութիւն աղերսին իսպառ պղտորեալ։ Կամ հող ընդ յստակութեան ոսկւոյ. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Ձ՟Բ։)
Եւ իբր Յստակամտութիւն. անկեղծութիւն. (թերեւս լծ. ընդ ստուգութիւն).
Զամպարիշտս կարծէր բամբասել Սովփար, այլ յստակութեամբ ոչ էին նորա կամք. այլ զՅովբայ ակնարկեն. (Իսիւք.։)
Ո՛վ յստակութիւն Աբրահամու. (Եփր. ծն.։)
eager, desirous.
Յօժար սիրով եղեալ. կամակար.
Արժանընկալ են վէրք բարեկամի քան զյօժարասէր համբոյրս թշնամւոյն. (Եւագր. ՟Ի։)
to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.
ՅՕՍԵՄ կամ ՅՈՍԻՄ ՅՕՍՆՈՒՄ կամ ՅՕՍՈՒՄ. (կամ Յաւսեմ. յաւսնուլ) Երբեմն է որպէս հյ. Հիւսել. որ գրի եւ Հեսել, Հուսել, Հուսուլ, Հուսկուլ.
Գործէին հեսկս առագաստեայ։ Թո՛ղ եւ ես յօսից. եւ յօսեալ նորա, եւ այլն. (Վրք. հց. ձ. ստէպ։)
Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.
Յաւուրս Նոյի եղեւ ջրհեղեղ վասն այնոցիկ, որ յօսէին զդստերս Կայէնի։ Եթէ զիւր խօսեցեալ ոք կին յօսցի, մի՛ խառնէք զնա յաւիտեան. զի գայլ եղեւ, եւ ոչ ետ օրհնել զհարսանիս իւր։ Եթէ ոք զոր ոչ իցէ խօսեցեալ՝ յօսցի, անիծեալ լիցի. (Կանոն.։)
Երիտասարդք ի բոզս յօսնուին. (Փիլ.։)
Յանձն առին նոցա իսրայէլեանքն՝ յօսնուլ յափշտակել իւրեանց ի ժողովրդենէ անտի կուսանս. (Եփր. ծն.։)
Յօսնուլ, կամ յօսուլ. (պոռնկել, կամ ծանակել. Հին բռ.։)
obscene, filthy.
Առեալ ի պաշտօն յօսնականացն (կամ յօսականացն) ախտ արծարծիցն պոռնկապատիր պատկերացն կերպարան. (Նար. կ.։)
cf. Նախաբուղխ.
Յառաջագոյն բուսեալ. առաջին բուսակ.
Հերքս գոնեա հնգետասան ամօք քան զմուրուսս նախաբոյս են. (Բուզ. ՟Դ. 56։)
Ո՛վ ճշմարիտ աստուածային տունկ, նախաբոյս, եւ ինքնագոյակ կառուցմամբ պատկանեալ. (Թէոդոր. խչ.։)
set over, put above, promoted, preferred, superior;
— առնել, համարել, to prefer.
Նախադասն ... եւ երկրորդն. (Պիտ.։)
προτασσόμενος praepositus, ante collocatus. Նախ դասեալ, եւ դասելի. նախակարգեալ. նախապատիւ.
Սկիզբն ամսոց, որ է արեգ, ամիս նախադաս, եւ ժամանակ գարնանային. (Եղիշ. մատն.։)
Նախադա՛ս է, եւ պատուական ամենայնիւ անձն բանական քան զմարմինն։ Զնախադասսն ինքեան՝ սիրոյն ջերմութեամբ առաւել զօրացուցանէ ի բնաւորսն ունականութիւնս. (Գր. հր.։)
preferable.
to set over, to put above, to promote;
to prefer, to give the preference to, to esteem more.
προτάσσω, -ττω ante pono, praepono, ante colloco եւ praefero. Յառաջ դասել. նախակարգել՝ ըստ տեղւոյ, կամ ըստ պատուոյ.
Հոգւոյն բանից զիւրեանց կամաց նախադասեն շարժումն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Զյոռին նախադասելով. (Սահմ. ՟Գ։)
Առաջադիր ձայնաւորք ասին, վասն զի նախադասելով՝ շաղաշար կատարեն։ Յօդ է մասն բանի հոլովական՝ նախադասեալ (ըստ յն) (Թր. քեր.։)
Նախադասէր ի մարտակցութիւն զտիւռեւս. (Նոննոս.։)
Զբոլոր նախադասեալն սմա (այսինքն զնախընթացն) պարտ է յուղարկել զգիշեր. (Յհ. իմ. ատ.։)
Զտարբերութիւն նախադասեաց տեսակի (իբր պատուականագոյն. իսկ զտեսակն նախադասեաց յատկի եւ պատահման. (Անյաղթ պորփ.։)
Պա՛րտ է ամենայն բարութեան պատճառ զձեզ նախադասել. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
Ոչ նուաստութեամբ հոգւոյ՝ զորդին նախադասեմ։ Յետնոցն հաւասարեալ, որով ընդ նախադասեալսն ի բազմականսն երանութեանն համարձակեցայց. (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Ծ։)
first order or rank, preference, precedence, pre-eminence;
proposition, premises.
πρόταξις, πρότασις praepositio, praelatio եւ πρόθεσις propositio. Վերագոյնն գոլ ըստ տեղւոյ կամ ըստ պատուոյ.
Ոչ նախադասութիւ, կամ երիցութիւն. (Մագ. ՟Ե։)
Քրովբէականն նախադասութեան եղեալ վեհական. (Նար. կուս.։)
Հասարակաց բաշխի շնորհս, եւ առաւել եւ նախադասութեամբ՝ կենդանեաց քան մեռելոց. (Լմբ. պտրգ.։)
Բանականն որպէս գլուխ զվեհն եւ զառաջինն ընկալեալ նախադասութիւն յանդամս մարմնոյն՝ է իբրեւ զթագաւոր. (Գր. հր.։)
Ըստ տրամաբանից՝ նախադասութիւն է Բան բաղկացեալ յենթակայէ եւ ի ստորոգելոյ իբրեւ յեզերաց իւրոց. եզերքն ի դաւթէ անյաղթէ սահմանք կոչին, եւ նախադասութիւն ասի նա եւ Առաջարկութիւն կամ յառաջարկութիւն.
Սահման կոչեմ, յոր վերլուծանի նախադասութիւն, ի ստորոգեալ եւ ի ենթակայն. վասն զի ամենայն առաջարկութիւն ի հարկէ ենթակայ ունի եւ ստորոգումն։ Ի նախադասութեանց ոմանք են ստորասական, եւ ոմանք բացասկանա. եւ այլն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
prerogative, privilege.
Բազումս ցուցանելով նախամասնութիւնս ի բնութենէն հասին. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)
to join together, to chain, to fasten, to buckle;
to button;
to lock.
Զօդել եւ յարել ի մի զբազում ինչ իրս. կուտել. բեռնաւորել. խռկել. լնուլ. յօրինել. կապկըպել, դիզել, խընճախընճ լեցնել. պիլե գօմագ, տիզմէք, եըզմագ, եիւքլէթմէք. συντίθημι, πληρόω եւ այլն compono, conjungo, repleo, instruo
Զհետեւակն եւ զհեծելազօրն եւ զփիղսն աղխաղխեալ տանէր. (Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 4։)
Զհամատարած անդունդսն աղխաղխեաց ելից (մամոնայ) բազում անօրէնութեամբ։ Բազում բեռամբք աղխաղխես զնաւդ։ Նիւթս վաճառականաց աղխաղխիցէ։ Թէպէտ եւ զամենայն ինչ աղխաղխիցեն, աղքատանան։ Զփիւնիկ ասորին լցեալ աղխաղխեալ արձակեաց. (Ոսկ.։ յորմէ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Բարձեալ բերիցէ (նաւն) աղխաղխեալ օղերձեալ զբազմաշահ վաճառսն. (Վեցօր. ՟Զ։)
Զայլ ամենայն աղխաղխելով զկապուտս ազգաց։ Զաղխաղխեալ ի սայլսն զծանունս ինչ բեռինս ձգել զկնի. (Պիտ.։)
Ուղխիւք գետոց՝ փայտ եւ քարինք, եւ ամենայն որ ինչ դիպիցին՝ աղխաղխելով հոսանօքն բերեն. (Նիւս. կուս.։)
cf. Աղխամաղխեայ.
ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. σύμμικτος commistus, miscellanea Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք). տէնկ տէնկ, պապէթ պապէթ մալ, մաթահ.
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
moveables, goods, effects, commodities.
ԱՂԽԱՄԱՂԽ ԱՂԽԱՄԱՂԽԵԱՅ. Խառնիխուռն աղխք վաճառաց. բազմութիւն ընչից. ստացուածք. եւ խռկեալ խռնեալ (գոյք).
Վաճառք քո բազմացեալք յաղխամախէ քումմէ։ Ի յաճախութենէ աղխամաղխի քո։ Յաղխամաղխէ վաճառաց քոց մեծացուցեր զամենայն թագաւորս երկրի. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 16. 25. 33.)
rude, barbarous, coarse, uncivilised, gross;
that has a disagreeable sound.
Անդ ապա զնուաճեալսն առ ինքեամբ զաղխատրոյզսն բանիւք համոզեալ։ Ոչ սակաւ ինչ ձայն ամբոխի աղխատրոյզ շփոթից ի վերայ ածեալ. (Յհ. կթ.։)
Եւ որպէս աղխազուր.
Ցարդ եւս բան ըստ իւրեանց աղխատրոյզ բառին պատմի. (Յհ. կթ.։)
to lock, to fasten, to enclose, to shut up;
to stop or close up;
to button.
Փակեաց զդուրս վերնատանն ընդդէմ նորա, եւ աղխեաց. (Դտ. ՟Գ. 26.)
Զդրունս քաղաքին աղխեալ էր. (Ագաթ.։)
Անջրպետեաց ջուրն ի մէջ երկնի եւ երկրի, եւ աղխեաց զլոյսն ի վերուստ. (Տօնակ.։)
Վահանօք հոգւոյն աղխէր զզգայարանսն իւր. (ՃՃ.։)
Բացեր զաղխեալ դրունսն Ադենայ։ Զաղխեցելոյն կարել փեռեկել մածուածս ... Շիրմացն ախեալ դրունք։ Աղխեալ ազգարան (բերան). (Եղիշ. ՟Ը. Պիտ.։ Նար. ՟Խ՟Գ։)
Ոտք քո ոչ աղխեցան ի շղթայս. (Բ. Թագ. ՟Գ. 34. այս ինքն ոտնակապօք ոչ պնդեցան։)
unchaste, lascivious.
Եղծ եւ պիղծ, զերծ. անմաքրասէր. գարշ, եւ աղտեղի, կամ սոդոմական. (է՛ որ գրէ ԵՂԾԱՊԻՂԾ, կամ ՊՂԾԱՊԻՂԾ)
Մի՛ լիցի զմտաւ ածել զաղծապիղծ կրօնս նոցա. (Ոսկիփոր.։ Կանոն.։)
unchastity, lewdness.
Աղտեղագոյն աղէտք աղծապղծութեան։ Համօրէն իսկ աղծապղծութեամբ տարրացեալ ... Պարտական սպանութեան, եւ ամենայն աղծապղծութեան. (Յհ. կթ.։ Պիտ.։)
salted.
Ազգի ազգի ազգս ձկանց՝ իբրեւ աղծեալ ապխտեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
destitute, indigent, poor, necessitous.
πένης, πτωχός inops, pauper, egens Աղքատ. տնանկ. չքաւոր. կարօտ. ցականեալ. անկած. տառապեալ. ֆագըր, ֆուգարէ, սէֆիլ.
Յաղագս թշուառութեան աղքատին, եւ հեծութեանց աղկաղկին այժմ յարեայց ասէ տէր։ Յաղագս զրկեցելոցն եւ աղկաղկաց. (Ածաբ. աղքատասիր.։)
Եթէ լսէ աղքատ, գիտէ զինքն աղկաղկ, եւ ամենայնի կարօտ. (Բրս. սղ.։)
Ողորմելի է աղքատն եւ տնանկն եւ աղկաղկն. (Խոսր.։)
Իբրեւ զտնանկ եւ զաղկաղկ՝ որբոց եւ տարակուսանաց ձայն արձակէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
Յետնեալ. անմասն. անբաժ. զուրկ. շագասըզ, մահրում.
Առաքինութեամբ հոգւոյ է այնպիսին աղկաղկ ի խոհեմութենէ եւ յարւութենէ. (Ոսկ. գծ.։)
Դառնայ եւ առ հեթանոսացն աղկաղկ յօդուածս առասպելեաց. (Լծ. ածաբ.։)
Նկուն ճիրանք աղկաղկաց մնոցն մորմոքողաց՝ զիս կեղեքեսցեն. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
indigence, destitution, poverty, beggarliness.
Աղքատութիւն. յետնութիւն. տկարութիւն. խեղճութիւն, ոչնչութիւն. ոչնչութիւն. հագարէթ. եօխսուլլուգ.
Ղովտ զիւր աղկաղկութիւնն խոստովանէ՝ ասելով ոչ կարել ամենեւին ի բաց կալ ի քաղաքէ. (Փիլ. լին.։)
Յիշել եւ զիմ աղկաղկութիւնս արտօսրաբուղխ մաղթանօք. (Սարգ. յուդ. եւ Սարգ. յիշատ. եւ այլն։)
sardel, sardine.
Աղծեալ ձուկն. որպէս ռմկ. սարտէլ. ըստ յն. սարդիական կամ սարդոնական տառեխացեալ. σαρδίος τεταριχευμένος (Եպիփ. յղ. ականց.։)
to talk extravagantly, to chatter, to prattle, to be tedious in conversation.
Աղճատանս բարբառել. աղճատիլ.
Զմիաւորութիւնն ասէին, թէպէտեւ ըստ շնորհի եւ ըստ արժանաւորութեան աղճատաբանէին. (Սարկ. հանգ.։)
idle words, frivolous discourse, chitchat, nonsense;
cf. Աղճատաբանութիւն.
λῆρος, λήρημα delirium, nugae, ἁηδία taedium, molestia (որ թարգմանի եւ ԱՂՄՈՒԿ) Ցնորք մտաց եւ բանից. զառանցանք. բանդագուշանք. շաղփաղփութիւն. անմիտ եւ անհամ զրոյցք եւ իրք. յիմարութիւն. փճախօսութիւն, պառւու խօսքեր. հէրզէ. թիւրրէհաթ. սաֆուր՝ սուֆուր՝ տէլի սէօհպէթի.
Զյաճախութիւն աղճատանացն՝ որք յաղագս աստուածոցն։ Զգոդոնեայ զկաղնւոյն զաղճատանսն։ Ըստ մանիքեցւոց աղճատանաց։ Շատխօսութեամբ եւ աղճատանօք։ Ոչ ինչ այսպիսի խորհուրդ ածեն հեթանոսք, որոց՝ աղճատանք են ինձ ամենայն նուէրքն եւ խորհուրդքն. (Ածաբ.։)
Ըստ նոցա աղճատանացն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Ի մանիքեցւոցն հայի աղճատանս. (Յհ. իմ. երեւութ.։)
Ոչ տօնի աղճատանք՝ զբեռնաբարձս պսակելով գրաստս. (Խոր. ՟Գ. 62։)
Զնոցինսն զանշահ աղճատանսն, զվայրապար բերմունսն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
Արգելոյր զհեթանոսական սովորութիւն աղճատանացն. (Վրք. ոսկ. ի Ճ. ՟Բ.։)
Մեք եւ ոչ աղճատանաց բանի համբերեմք վասն նորա. (Վրք. հց. ՟Բ։)
to grow childish, to dote, to rave, to talk nonsense;
to stagger, to reel, to waver;
աղճատեալ ծեր, garrulous and decrepit old man.
Զառամիլ. ցնորիլ. զառանցել. ցնդիլ. յիմարիլ. մոլիլ. եւ աղճատաբանել. խռֆիլ. պունամագ. սայըգլամագ. չըլտըրմագ.
Աղճատիս. յորո՞ւմ եմք ծաղու արժանի. (ՃՃ.։)
Ի վերջինն հասանիցէ ծերութիւն, եւ սկիզբն առնէ աղճատելոյ եւ բարբանջելոյ։ Մի՛ խոտան վարկանել վասն դողդոջ եւ աղճատեալ հասակին։ Աղճատեա՛լ ալեւոր, մինչեւ ցե՞րբ ընդ քեզ լինիմ ... Աղճատեալ ծեր. (Սահմ. ՟Թ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։ Վրք. հց.։)
Յիմարաց են այդպիսի կարծիք, որպէս եւ ոյք վասն լուսնոյ խաւարմանն աղճատին, ի տտնոյ վիշապին դատարկաբանելով։ Զի մի՛ անզուգութիւն ի զուգութեան երեւեցուցանել աղճատիցիմք. (Սարկ. շարժ.։)
Մերկացաւ, եւ սկսաւ լուանալ. զոր տեսեալ սպասաւորին՝ ասէ, աղճատեցաւ ծերն. (Վրք. հց. ձ։)
ԱՂՃԱՏԻԼ. ԱՂՃԱՏԻԼ. որպէս Օրհաս. մահ կամ սպանումն. ... πότμος mors, vel interfici
Յետ եքտոռոսի՝ աղճատիլն քեզ հուպ է. (Պղատ. սոկր.։)
cf. Աշմկասէր.
to trouble, to disquiet;
to alarm;
to put into disorder, to jumble, to mix, to confound.
ԱՂՄԿԵՄ ԱՂՄԿԻՄ. ταράσσω, θορυβέω, κυκάω , ἑκκρούω, συμφύρομαι, turbo, conturbo, confundo, misceo Լնուլ աղմկաւ. վրդովել. խառնակել. շփոթել. խառնել. խռովիլ, վրդովիլ. տակնուվրայ ընել՝ ըլլալ. ալթիւսթ եթմէք՝ օլմագ.
Աղմկել զիրաւունս. (Յոբ. ՟Լ՟Դ. 10։)
Աղմկել զմիտս նոցա։ Աղմկէին զամենայն՝ ի վեր եւ ի վայր յեղյեղլով։ Երկիւղիւ եւ խռովութեամբ բազմաւ ըմբռնեալք աղմկէին։ Մի՛ աղմկեսցիս, քանզի զիջման էր եղեալ իրքն. (Ոսկ. յհ.։)
Մի՛ աղմկել (այս ինքն իլ) առ խնդիրսն։ Տրտմեալք աղմկէին։ Գունդն հագարացւոց աղմկեալ՝ յետս կոյս հարան. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։ Փարպ.։ Յհ. կթ.։)
Ծով թքանէ զփրփուրն արտաքս, եւ աղմկի առ ափն ծփանօք. (Պիսիդ.։)
soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.
Յաղագս յոլովագին հրահանգելոյ զինքն՝ աղու ցուցանէր խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)
Աղու աղաւնիս. (Նար. ՟Բ.)
Աղուն քաղցր ասի. որպէս եւ է աղաւնին քաղցր ի տես։ (Լծ.)
Եւ ձեւացեալն կամ կեղծաւորեալն քաղցր բարուք. իրօք՝ ժանտ, նենգաւոր, աղուիսաբարոյ. (որպէս եւ տճկ. աղու՝ է թոյն. եւ աղուլու՝ թունաւոր)
Ելոյծ զնա պատիր, աղու, եւ դագ բանիւք։ Վատթարն չարաբարոյ՝ դժոխաբարկ, աղու, նենգաւոր։ Աղու իմաստութեամբ է լի, ոչինչ առողջ խորհեալ. (Փիլ. սամփս. եւ լին։)
Որ յոյժ դժոխախեռ՝ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Զոր ի վաղնջուցն աղուն որսացեալ խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)
Դագ եւ աղու բանիւքն պատրանս զԱստուծոյ ուխտաւորին զՍամփսովնի. (Սարկ. հանգ.։)
Խայթիցես իբրեւ զկարիճ, եւ աղու լինիցիս իբրեւ զիժ (յն. նենգաւոր իբրեւ զաղուէս) (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)
soft hair, down;
hair.
ԱՂՈՒԱՄԱԶ ՄԱԶ. θρίξ capillus, pilus Բարակ մազ. որ յարմատս բուսոց մազմզուկ ասի. գըլ, թիւյ.
cf. Աղուաշիկ.
ԱՂՈՒԱՇ որ եւ ԱՂԱՒԱՇ. (գրի եւ ԱՂՎԱՇ, ԱՂԱՇ, ԱՒԱՂԱՇ) ասի եւ սալոն. այն է ըստ յն. σάλος Յիմար (ձեւացեալն). բախած. բախուկ, խենդուկ. ահմագ. ուզուշ. խաշմէր.
Ամենեքին ասէին, եթէ աղուաշ է։ Աղուաշ աբեղայ մի։ Որպէս զաղուաշ խազ առնէին զնա. (ՃՃ.։)
Դու ես աղաւաշ. (Հ=Յ.։)
Արա՛ աղօթս առ Աստուած ո՛վ աղաւաշ։ Աղաւաշ մարդ։ Աղաւաշի մահն. (Վրք. հց.։)
Նման ես դու կարուակի աղուաշի, որ երբեմն կարէ, եւ երբեմն պատառէ. (Մաշկ.։)
Ցոփագնացաց եւ աղուաշ լեզուաց. գրելի է ըստ այլ ձ. աղալեզուաց, կամ աղուալեզուաց։ (Մանդ. ՟Բ. )
saltness.
Ճաշակականքն կոչեցեալք որակութիւնք են քաղցրութիւն, եւ դառնութիւն, աղութիւն. (Նիւս. բն. ՟Թ։)
Զպատճառս ջուրցն աղութեան. (Վեցօր. ՟Է։)
Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)
rock-salt.
Աղ մածեալ սառնատեսակ. հատոր եւ շառաշիղ աղի յստակ. փարլագ դուզ փարչէսի, ուլահ դուզու.
Թէոդիտովն ասէ, իբրեւ զաղ մածցին. զվանագոյն ականագոյնն երկնից աղուճակի նմանեցուցանէ կերպարանաց. (Ոսկ. ես. ՟Ծ՟Ա։)
sweetness, insinuation;
knavery, craft.
Աղու կամ աղալեզու գոլն. քաղցրաբանութիւն. շատախօսութիւն. շաղաւաշուրթն աղուաշութիւն.
Կամ ոք ի մտացն հաստատութիւն եւ յառաքինութիւն հայի, եւ ոչ ընդ վայրած լեզուին աղութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ե. (ա՛յլ ձ. լեզուին շաղաւաշրթունքն։))
slip, cutting (to plant), layer.
Վասն աղուրայնոյ, որ զհին այգին նորես։ Քարշէ աղուրայ։ Տար զաղուրայնիդ։ Աղուրայ տար։ Զաղուրայդ գտաք եւ այլն. (Վստկ.։)
Որթն զարդարեալ զստեղն ի վայելչութիւն երկայն ձգմամբ աղուրեաց՝ պատատմամբ գնդակաց՝ տարածեալ տերեւովքն. (Փիլ. լիւս.։)
dark, obscure, gloomy, black.
Աղջամղջինն վկայէ ժամանակ։ Աղջամղջին կուրութեանս խաւար. (Պիտ.։)
Զաղջամղջին գունոցն սեւութիւն փոխել ի ձեան պայծառութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Բ։)
Փարատեա՛ յանձանց մերոց զաղջամղջին եւ զխաւարային խորհուրդս. (Ժմ.։)
Օր Տեառն ... աղջամղջին. յն. աղջամուղջ. (Ամովս. ՟Ե. 20.)
darkness, obscurity.
որ եւ ԱՂՏԱՄՈՒՂՏ. Թանձր մէգ. մառախուղ. խաւար. բալ. մութն. մթութիւն. σκότος, ζόφος, γνόφος, ἁχλύς tenebrae, caligo, nebulo, մութ. գարանլիգ. զուլմէթ. փուս. տուման.
Ընդ աղջամուղջս առաւօտին ելին արքն արտաքս. (Յես. ՟Բ.) տե՛ս եւ ԱՐՇԱԼՈՒՇ։
Որոց աղջամուղջք խաւարին (այս ինքն խաւարի) յաւիտեան պահեալ կան. (Բ. Պետ. ՟Բ. 17։)
Աղջամղջաւ խռովութեանն զինքն ծածկելով. (Առ որս. ՟Ժ՟Գ։)
Ծագեալ արեգակն՝ զաղջամուղջ զխաւար զօդոյն լի արար լուսով։ Աղջամղջիւ լի են ամենայն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)
Միգապատեալ կաս ի հուր հնոցին, եւ աղջամղջիւ յաննշոյլ գեհենին. (Մանդ. ՟Ա. եւ Եփր. խոստով.։)
Զիմանալի նոցա աչս ի բաց մաքրել յանգիտութեան աղջամղջէն, որ շուրջ զնոքօքն կայ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)
Յորժամ աճէ մի կողմն լուսնի, միւս կողմն զնշանակ աղջամղջի ցուցանէ. (Շիր.։)
Զանլոյս աղջամուղջ գիշերոյն. (Պիտ.։)
Անլոյս աղջամղջիւ։ Աղջամղջաւն անօրէնութեան. (Սարգ.։)
Աղջամուղջն մասն ինչ լուսոյ ունելով ընդ խաւարի (որպէս արշալուրշ). (Ի գիրս խոսր.։)
Աղջամուղջ խաւարաւ նսեմացաւ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)
maid, girl, virgin;
chamber-maid, female servant;
nursery-maid, child's maid.
κοράσιον, νεᾶνις, παῖς, παιδίσκη puella, virgo Օրիորդ. կոյս. էգ զաւակ. ախճիկ. գըզ.
Եթէ եղիցի աղջիկ կոյս՝ խօսեցեալ առն։ Ոչ եթէ մեռեալ է աղջիկդ։ Աղջիկ դու քեզ ասեմ, արի՛. եւ այլն։
Տարաւ զնա ի ներքս աներն իւր՝ հայր աղջկանն. (Դտ. ՟Ժ՟Թ. 4=9։)
Էր նորա աղջիկ մի եգիպտացի։ Եկն երկու աղջկամբք ... ասէ ցաղջկունսն։ Աղջիկն՝ որ դռնապանն էր. եւ այլն։
cf. Աղջամուղջ.
Ոմն, եւ աղջութիւնք իւր. (Նար. ՟Զ. (յայլ օրինակս, աղջամղջութիւնք, կամ աղջամուղջք։))
brine;
the action of salting in brine.
Ջուր յոր արկեալ իցէ աղ. աղ եւ ջուր. աղաջուր. սալամուրա, դուզլու սու.
Թանայր զհացն յաղջուր. չկարացի (ասէ) կլանել զպատառ հացին աղիւ, այլ արկի ջուր եւ աղ ի պնակ եւ թացի. (Վրք. հց. ձ։)
Արա՛ աղջուր. եւ թէ ծովու ջուր գտնաս, լաւն այն է։ Խառնեն զյօտի մոխիրն ի յաղջուրն։ Շինէ՛ աղջուր։ Մոխրաջրով եւ աղջրով լուանալ. (Վստկ. ՟Ճ՟Լ՟Բ. ՟Մ՟Ղ՟Զ։)
salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.
Աղային կամ աղի դարան, վայր, տեղի. որպէս թէ իցէ՝ աղուտ, աղտի։ Ըստ յն. աղ, եւ աղի. ἄλς sal. դուզ.
Գումարեցան ի ձորն աղի, որ է ծով աղտից։ Քաղաքք աղտիցն։ Գնաց ի հովիտս աղտիցն։ Բաժ աղտից, կամ տարազ պսակաց։ Հարկանէր Յովաբ զձորն աղտից. (Ծն. ԺԴ. 3։ Յես. ԺԵ. 62։ Բ. Մնաց. ԻԵ. 11։ Ա. Մակ. ԺԱ. 35։ Սղ. ԾԹ. վերնագր։)
Ճակատեցան ի ձորն աղտից։ Եւ ի ձորն աղտից՝ ջրհորք, ջրհորք նաւթի. (Ծն. ԺԴ. 8. 10։ Իսկ Յհ. կթ.)
Ընկալեալ պարգեւս զերիր մասն գեղաքաղաքին Կողբայ, եւ զաղտս նորին բովանդակաբար. կամ է հանք աղի, եւ կամ հասք, կամ շրջակայ վայրք եւ գիւղք իբր ալէթ. կամ վիլայէթ։
Աղտ, ոյ, ոց. եւ ի, ից. ῤύπος sordes, σπίλος macula, ἱλύς limus, lutum, faex Անմաքուր ինչ շաղախիչ այլոց, եւ հետք նորա երեւեալ ի շաղախեալն. կեղտ. արատ. բիծ. քիր. փիսլիք. չիրք. չէքէ. եւ Գայռ. ցիխ. տիղմ. մրուր. ցեխ. թըն, չամուր. պալչըգ.
Սաստկացեալ աղտով եներկ զիս։ Լուասցէ տէր զաղտն ուստերաց եւ դստերաց Սիոնի։ Ոչ զմարմնոյ աղտն ի բաց ընկենլով. (Յոբ. Թ. 31։ ԺԴ. 4։ Ես. Դ. 4։ Ա. Պետ. Գ. 21։)
Արտաքս վտարի ի ձեռն ականջացն աղտն որ ի նմանէ. (Նիւս. բն. ԻԲ.)
Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)
Լի են աղտով (տղմոյ), եւ ի ջնջել աղտոյն եւ այլն. (Ոսկ. յհ. Ա. 23։)
Նախատինս աւելորդ աղտոյ իւրեանց զկրակն առնէին. (Փարպ.։)
Զոտս լուացի ի հնոյ աղտից. (Շար.։)
Ի բա՛ց թօթափեսջիք զամենայն աղտ չարեաց. (Ագաթ.։)
Որ զոգւոցն մաքրեաց զերեսս յաղտոյ մեղացն. (Պիտ.։)
Յորժամ յագահութենէ եւ յամենայն աղտոց սուրբ իցեն. (Իսիւք.։)
Մեղքն այնչափ աղտ եւ կեղտ կուտեն. (Ոսկ. մ. Բ. 12։)
Աւելորդ մասունք հրահալելեաց. ժանկ. մրուր. կղկղանք. դիրտ. տօրթու. փաս. թիւվալ.
Արճիճի աղտ ա՛ծ ի տակքն. (Վստկ. ՄԽԸ։) (Բժշկարան.։)
Նախ ընտրեսցէ իբրեւ արծաթ, զի աղտն այրեսցի. (Ագաթ.։)
Գոյ աղտ յոսկին քո՝ որով պարծիս. (Վանակ. յոբ.։)
χόριον կամ κόριον secundina, secundae Թաղանթ սաղմի կենդանեաց յարգանդի մօր, որպէս շապիկ կամ քօղք բնութեան. տղի ընկեր, տղայ. տուվագ. մէշիմէթ.
Զաղտն ելեալ ի միջոյ իւրմէ, եւ զծնունդս զոր ծնանիցի, կերիցէ. (Օրին. ԻԸ. 57։)
Ի ծնունդքն (քուռակի ձիոյ) զաղտքն մի՛ քարշեր. (Վստկ. յԺ։)
cf. Աղտաղտուկ.
ԱՂՏԱՂՏ ԱՂՏԱՂՏԻՆ. ἀλυκός salsus Ունօղ զաղտ՝ ըստ որում աղ. աղի. աղեհամ. աղի, լեղի. շօռ. դուզլու. աճը.
Ոչ եւս քաղցուն ջուր ըմպելի՝ աւելի քան զաղտաղտն գտանել անպիտանութիւն. (Պիտ.։)
Եղեն աղտաղտ կերակուր դիւաց. (Վրդն. սղ. եւ Երգ.) ուր գրի ԱՂՏԱՂՏԱՆ։
Ջուրս աղտաղտին՝ անախորժելի ծարաւեաց արբման. (Նար. ՟Լ՟Թ։)
թեթէտեւ ասացից, ոչ ոք լուիցէ, զի աղտաղտ իցէ երկիր մեր. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
salt, saline, brackish.
Բնակեսցէ յերկիր աղտաղտուկ. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 6։)
Յաղտաղտուկն առաքես ծով. (Մագ. ՟Ծ՟Զ։)
Նմանութեամբ ասի.
Յաղտաղտուկ կորստական ջուրցն մեղաց. (Իգն.։)
Աղտաղտուկ կենցաղ. (Լմբ. սղ.։)
Աղի եւ ծովային վայր. երկիր աղի եւ խոնաւ. շօռ տեղ. շօրիսթան. չօրագ եէր. չօրագլըգ. Wgrec salsugo, salsilago, marina vel salsa loca
Բնակեսցէ յաղտաղտուկս անապատի։ Բնակութիւնս նմա զաղտաղտուկս։ Արար զերկիրն պտղաբեր յաղտաղտուկս. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 6. Յոբ. ՟Լ՟Թ. 6։ Սղ. ՟Ճ՟Զ. 34։)
Որ յաղտաղտուկ աշխարհի մխեալ ես. (Մաշկ.։)
to be stained or soiled, to grow greasy or dirty.
Որ աղտեղանալոցն է, աղտեղասցի. (Յայտ. ՟Ի՟Բ. 11։)
Ձեռացն եւ երեսացն եւ այլոց անդամոցն աղտեղացեալ ի կայծականց հրոյն. (Նիւս. սքանչ.։)
Հարսնդ ոչ աղտեղացար. (Խոր. ՟Գ. 68։)
to soil, to dirty, to stain, to besmear with filth or grease, to befoul, to bedaub, to sully, to tarnish, to grease.
Լուացի զոտս իմ, զիա՞րդ աղտեղացուցից զնոսա։ Որք ոչ աղտեղացուցին զհանդերձս իւրեանց. (Երգ. ՟Ե. 3։ Յայտ. ՟Գ. 4։)
Զբերան բամբասանօք պղծեցի, եւ զլեզու իմ դատարկ բանիւք աղտեղացուցի. (Եփր. խոստ.։)
Ամենայն մեղք աղտեղացուցանեն զհոգին. (Ոսկ. յհ.։)
Քակելով զճշմարտութիւնն, եւ աղտեղացուցանելով զաստուածաբանութիւնն. (Բրս. ծն.։)
Զառաջին մարդասիրութիւնն աղտեղացուցաք. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Թագաւոր ոչ աղտեղացուցանէ զինքն, որ ոչ անմիջակաբար խօսի ընդ ամբոխի. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Աղտեղացուցանեմ.
cf. ԱՂՏԵՂԱՑՈՒՑԱՆԵՄ. ըստ ամենայն առման։ Իսկ կր. իբր ձ. cf. ԱՂՏԵՂԱՆԱՄ. μολύνω, ἑμμολίνω, σπιλέω եւ այլն.
Տեսին զսրբութիւնսն աւերեալ, եւ զսեղանսն աղտեղեալ. (Ա. Մակ. ՟Դ. 38։)
Զգիրս հայհոյեցին, եւ զճշմարիտն ոչ իմացեալք՝ աղտեղեցին զգիրն. (Փիլ. սամփս.։)
Զսրբութիւն մեր աղտեղեցաք. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
Եթէ միով իւիք աղտեղեսցի, ոչ կարասցէ ունել զանաղտութիւնն. (Նիւս. կուս.։)
Աղտեղեալ զկրակն՝ զձեզ առ անմիտս ունէին. (Փարպ.։)
Ընդէ՞ր զտանողացդ ոտից սրբութիւն ճանապարհաւն ժանդից աղտեղեր (այս ինքն աղտեղեցեր)։ Աղտեղեալ գունով զազրութեան։ Ոչ աղտեղիլ յուրուական ինչ պղծութենէ. (Նար. ՟Խ՟Զ. ՟Ի՟Ա. ՟Ղ՟Գ։)
soiled, dirtied, spotted, befouled, stained;
impure, filthy, obscene;
greasy, muddy, mucky, nasty, dirty.
Զգեցեալ էր հանդերձս աղտեղիս։ Մտանիցէ անդր եւ աղքատ ոք ի հանդերձս աղտեղիս. (Զքր. ՟Գ. 3։ Յկ. ՟Բ. 2։)
Որ ի հրեշտակացն օրհնի, ի ձեռաց աղտեղեաց (այս ինքն յաղտեղի ձեռաց) ընկալեալ լինի. (Ոսկ. նոր կիր.։)
Այրել զաղտեղիսն, եւ պահել զսրբեալսն. (Ագաթ.։)
Զերեսացն աղտեղի տեսիլ. (Նար. ՟Ի՟Թ։)
Ոգւով աղտեղեաւ անխտիր մատուցանես. (Լմբ. պտրգ.։)
Ոչ կարեմ յաղտեղի կենաց նորա տեսանել զնա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Եւ ամօթալի. անհամեստ. անվայել. պիղծ. անարժան. αἱσχρός turpis, foedus այըպ.
Որ ի ծածուկ ինչ գործի ի նոսա, զայն եւ խօսել աղտեղի է. (Եփես. ՟Ե. 12։)
Որ ոչ ունի զաղտեղի շարժմունս. (Յճխ. ՟Զ։)
Աղտեղի արուեստագիտութիւն. (Եփր. թուոց.։)
greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.
ῤυπαρία, ῤύπος, ἁκαθαρσία sordes, immunditia, impuritas, ἁσχημοσύνη turpitudo աղտոտութիւն, մնտռութիւն. քիր. փիսլիք. մուրտարլըգ. Աղտ. աղտութիւն. արատ. եւ աղտեղի եւ ամօթալի իրք, որք պղծեն զմարմին կամ զհոգի. աղբ. աղբեւք. անսրբութիւն. պղծութիւն.
Ի բաց թօթափեալ զամենայն աղտեղութիւնս։ Զի մի՛ ունիցի ինչ արատ կամ աղտեղութիւն։ Ծագեսցեն երեսք քո իբրեւ զջուր յստակ, մերկասցես զաղտեղութիւն։ Հանին արտաքս զամենայն աղտեղութիւնս՝ որք գտան ի տանն տեառն։ Փորեսցես նովաւ, եւ ածեալ ծածկեսցես զաղտեղութիւն քո. (Յկ.։ Եփես.։ Յոբ.։ ՟Բ. Մնաց.։ Օրին.։)
Զներքին եւ զարտաքին աղտեղութիւնս մեր նոքօք (ջրովք) լուանամք. (Եզնիկ.։)
Տունս դաշտանաց եւ աղտեղութեան շինէք։ Անօթս աղտեղութեան կազմէք. (Փարպ.։)
Զոգիս իւրեանց սրբութեամբ առանց աղտեղութեան պահել. (Ագաթ.։)
Յօժարութեամբ լսէր աղտեղութեան բանիցն սուրմակայ. (Խոր. ՟Գ. 6։)
Եւ որպէս գարշ ցանկութիւն. գարշութիւն. զազրագործութիւն.
Որ անխտիրն է յաղտեղութիւնս։ Անժոյժ աղտեղութիւնք. (Յճխ.։)
Լսել անգամ զաղտեղութեանցն ի՞բր առնոյր յանձն. (Պիտ.։)
Զսէր յեղաշրջեալ փոխէ ի յաղտեղութիւն։ Ցանկականիս բնական ներգործութիւնն՝ առ Աստուած սէրն է, եւ ո՛չ աղտեղութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
miserable, wretched, sorrowful;
raging, violent.
Ունօղ աղցից՝ պիտոյից՝ կարեաց. ընդ հարկաւ կարօտութեան անկեալ. իբր ἑνδεής indigens պէտք ունեցօղ, կարօտ. եօխսուլ. միւհթաճ. հաճէթլի.
Միակի մերովս աղցաւոր, յոքնապատիկ պատուով բիւրաւոր. (Նար. ՟Մ՟Ծ՟Բ։)
Աղցաւոր գոլով՝ նախ սրբել կարօտանամք. (Լմբ. պտրգ.։)
Աղցաւոր կեանք, կամ կենցաղ։ Աղցաւոր կոչէ զներկայ կեանս, այս ինքն հարկաւոր (ընդ հարկաւ պիտոյից անկեալ) (Անյաղթ. եւ Շ. բարձր. եւ այլն։)
Աւելորդ է, զի չէ՛ աղցաւոր։ Առ կեալ աղցաւոր հաց եւ ջուր են, իսկ առ ի բարի՛ կեալ՝ անախտութիւն եւ առողջութիւն։ Աղցաւոր համարեցաւ մասն ընդունել։ Աղցաւորացն դիւրագիւտք լինէին. (Փիլ.։)
Աղցաւոր պիտոյից կարօտեալ։ Զաղցաւոր չափաւորացն դիւրութիւն։ Վասն չքաւորութեան աղցաւորացն. (Պիտ.։)
Որ յօրէնս երկրայինս աղցաւոր կրից զերկնային ածեալ մատուցեր. (Նար. կուս.։)
Զխոնաւն ի վեր առաքէ իբրեւ հանգանակ աղցաւոր. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
wretchedness, misery.
Խոնարհին ըստ յանցանացն Ադամայ ընդ մարմնոյ աղցաւորութեամբ եւ կրիւք։ Եցոյց իւր զբազմապատիկ չարչարանացն կիրս ի մարմնոյս աղցաւորութենէ. (Լմբ. սղ.։)
evil, misery, grief, pain.
Աղցից եւ հարկի տեղի է ոգին՝ ի հակառակացն միշտ լցեալ։ Գաղտուկ շոպեսցեն գողանալով՝ յաղցիցն բռնադատեալք. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. քհ.։)
Յապականութիւն լուծեալ ի յաղցից հարկէ մարմնոյն։ Եւ ոչ մի ինչ աղցս ի վերայ ածելով. (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. կուս.։)
Առ ի զմեծամեծսն եւ զգլխաւորագոյն աղցս կարեացն դիւրելոյ. (Պիտ.։)
beggar, mendicant, pauper;
poor, indigent, needy, necessitous, miserable, beggarly.
Աղքատ ասէ զթափուրս յամենայն գոյից. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
Ակն աղքատի մի առնուցուս, եւ մի՛ երեսաց աչառիցես կարօտի։ Ոչ չոգար զհետ երիտասարդաց՝ զաղքատաց կամ զմեծամեծաց։ Ոչ ոք մնաց բաց յաղքատաց երկրին։ Զաղքատս անյարկս տա՛ր ի տուն քո։ Մի՛ դարձուցաներ դու զերեսս քո յամենայն աղքատոյ։ Որ կատակէ զաղքատով, բարկացուցանէ զԱրարիչն նորա. եւ այլն։
Մեծատանց տալ պատիւ, եւ զաղքատօքն զանց առնել։ Գարշեցա՞ր յաղքատէն, գարշեսցի ի քէն՝ որ յաղագս աղքատին աղքատացաւ. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
Որ ողորմի աղքատոյն՝ այս ինքն փոխ տայ. (Բրս. վաշխ.։)
Որպէս յետնեալ. պակասեալ. անբաժ. անմասն. կարօտ. զուրկ. մահրում. միւհթաճ.
Իբրեւ զայր ոք աղքատ ի մարդասիրութենէ. (Ոսկ. ես. ՟Ծ՟Դ։)
Թէպէտ եւ յանօթոց աշխարհիս աղքատ իցէ։ Ճոխ բոլորովին ընդ լաւագունին, եւ աղքատ ի հակառակէն. (Գր. հր.։)
Ոչ քահանայութեան աղքատ այն որ յամենայն իսկ քահանայութենէ առնոյր զպաշտօն. (Սեբեր. ՟Բ։)
Այլ միշտ փարթամ կամ ի նոսին, աղքատ բարեաց ամենեւին. (Յիսուս որդի.։)
Իբր աղքատին. յետին. նուաստ. միսքին. սէֆիլ.
Ի ձեռն մեր աղքատս բանի. (Լմբ. թղթ.։)
Ըստ աղբիոնի (աբիոնի) աղքատ մտածութեանն. (Խոսրովիկ.։)
poorly, beggarly, like a beggar.
Ընկալա՛յք յաղագս աղքատսիրութեան բանս, մի՛ աղքատաբար, այլ առատապէս. (Ածաբ. աղք.։)
Փոխանակ զի աղքատաբար եւ տկարաբար ունէին նոքա (այս ինքն աբիոնացիքն) զՔրիստոս. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 27։)
act of spoiling the poor, extortion of the poor.
Ուտելն զինչս աղքատաց. հարստահարութիւն. յափշտակութիւն. աղքըտի բաներն ուտելը.
Դարձայք ի զրկութիւնս եւ յաղքատակերութիւնս. (Բուզ. ՟Գ. 14։)
of poor abilities, weak, foolish, imbecile.
Տկարամիտ. պակասամիտ. խելքը նօսր.
Այնպէս աղքատամիտ ես, եւ զաստիս խնդրես. (Լմբ. պտրգ.։)
to grow, to get poor, to render one's self poor, to become impoverished.
Որք վասն աւետեացն հոգւով կամաւ աղքատացան. (Յճխ. ՟Ժ։)
Եթէ աղքատասցի եղբայր քո։ Մի՛ երկնչիցիս որդեակ, զի աղքատացաք յոյժ։ Վասն ձեր աղքատացաւ, որ մեծատունն էր. եւ այլն։
Մեծ է աղքատանալն վասն Քրիստոսի՝ քան ստանալ ինչս եւ տալ աղքատաց. (Շ. ընդհանր.։)
Յետնիլ. նուազիլ. պակասիլ. տկարանալ.
Որ աղքատացեալն է յիւրմէ կերպարանէն. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Դ։)
Որքան է գորովալիր, աղքատանամք տալ օրինակ. (Խոսր.։)
Անսովոր է ասելն (Մաքս. նշ. եկեղ.)
poor-house, almshouse, hospital for the poor.
Բնակարան վասն աղքատաց. տնանկանոց. եւ հիւանդանոց վասն աղքատաց. հոգետուն. ֆագըրխանէ.
Շինել աղքատանոցս. (Խոր. ՟Գ. 20։ Յհ. կթ.։)
Այրին զոր ինչ ունէր՝ զայն էարկ ի յաղքատանոցն, եւ ժառանգեաց զարքայութիւնն. (Ոսկ. ապաշխ.։)
poverty.
Աղքատանաց եւ տառապանաց եւ անշքութեան էր կենցաղն Յիսուսի. (Սկեւռ. յեսայ.։)
Կերակրեսցիս յիմում բարին՝ յաղքատանաց եւ ի չնչին։ Ընկալարուք վեհք ի տնանկաց՝ զընծայս բանի աղքատանաց. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. հրեշտ.։)
that hates the poor, uncharitable.
μισόπτωχος odio habens, vel fugiens pauperes Ատեցօղ աղքատաց. ախքըտէն երես դարձընօղ.
Աղքատատեացք, վէսք եւ հպարտք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Յերեւելիս աղքատասէր, եւ ի ծածուկ աղքատատեաց. (Ոսկիփոր.։)
hatred aversion to the poor.
Ատելն զաղքատս. անգթութիւն առ աղքատս. աղքըտի դէմ ատելութիւն.
to impoverish.
πτωχίζω, πτωχεύω pauperem vel mendicum facio Աղքատ կացուցանել, տնանկացուցանել. աղքըտցընել. ֆագըր՝ սեֆիլ էթմէք.
Տէր աղքատացուցանէ, եւ մեծացուցանէ։ Թէ աղքատացուցանե՞լ (յն. աղքատանալ) կոչեցեր զմեզ այսր. (Ա. Թագ. ՟Ա. 7։ Դտ. ՟Ժ՟Դ. 15։)
Աղքատացուցին ի ստացուածոցն առաքինութեան. (Լմբ. սղ.։)
Նուաստացուցանել. ցածցընել.
Նա զփառսն իւր աղքատացոյց, դու գոնեա զինչսն քո նուազեցո՛. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
rather poor, poor.
Յետին կամ տառապեալ աղքատ՝ արժանի գթալոյ. խեղճ աղքատ, աղքըտիկ. սէֆիլ ֆուգարեճիք.