opposition, resistance;
counterblow, rebound;
impenetrability.
ἁντιπυπία, ἑνισταμένον renixus, contrarietas, obsistens Դէմ ընդդէմ հարումն. դիմահարութիւն. դիմակալութիւն. ընդհարումն. բախումն. եւ Բաղդատութիւն.
Կոհակացն ի վեր ընթացութիւնքն, երբեմն ընդդիմահարութիւն ունելով, եւ երբեմն մերժումն միայն. (Արիստ. աշխ.։)
Պօղոս զառաջին իւր հալածիչն լինել յիշէ, եւ զնախանձուն փոփոխումն, զի ընդդիմահարութեամբն առաւել փառաւորեսցէ զբարեգործն. (Ածաբ. կիպր.։)
Ամենայն ընդդիմահարութիւն թէպէտեւ դուզնաքեայ ինչ է, սակայն զբանին զընթացս արգելու. (Առ որս. ՟Է։)
Եթէ իմանալի է գոյնն (մարմնոյ), իմանալի է եւ դիմահարութիւնն եւ քանիութիւնն։ Գոյնն եւ ձեւն եւ ընդդիմահարութիւն, եւ շատութիւնն եւ ծանրութիւնն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Զ։)
contrary, inimical, opposite;
adversary, antagonist.
Սաստկանայր հանդէս ընդդիմամարտիցն. (Խոր. հռիփս.։)
Զընդդիմամարտս այլոց կենդանեաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Որպէս ի հանդիսէ ընդդիմամարտաց եկեալ ի բանակետղն. (Կամրջ.։)
Հակառակամարտ. ոսոխ. հակառակորդ.
Վանեցեր զընդդիմամարտ թշնամին։ Ընդդիմամարտ հանդիսիւ. (Շար.։)
Սէր սուրբ ... ընդդիմամարտ մեղաց. (Յճխ. ՟Ժ։)
Ուր սաստկապէս նահատակեալ քաջութեամբ ընդդիմամարտ լինէր Գնէլ. (Խոր. ՟Գ. 3։)
Հակառակամարտացն ... ընդդիմամարտացն. (Նիւս. երգ.։)
Ի մարմնականաց ընդդիմամարտաց. (Խոսր.։)
Ընդդիմամարտ դիւաց կամ մահու։ Ընդդիմամարտ ախոյեան։ Աներեւութից ընդդիմամարտից։ Վանեա՛ զընդդիմամարտն իմ. (Նար.։)
Ընդդիմամարտացս օրինաց քոց. (Լմբ. իմ.։)
Զօրութիւն ընկալեալ ի նմանէ առ ընդդիմամարտիցն պատերազմն. (Սկեւռ. յար.։)
cf. Ընդդիմամարտ.
Ո՛չ հիւանդութիւն՝ մահու ընդդիմամարտիկ. (Մամբր.։)
Ծաղր առնէին զընդդիմամարտիկսն. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
Զընդդիմամարտիկսն տկար գոլ համարեալ ըստ իւրեանց կարծեաց։ Համարին ընդդիմամարտկացն յաղթող լինել. (Դիոն. ածայ.։)
opposition, resistance, action, combat
Մարտ. կռիւ. դէմ ընդդէմ կռուիլն.
Յաղթանակ ընդդիմամարտութեան. (Շար.։)
Յաղթողք երեւեալք ի վերայ ընդդիմամարտութեանն բանսարկուին. (Ճ. ՟Ա.։)
Մարդկան ընդդիմամարտութիւն առ նա տկար. (Լմբ. իմ.։)
to resist, to contrast, to be repugnant, to mutitiny.
ἑναντιόω adversor, obsto ἁντιβαίνω obnitor, refragor Ընդդէմ կալ, դառնալ. հակառակիլ.
Մի՛ ընդդիմանար տեառն։ Ընդդիմասցին, եւ աշխատեսցեն զթագաւորութիւնս մեր։ Որք ընդդիմանային մեզ. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 27։ ՟Բ. 29։ ՟Ը. 52։)
Սիրելի է ընդդիմանալ եւ մարտնչել ընդ ազգի ցանկութեան. (Փիլ. այլաբ.։)
Որում ոչ զոք ընդդիմանալ կարծեմ. (Խոր. ՟Ա. 5։)
Ոչ ոք ընդդիմացաւ նոցա. (Եղիշ. ՟Բ։)
Ընդդիմացար ախտից. (Մաշկ.։)
Յստակամտաց հովիւ ... ընդդիմացողաց դատաւոր. (Եփր. աւետար.։)
refractory, restive;
cf. Հակառակասէր.
Սովորեալ յընդդիմութիւն. հակառակասէր,
Խստասրտութեան ընդդիմասովոր բարոյիցն (փարաւոնեանց). (Ագաթ.։)
barricade;
— կանգնել, to raise a -;
կործանել զ—, to force a;
-
contrary thought or sentiment.
ἁντεξέτασις collatio, comparatio Դէմ ընդ դէմ քննութիւն, կշռութիւն, բաղդատութիւն.
Ընդդիմաքննութիւն իմաստութեան եւ անզգամութեան. (Նախ. ժող.։)
Զի՞նչ արդեօք իցէ կռիւ Աստուծոյ առ մարդ (այսինքն հրեշտակին ընդ Յակոբայ), բայց ինձ թուի մարդկային առաքինութեանս (կամ զօրութեան) առ Աստուած ընդդիմաքննութիւն. (Առ որս. ՟Է. յորմէ եւ Վրդն. ծն.։)
cf. Ընդել.
ԸՆԴԵԼԱԿԱՆ որ եւ ԸՆՏԵԼԱԿԱՆ. ἑθισθείς consuefactus, assuefactus συνήθης familiaris Սովորական. անցեալ ի կարգ սովորութեան. եւ Ընտանեկան.
Ընդելական համարձակութեամբ ընդ մեզ խօսեցեալ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 1։)
Սովորականաւ ընդելականաւն հաւատասցեն երկիր պագանել խաչին փայտի։ Ընդելական կերպարանք. (Ագաթ.։)
Ընդելական սովորութեամբ։ Յընդելական սովորութենէն։ Ընդելական ընտանութեամբ. (Ագաթ.։ Մանդ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Ընդելական բանիւ, կամ բարբառով. (Իգն.։ Սկեւռ. յար.։ Բրս. ՟խ. մկ.։)
Սխալեալ անկայ իբրու զողողակ մթային ոչ ընդելական ի հաղբս մահու անզգայապէս. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)
familiar, intimate, bosom, linked or knit together in the closest bonds of friendship, intimately acquainted;
— լինել, cf. ԸՆդելակցիմ.
Ծանօթ. ընկեր. ընտանի սիրելի.
Ընդելակիցն Տիմոթէոս. (Կորիւն.։)
Զոր լուեալ էք յընդելակցաց նոցա. (Շ. թղթ.։)
to grow familiar, to make acquaintance.
Ընդել՝ ընտանի՝ մտերիմ ծանօթ գտանիլ.
Ասա՛ ինձ ո՛վ Յովհաննէս, ո՞ւր ընդ Քրիստոսի ընդելակից եղեր. (Եփր. աւետար.։)
Ընդելակցեալ են ընդ միմեանս. (Պիտ.։)
to grow familiar, to become familiar;
to make acquaintance;
to get used or accustomed to, to habituate one's self.
ԸՆԴԵԼԱՆԻՄ ԸՆԴԵԼՆՈՒՄ. ἑθίζομαι, νομίζω adsuefio πειράζω, μελετάω tendo, curo, exerceo me Կրթիլ, եւ ընդել լինել. սովորիլ, վարժիլ, ընտանենալ, բերիլ, յարիլ, ճգնիլ, ջանալ, փորձ փորձել. սովրիլ.
Անընդել գոլով կանոնաց վանից՝ ընդելանիլ ոչ կարես. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
Կրթէր եւ ընդելանէր իրացն։ Ընդ ուսումն գրամատիկոսաց ընդելանէր. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 23։ ՟Զ. 3։)
Եթէ եւ մերոց օրինաց ընտանեցուցանէք զնոսա, եւ ընդելնուն։ Առ սակաւ սակաւ ընդելնուլ ընդ նոսա. (Փարպ.։)
Ի թշնամանաց սրբին բերանք՝ յորժամ ընդ հոգեւոր բանս ընդելնուցումք։ Այնու առաւել ընդելնուցուն։ Ուսան, եւ ընդելան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. եւ 7։ ՟Բ. 22։)
Ընդելեալ ընդ փափկագոյնսն. (Նիւս. կազմ.։)
Ընդելեալ է բնութեամբ (աստուածային իրն) վերնագունին հասանել պատուի։ Ընդելեալք՝ իբր ասեն զճպռանցդ ազգ, օդով կերակրիլ։ Առ սակաւ սակաւ ընդելեալ։ Ոգիքն յառաջ քան զմարմինսն յօտարութիւն ընդելեալ լինի. (Փիլ.։)
Եթէ զգազան ասիցես, եւ այն եւս ի ձեռն հնարից ընդելեալք լինին. (Վրք. հց. ՟Ի։)
Հրեշտակ տեառն սանձեաց զվիշապն, եւ որպէս գառն ընդելեցաւ. (Հ=Յ. յուլ. ՟Ի՟Բ.։)
Իբրեւ եկն սօղոս յԵրուսաղէմ, ընդելանէր յարիլ յաշակերտսն. յն. փորձէր. (Գծ. ՟Թ. 26։)
Փոխանակ տան միտքն եւ զգալին, եւ (ի սոյն) միշտ կրթին եւ ընդելանին. յն. ճգնին. (Փիլ. այլաբ.։)
Բարւոք գրոյն չարաչար ընդելանին. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։) յն. վարին։
familiar, tame, domestic.
Դիւրընդել. մարդասէր. ընկերասէր.
Ընդելասէր բարք. (Պիտ.։)
to make familiar, to tame;
to instruct;
to tame, to render mild and less ferocious.
ԸՆԴԵԼԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ἑθίζω, ἠμερόω assuefacio, cicuro. որ եւ ԸՆԴԵԼՈՒՑԱՆԵԼ. Ընտել առնել. ընտանեցուցանել. սովորեցուցանել. վարժել. կրթել. վարել. սորվեցնել.
Ընդ անխրատութիւն մի՛ ընդելացուցաներ զբերան քո. (Սիրաք հին. ՟Ի՟Բ. 17։)
Զբերան քո մի՛ ընդելացուսցես յերդումն. (Սիր. նոր. ՟Ի՟Գ. 8։)
Այսոքիւք ուսուսցէ եւ ընդելացուսցէ մեծի յուսոյ աւետեացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)
Ընդելացուցանէր նմանութեամբքն. (Ագաթ.։)
Ընդելացուցանէ իբրեւ զյաւանակ տրմուղ. (Մանդ. ՟Բ։)
Զգազանս ընդելացոյց. (Փարպ.։)
Զորոց զկէսսն ի կրելիս, եւ զկէսսն ի զբօսանս ընդելացուցեալ. (Եզնիկ.։)
Զվայրի երէքն ընդելացոյց. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի՟Ա.։)
cf. Ընդելուզուած.
ԸՆԴԵԼՈՒԶՈՒԱԾ կամ ԸՆԴԵԼՈՒԶԱԾ. ὔφασμα textura Յօրինուած. հիւսուած. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։)
to enchase, to fit into, to set, to mount, to enchase, to set in a bezel;
to string pearls, to interweave, to entwine, to braid, to form a tress;
ընդելուզեալ ակամբք՝ մարգարտով, adorned, set with jewels or pearls, ornamented with gold, or arabesqued;
ընդելուզեալ յոսկի, set in gold.
καθυφαίνω connecto, contexo ἑμπλήκω implico συνείρω, ἁγείρω colligo եւ այլն. Ագուցանել ընդ միմեանս կամ ի մի շար. յեռուլ. յերիւրել. հիւսել. յարել. շարունակել. հագցընել կամ կցել իրարու հետ, հուսել.
Ընդելուզցես ի նմա ընդելուզուած ըստ չորեքկարգեան ականց։ Ընդելուզեալ ոսկւով. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։ ՟Լ՟Թ. 13։)
Ընդելուզեալ ... ակամբք պատուականօք. (Ես. ՟Ա. 6։)
Ընդելուզցես զշրթունս քո ընդ շրթունս իմ. (Առակ. ՟Ի՟Գ. 16։)
Զամենայն պատուականս (յականց՝) զոր առի ի քէն, ընդելուզից ի սմա. (Ճ. ՟Բ. (որ ի Գ. սխալ գրի, ընդելուզեցի ի սմա)։)
Զի քեզ լուսաւորագոյն ընդելուզանիցես պսակ։ Հիւսուածոյս եւ ընդելուզեալս մարգարտով. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Նմանութեամբ ասի.
Ընդելուզանելով պա՛րտ է եւ ձեւացուցանել եւ պճնել զբանս ի գործոցն։ Երդնլով, եւ զբոլոր ճառսն երդմամբ ընդելուզանելով։ Ամենաբազում գովութիւնս ի մի վայր ժողովեն, եւ ընդելուզանելով. եւ այլն. (Փիլ.։)
Ընդելուզանէ զբանն՝ յԱստուծոյ օգնականութենէն, եւ յիւրոց կամաց. (Ոսկ. ես.։)
ԸՆԴԵԼՈՒԶԱՆԵԼ. Ելուզանել՝ այսինքն հանել ի ներքուստ ի վեր. տակէն հանել.
Էր նոցա գանձ բազում ի կարաս թաքուցեալ ի գետնափոր տանն. եւ յերկիւղ կասկածանաց եղեալ՝ թէ իցէ ընդելուզեալ տաճկաց՝ գտեալ զպահեստ գանձին՝ ծախիցեն զզօրութիւն նորա. (Արծր. ՟Բ. 6։)
setting, mounting, enchasing, fitting in;
weaving, web, braid, texture.
ԸՆԴԵԼՈՒԶՈՒԱԾ կամ ԸՆԴԵԼՈՒԶԱԾ. ὔφασμα textura Յօրինուած. հիւսուած. (Ել. ՟Ի՟Ը. 17։)
cf. Ընդելացուցանեմ.
ἑθίζω assuefacio γυμνάζω exerceo πείθω adstringo, concilio Նոյն ընդ Ընդելացուցանել. սովորեցուցանել, մարզել, կրթել.
Ընդելուցանելով զմիտս իմ մարդկակիր լինել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ընդելոյց զնոսա տէրն մեր յառաջագոյն։ Նախ յառաջագոյն ընդելոյց զբերան ի ճաշակ գինւոյ իւրոյ. (Եփր. համաբ.։)
Ընդելանէին ընդելուցանէին (զզօրս). (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 15. յն. մի բայ, կրթէին։)
Զի ժամանակաւն ընդելուցանիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։)
Զմատաղ մանկունս առ սակաւ սակաւ ընդելուզանեն (յուսումն)։ Մարքն (թռչնոց) զձագսն սակաւ սակաւ ընդելուզեալ՝ ի բարձունս թռուցանեն. (Ոսկ. յհ. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Բ։) (Լինի անխտիր գրել ց, եւ զ. որպէս փլուցանել եւ փլուզանել. այլ քանզի ընդելուզանել եւ ընդելուցանել են զանազանեալ, վասն որոյ զգուշալի է չգրել նոյնպէս)։
to supplicate, to implore, to beseech, to entreat, to beg.
ԸՆԴԵՂՁԱՆԵՄ կամ ԸՆԴԵՂՁԱՆԻՄ. δέομαι supplico Կարի իղձ լինել, ըղձիւք կամ ուխտիւք խնդրել. աղերս արկանել. աղաչել.
Զհետ ընթանայր (կինն քանանացի), եւ խորովէր, եւ ընդեղձանէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)
cf. Ընդեղձանիմ.
ԸՆԴԵՂՁԱՆԵՄ կամ ԸՆԴԵՂՁԱՆԻՄ. δέομαι supplico Կարի իղձ լինել, ըղձիւք կամ ուխտիւք խնդրել. աղերս արկանել. աղաչել.
Զհետ ընթանայր (կինն քանանացի), եւ խորովէր, եւ ընդեղձանէր. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)
enterology.
intestinal.
aruspex, soothsayer.
cf. Երկայնամիտ.
Սէր ընդերկայնամիտ է, եւ քաղցրանայ. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
Ընդերկայնամի՛տ լերուք առ ամենեսեան, որ կարօտն իցէ օգնութեամբք առ ի ձէնջ. (Եփր. ՟ա. թես.։)
to extend.
long, extended;
prolix;
long, at length;
long time;
amply, diffusely, tediously;
— առնել, to prolong;
— լինել, to be prolonged.
to prolong, to make last a long time;
to extend;
to defer, to spin out, to groat length.
ԸՆԴԵՐԿԱՐԱՁԳԵՄ ԸՆԴԵՐԿԱՐԱՁԳԻՄ ԸՆԴԵՐԿԱՐԵՄ ԸՆԴԵՐԿԱՐԻՄ. cf. ԸՆԴ ԵՐԿԱՐ ԱՌՆԵԼ, կամ ԼԻՆԵԼ) παρατείνω extendo գրի եւ ԸՆԴՅԵՐԿԱՐԵԼ. երկնցընել, երկննալ, ուշացնել, ուշանալ.
Յաւէտ ժամանակի (յն. ընդ ամենայն ժամանակ) ընդերկարաձգէ զբանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
Ոչ ընդ երկարէր զցասումն բարկութեան. (Ճ. ՟Ա.։)
Զճգնութիւնն եւ զաղօթսն ընդերկարել. (Լմբ. սղ.։)
Չարչարանքն յորժամ ընդյերկարեսցին ի վերայ, յայնժամ բազմանայ վարձ հատուցման. (Եղիշ. ՟Է։)
Ընդերկարեալ իմ ի պանդխտութեան անդ։ Շունչ նորա ընդյերկարեաց։ Գրեթէ զամ մի բովանդակ ձգեալ ընդ երկարէր (նեղութիւնն). (Յհ. կթ.։)
Որ յանհնարին ցաւս ընդերկարեալ է։ Ոչ ընդերկարեաց նախահայրն մեր ի դրախտին։ Ընդերկարին յարդարութիւնն հաստատուն եւ անշարժ խորհրդովք. (Լմբ. սղ.։)
Զի մի՛ ընդերկարեսցին փորձանքն ի վերայ տկարութեանս մերոյ. (Եփր. ՟ա. կոր.։)
very long.
to last a long time.
length, extent, duration;
— կենաց, long life, longevity.
μῆκος longitudo Երկարութիւն. երկայնութիւն ժամանակի.
Ընդերկարութիւն կենաց եւ ամք կենդանութեան յաւելցին քեզ. (Առակ. ՟Գ. 2։)
baying the moon;
barking at in vain.
Որ հաջէ ընդ երկինս. ուժգին հաջօղ դէպ ի վեր.
Ընդերկնահաջ մոգութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)
Շունք տիրասէրք ի տեղւոջ սպանմանն հոլովեալք, եւ գիշերապահ վառմամբ կատաղեալք. ընդերկնահաջ ողբովք հալածականս առնէին զգազանս անապատի. (Արծր. ՟Դ. 11։)
cf. Յերկուանամ.
ԸՆԴԵՐԿՈՒԱՆԱՄ ԸՆԴԵՐԿՈՒԻՄ. διστάζω dubita, ambigo Յերկուանալ. դանդաղիլ երկբայութեամբ. երկպառակիլ.
Զամենայն տեսակ տանջանաց, զոր ինչ եւ կամիս հասուցանել ի վերայ իմ, մի՛ հեղգար, եւ մի՛ ընդերկուանար. (Ճ. ՟Բ.։)
Յաղագս այսոցիկ ընդերկուեալք են՝ մարտնչելով ընդ ձեզ։ Եթէ եւս (այսինքն տակաւին) ընդերկուեալ եմք, թէ իբրու այլաբար ունի հոգի։ Եթէ ոք ի ձէնջ ընդերկուիցի, եւ ասասցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ա. եւ ՟Ժ. եւ Պղատ. սոկր.։)
to amplify.
amplification;
ductility.
yoked together;
bearing the same yoke.
to incorporate, to intermix.
ԸՆԴԽԱՌՆԵԼ ԸՆԴԽԱՌՆԻԼ. որ եւ ԸՆԴԽՌՆԻԼ. Խառնել կամ խառնիլ ընդ միմեանս. եւ Բախիլ.
Ոսկի մանր յայն ընդխառնեալ. (Յհ. կթ.։)
Ընդխառնեցաւ պատերազմն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 29։)
Ընդխառնեցան ի պատերազմ։ Ընդխռնեցաւ պատերազմն. (Արծր. ՟Գ. 12. 4։)
to become incorporated;
to intermeddle;
to come to blows, to come to battle, to join battle;
ընդխառնեցաւ պատերազմն, the battle was commenced.
ԸՆԴԽԱՌՆԵԼ ԸՆԴԽԱՌՆԻԼ. որ եւ ԸՆԴԽՌՆԻԼ. Խառնել կամ խառնիլ ընդ միմեանս. եւ Բախիլ.
Ոսկի մանր յայն ընդխառնեալ. (Յհ. կթ.։)
Ընդխառնեցաւ պատերազմն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 29։)
Ընդխառնեցան ի պատերազմ։ Ընդխռնեցաւ պատերազմն. (Արծր. ՟Գ. 12. 4։)
incorporation.
dioptric.
dioptrics.
universal, general, common;
—ք, or — տիեզերք, the universe, the whole world, or earth;
— առնել, to generalize;
everywhere;
in general.
Զամենեսեան ընդհանուր՝ յորդէգրութիւն կենաց կոչելով. (Ժմ.։)
ԸՆԴ ՀԱՆՈՒՐ. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ. καθόλου, ὄπου in universum, ubique գրի եւ ԸՆԹԱՆՈՒՐ, ԸՆԹՀԱՆՈՒՐ. Ընդ համօրէն տեղիս. յամենայն ուրեք. ընդ բնաւս. ընդ տիեզերս. առ հասարակ. ամմէն տեղ, ամմէն կողմ.
Ընդհանուր արշաւեն, ընդ բնաւս սլանան. (Եզնիկ.։)
Ընթանուր ի մի վայր բովանդակիչ անուամբք զաղտեղութիւնս նոցա բամբասեաց. (Բրս. կանոն.։)
Ընդհանուր ծաւալեցաւ ծագումն լուսոյ։ Ընդհանուր քարոզեցին զբանն մարմին եղեալ. (Շար.։)
Ընդհանուր քարոզեցին զբանդ կենաց ընդ տիեզերս։ Եւ զլոյս գիտութեան ընդհանուր յերկիր ծաւալեցին. լինի մ. եւ ա։
ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ, նրի, ից, կամ նրոյ, ոց, նուրբ, նուրց, նուրբք. ա. ὀ, ἠ, τὸ καθόλου, καθολικός universalis Հանրական. սեռական. տիեզերական. հասարակաց. բոլորական. բոլոր. համօրէն. ամենայն.
Աղաղակեմք ի յընդհանուր ամենայն արարածոց տեսակս՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք Տեառն զտէր. (Յհ. իմ. ատ.։)
Որ քարոզդ էք ընդհանուր տիեզերաց։ Արբուցանելով քառավտակ բղխմամբ զընդհանուր տիեզերս. (Շար.։)
Ըստ տրամաբանից՝ որպէս Հակադրեալ մասնաւորի.
Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Եղիցին իմաստուն մասունքն ցսոցայց եւ յանդիմանութիւն ընդհանրին։ Ընդհանրի իմն հասումն ըմբռնման. (Փիլ.։)
Սոկրատէս ոչ կարէ զընդհանուր սպիտակն ընդունել. սակայն մտօք զբանն ընդհանուր սպիտակին կարէ ընդունել։ Սահման եւ սահմանադրութիւն ընդհանուրբն եւ մասնականաւն զանազանին ի միմեանց. (Սահմ. ՟Ա. ՟Գ։)
Ընդհանուր է՝ մի թուով ըստ տեսակի՝ ի բազմաց ընկալեալ. (Անյաղթ պորփ.։)
Ասէ Պորփիւրոս ի գիրս ընդհանրից. (Մխ. ապար.։)
universal, general, catholic;
— եկեղեցի, the catholic or universal church;
cf. Թուղթ, cf. Ժողով.
καθολικός, -κή, -κόν (յորմէ Կաթողիկէ). universalis Հանրական. ընդհանուր. հասարակաց. տիեզերական. բոլորական. սեռական. համօրէն.
Հաւատամք ի մի միայն ընդհանրական եւ առաքելական եկեղեցի. (Հանգ.։)
Այն բան է՝ որ յընդհանրական թուղթսն ընթերցեալ լինի. (Եփր. աւետար.։)
Որ զընդհանրական թուղթս (զայս) գրեաց։ Կաթուղիկեայք անուանին, այսինքն ընդհանրականք. (Սարգ. յկ. ՟Ա. եւ վերջ։)
Տրամախոհութիւն է՝ ընդհանրականացն հանդերձ պատճառաւ գիտութիւն։ Գիտութիւն է ընդհանրական. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)
Ընդհանրական պարգեւք, կամ բան, կամ յարութիւն, եւ այլն. (Ոսկ. հռ.։ Բրսղ. մրկ.։ Լծ. կոչ.։)
to become general.
universally, generally, commonly, absolutely.
to generalize.
universality, generality.
Ընդհանուրն գոլ. լրումն բոլորից ի նմին սեռի կամ կարգի.
Ասաց, գիտութիւն էակացն, եւ ո՛չ էակաց ... յօդս (ն) եդաւ վասն յայտն առնելոյ զընդհանրութիւն էակաց. այսինքն զամենայն էակս. (Սահմ. ՟Է։)
interval, space;
discontinued, intermittent;
loose;
different, separate;
less, lesser;
intermittent;
differently, otherwise;
nor more nor less;
ամք սակաւ ինչ — իբիւրուց, a little less than 10 000 years;
ի՞ւ իցեմք — ի նոցանէ, in what do we differ from them ? ոչ ինչ — է ի նմանէ, he differs not from him;
նուազ ինչ — ի փչմանէ լինել շնչոյն, to be almost at the last extremity, or last gasp;
չեն — յերազոց, they resemble dreams.
իբր նխ. ἦττων, -ον. ἦσσων, -ον minor, minus. կամ բացասաբար, οὑδέν ἦττον nihilominus Տարբեր. ունօղ զխտիր կամ զհատումն. աննման. հեռի. կամ նուազ. պակաս. ի վայր. խոնարհագոյն. պակաս, քիչ, վար.
Որով (բանիւն) ընդհատ յանասնոց եմք։ Ի՞ւ իւիք ընդհատ իցեմք յայնպիսի սողնոց։ Զի՞նչ ի քօշից եւ ի խոզից ընդհատ իցեն, որ զայսպիսի բանս խօսիցին։ Չեն ինչ ընդհատ ի բանտէ աստի՝ կեանքս, եւ այլն. (Ոսկ. ստէպ։)
Գաղգաղայն սակաւ ինչ ընդհատ յանւոյ է. (Կիւրղ. յես.։)
Ոչ ինչ են ընդհատ ի ձէնջ (զինուորակիցք ձեր). (՟Ա. Թագ. ՟Լ. 24։)
Ամս՝ սակաւ ինչ ընդհատ ի բիւրուց եւ ի վեց հազարաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Եթէ յազնուականութիւն ոգւոցն հայիցիս, ոչինչ ընդհատ ի հրեշտակաց գտանես զմարդ. (Ոսկ. ես.։)
Ոչինչ ընդհատ երեւեցան յայնցանէ, որ ոչ ճաշակեցին զաշխարհ. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ոչ ընդհատ ինչ յանօրէնութենէ. (Նար. ՟Հ՟Բ։)
Դժնդակ ինչ ախտ պատահէր, մինչ զի նուազ ինչ ընդհատ ի փչմանէ լինել շնչոյն. (Սկեւռ. լմբ.։)
Բայց զի մի՛ ի միջի մերոյ պատմութեանս ընդհատ երեւեսցի հուն մի, նշանակեցաք. (Բուզ. ՟Գ. 1։)
Կամ մ. առանց խնդրոյ.
Ոչ ինչ էր նմա ընդհատ՝ գնալ ըստ մեղաց յերոբովամայ ... եւ ա՛ռ կին զյեզաբէլ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 31.) (որպէս թէ, չէր նմա խտիր կամ հեռի. այլ ըստ յն. չէր բաւական կամ շատ)
Որպէս տնկոց զոստ կտրել կամեցեալ, եւ զարմատն թողեալ, ոչինչ ընդհատ արմատն մնացեալ զնոյն դարձեալ բղխէ. (Բրս. հց.) այսինքն ոչինչ նուազ, նոյնպէս, անխտիր։
Որպէս շանցդ եւ հմակերացդ է՝ անհարթ ատամանցդ՝ ի մէջ ընդհատիցն արտաքս ծորելով. (Նիւս. կազմ.։)
to interrupt, to discontinue, to cease.
to break off, to interrupt one's self.
interrupter.