cf. Երիթամածեալ.
(ի բառիցս Երէթ, եւ Երիթ. ծ. թ. էրըթըգ, եւ էրիմիզ ). Թուի Նրբացեալ նիհարութեամբ որպէս զերիթ. ծիւրեալ, հալեալ մաշեալ. վտտեալ. եւ Աղտեղեալ. սեւացեալ. αὑχμῶν arescens, squalidus μέλας nigrescens
Տեսանիցէք փոշոտեալ, երիթացեալ զերեսս։ Ետես ծիւրեալ, ծնկեալ, երիթացեալ, ծարաւեալ։ Աղտեղեալ եւ երիթացեալ եւ որ ջլալից։ Յաղբիս անկեալ եմք ... երիթացեալք խառուեալք։ Որպէս բոզքն գունատք եւ երիթացեալք. (Ոսկ. ես.։ Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկ. եբր.։)
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
νεφρός renes Երկու մասունք ընդերաց առ երի ստորին միջաց թաղեալք ի ճարպս. երիկամ, պոլոճիկ.
of yesterday;
— վարդապետ, ignorant doctor.
Երիկեան վարդապետ, եւ առօրեայ իմաստասէր. (Ոսկիփոր.։)
towards evening.
Զկէս նորա այգուն, եւ զկէս նորա երիկուն (կամ երեկուն)։ Յորժամ սեղանն իսկ առաջի կայցէ երիկունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
Յառաւօտուն ... եւ յօր հասարակն՝ զօրաւոր, եւ երիկունն (կամ յերիկոյն) աղքատ. (Լմբ. սղ. ՟Լ։)
having many horses.
Եթէ ոք կառաւէտ երիվարաշատ առ հեզութեան նստիցի ի մտրկի իշոյ. (Սեբեր. ՟Ժ՟Գ։)
to ride;
to lead, to guide.
ԵՐԻՎԱՐԵԼ. Որպէս Ձիավարել, եւ Կառավարել.
Որ ի վեր երիւարէ զքերովբէս». այսինքն նստի ի կառս քերովբէից. (Գեննանդ.։)
to be or become a young man, to make one's self look young again.
Ծեր ոմն արդարեւ լեառն ի մէջ երիտասարդացեալ լերանց. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Young woman, girl, maiden, lass
Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)
third;
three;
thirdly.
Յերիր աւուր յառնել. (Մրկ. ՟Ը. 31։)
Առաջինն արտաբերի ... երկի՛րն ... երի՛րն ... քառորդն, եւ այլն. (Երզն. քեր.։)
Առաջին, զի ... երիր ... երիր՝ ի բազում աւուրս զփորձ առնուլ կամի ազգին. (Փիլ. ել.։)
Նախ՝ վերծանութիւն ... երկիր՝ զրուցատրութիւն ... երիր՝ լեզուաց եւ հնագէտ պատմութեանց առ ձեռն բացատրութիւն. (Թր. քեր.։)
Նախ՝ յորմէ բանն. երկիր՝ առ որ բանն. երիր՝ յաղագս ոյր բանն. (Մագ. ՟Կ՟Բ։)
more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.
ԵՐԻՑԱԳՈՅՆ. Կանխագոյն. յառաջագոյն. վերագոյն. գերագոյն.
Երիցագոյն եղանակաւ կարգէ զերկիրս քան զերկինս. (Համամ առակ.։)
Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)
Երկուց ծառոցն ի նմա լինել՝ երիցագոյնք եւ վեհագոյնք. (Մագ. ՟Ե։)
companion of a senior or of a priest.
to make senior, to raise, to advance.
Ոմանք զտիւ, եւ ոմանք զգիշեր երիցացուցանեն (կամ երիցուցանեն) ըստ կարգի. (Խոր. առ արծր.։)
Ոմանք հեռի ժամանակօք զդիր ագոնին երիցացուցանեն». յն. յառաջ տանին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Երէց կամ երիցագոյն գոլն յո՛ր եւ է կարգի. մենծ ըլլալը ... τὰ πρεσβεία gradus aetatis. որպէս Անդրանկութիւն կամ առաջնութիւն հասակի.
Նստաւ առաջի նորա անդրանիկն ըստ երիցութեան իւրում, եւ կրտսերն ըստ կրտսերութեան իւրում. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 33։)
Վաճառեաց թշուառականն ընդ դոյզն մի հեշտութեանն զերիցութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)
Կամ πρεσβυτέριον presbyterium Քահանայութիւն, եւ Եպիսկոպոսութիւն. առաջնորդութիւն եկեղեցւոյ.
Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.
three times, trebly;
very, much;
— ատելի, very hateful, very odious;
— երանելի, very happy, thriee happy, blessed;
— անգամ, three times.
Երկիր եպագ նմա երիցս անգամ։ Այս երիցս անգամ՝ հարեր, կամ խաբեցեր, կամ գամ, կամ պատրաստեալ եմ գալ առ ձեզ։ Զայս երիցս անգամ երեւեցաւ յիսուս.եւ այլն։
Զերիցս երանելեաց նախահարց առաքինութիւնս. (Պիտ.։)
Եւտիքէս շունն այն՝ երիցս թշուառեան. (Գանձ.։)
Երիցս թշուառական. (Արիստակ. նաւակատ.։)
silly, cautiously, prudently.
Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)
Առ կամս օրինացն տեառն իւրոյ զգուշաբար բերիլ. (Լմբ. պտրգ.։)
hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.
Զնոյն գրել առ ձեզ ինձ ո՛չ դանդաղելի է, եւ ձեզ կարի զգուշալի. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)
Տարաբերեալ մտաց զառաջնորդական պատիւ հաւատալ զգուշալի՛ է. (Լմբ. պտրգ.։)
Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան՝ առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)
hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.
Զգուշական համարձակութիւն։ Զգուշական երկիւղիւ։ Զգուշական եւ աննիրհելի փառաբանողաց. (Նար.։)
Յոյժ առ ճշմարտութիւն զգուշական (կամ գուշական) է ասել, թէ ոսկի է. (Պղատ. տիմ.։)
cf. Զգուշութիւն.
Գուցէ նեղեալ ի սառամանեաց լճին՝ դիմեն ի ջերմութիւն բաղանեացն, եւ վրիպեսցեն ի զգուշանացն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.
διαστέλλω moneo, observo Ազդ առնել, զգուշանալ. խրատել. զգաստացուցանել. հեռանալ ի վտանգէ.
Կամ Յուշ առնել, եւ Գուշակել.
provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.
with circumspection, slily;
strictly, punctually.
ԶԳՈՒՇԵԱՒ ἁσφαλέως, ἁσφαλῶς, ἑπιμελῶς , παρατήρων diligenter, accurate , observans որ եւ ԶԳՈՒՇԱՒ. (ի հոլովականէ բառիս Զգոյշ) Զգուշաբար. զգուշապէս. զգուշութեամբ. ուշ դնելով, փութով խնամոց. խորհրդով.
Զգուշաւ փակեալ լինի տապանն։ Զգուշեաւ եւ պահպանութեամբ ասէ, զի ի վեր յարուցեալ լինի ո՛չ ի սառայէ, այլ ի մեռելոցն։ Զգուշեաւ (կամ զգուշաւ) ընդ միտ ածեալք, եւ սպաս կալեալ գրեցին։ Զգուշեա՛ւ սպասեա՛ (այսինքն դիտեա՛), զի տասներորդ է Նոյ ի հողածնէն. (Փիլ.։)
good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.
Ի գայլոցն եւ ի գառանցն օրինակի զբարս մարդկան իմանալ, զոմանս վայրենամիտս, եւ զկէսս զգօնաբարոյս. (Գէ. ես.։)
cf. Զգօնաբարոյ.
Զգազանամիտ բարս մարդկան կոչէ գայլս, եւ զգօնամիտս կոչէ գառինս։ Վայրենամիտք եւ զգօնամիտք ի միասին բնակեսցեն, եւ միմեանց ինչ ոչ վնասեսցեն. (Ոսկ. ես.։)
to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.
Որ եւ զգազանս անգամ զգօնացուցանէ ծառայից իւրոց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Թ։)
to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.
μηνύω, δηλόω, προσανατίθεμαι indico, declaro, refero, expono, denuncio Զգացուցանել. իրազեկ՝ իրազգած առնել. տեղեկացուցանել. ծանուցանել. յայտ առնել. ազդ առնել. նշանակել. պատմել յունկն. յայտնել. իմացում տալ, հասկըցնել.
Բաւականս եւ առ ի զայլսն զեկուցանելոյ. (Կորիւն.։)
declaration, notification, warning, advice.
(Հրէշք) զեկուցումն մարդկան առաւել պղծութեանն։ Այսոքիկ՝ զեկուցմունք իմն են անյայտ եւ աներեւելի բնութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)
Փրկագործ կրից երկրորդն Ադամայ՝ առ մեզ զեկուցումն. (Սկեւռ. լմբ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
ԶԵՂԽ, կամ ԶԵԽ. ἁκόλαστος, ἅσοτος luxuriosus, prodigus (լծ. եւ սեղեխ). Վարուք զեղծն. չափազանց յուտելիս, յըմպելիս, եւ յամենայն իրս. փափկակեաց. անառակ. ցոփ. շուայտոտ. պակշոտ. անկարգ. (անձն, եւ գործն). շըլըխտի, թոյլ.
Ոչ խառնիխուռն յարձակին ի զեղխ իգամոլութիւնս խառնիցն։ Զկարճելն ի զեղխ յարձակմանէն. (Պիտ.։)
licentiousness, luxury, wantonness.
Անառակութիւն. զազրագործութիւն.
cf. Զեղխեմ.
Զեխեսցի՝ որ բացատրեացն. որբար, թեւ՝ եթէ բացատրեսցի հաւու, ո՛չ հակադարձէ, հաւ թեւոյ. (Արիստ. առինչ.։)
Այլ առաւել՝ Զանցանել ըստ չափ. կամ արտաքս զեղանիլ. ἑκχύομαι effundor որ եւ Սխալակել գինւով, եւ այլն.
Թէ զեղխիս, եղեր ծառայ ախտին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
intemperance, orgies, debauch, luxury, excess, extravagance, extremity, depravation, lust, licentiousness.
ԶԵՂԽՈՒԹԻՒՆ կամ ԶԵԽՈՒԹԻՒՆ. ἁνάχυσις, ἕκχυσις effusio, luxus, luxria, libido գրի եւ ԶԵՂՈՒԹԻՒՆ, համաձայն յն. Զեղումն յաւելորդս. անառակութիւն. շուայտութիւն. սխալականութիւն. անարգելութիւն. անժուժութիւն.
Հակառակ են պարկեշտութիւն, եւ զեղխութիւն. եւ արդարութիւն, եւ անիրաւութիւն. (Դիոն. ածայ.։)
Զեխութիւն է չարութիւն ցանկականին, ըստ որում յօժարեալք լինին առ ի վայելուածս յոռին (կամ յոտին, այսինքն ստորին) հեշտութեանց. (Արիստ. առաք.։)
Հետեւեալ լինի զեղխութեան՝ անկարգութիւն, անպատկառութիւն, անպարկեշտութիւն. (եւ այլն. անդ։)
to spoil, to ruin;
to abuse, to deceive, to delude, to seduce, to beguile;
to rob, to steal, to ravish;
զեղծեմ զգատաւորս (ընչիւք), to corrupt judges.
Զինեւ զեղծցի անձն իմ. յն. զեղցի, իբր տառապեսցի յոյժ. (Յոբ. ՟Լ. 16։)
Ծաղր առնեն, իբրու թէ զեղծեալ ինչ իցեմք. (յն. խաբեալ)։ Խաբեցաք եւ զեղծեցաք։ Մեծին յաղթէր, եւ փոքուն դեռ եւս զեղծէր։ Ի մեծամեծսն առաքինանայ. եւ ի փոքունսն զեղծի. յն. յանդիմանի, կամ յաղթի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 25։)
Եղծայ, զեղծայ։ Ինձ միայնոյ զեղծանիլ իսպառ։ Գոյին կազմած զեղծեալ. (Նար.։)
Ի փոքուն զեղծի եւ ծառայանայ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
cf. Զեղծանեմ.
Զինեւ զեղծցի անձն իմ. յն. զեղցի, իբր տառապեսցի յոյժ. (Յոբ. ՟Լ. 16։)
Ծաղր առնեն, իբրու թէ զեղծեալ ինչ իցեմք. (յն. խաբեալ)։ Խաբեցաք եւ զեղծեցաք։ Մեծին յաղթէր, եւ փոքուն դեռ եւս զեղծէր։ Ի մեծամեծսն առաքինանայ. եւ ի փոքունսն զեղծի. յն. յանդիմանի, կամ յաղթի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 25։)
Եղծայ, զեղծայ։ Ինձ միայնոյ զեղծանիլ իսպառ։ Գոյին կազմած զեղծեալ. (Նար.։)
Ի փոքուն զեղծի եւ ծառայանայ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
cf. Զեղծանեմ.
Իբրեւ զնենգաւոր եւ զկասկածոտ՝ առեալ մեկուսի զմարդն՝ զեղծուցանէր. իբր խաբել. խելքէ հանել. (Եզնիկ.։)
Այնչափ զինուք վառեալ կինն (Յոբայ) կամէր զեղծուցանել. յն. բախել, խախտել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
Բազում պարգեւ խոստացեալ առ ի զեղծուցանել. յն. յեղաշրջել, պատրել. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։)
Բան սուտ եւ զեղծուցանելի միաբանեալ էք ասել առաջի իմ. այսինքն պատիր, փուտ. յն. ապականեալ. (Դան. ՟Բ. 9։)
plenty, abundance.
Զեղումն. առատութիւն. լիութիւն.
to shed, to pour out, to spill;
to fill up;
— ումեք, (յօք) զվարդապետութիւն, to preach redundantly, to be verbose;
բազում ծաղր զեղեալ հեղուլ, to laugh immoderately;
զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն, the people crowded around him.
եւ կր. ԶԵՂՈՒՄ կամ ԶԵՂԱՆԻՄ. καταχέω, διαχέω , ἑπιχέω, ὐπερχύω, ἑκχύω, ἑκχύομαι effundo, perfundo, -or;
effluo ἑπιβάλλω , ἑκτείνω superjicio, extendo եւ այլն. Հեղուլ յորդութեամբ եւ լիուլի. զեղուցանել. լնուլ. հոսել. սփռել. ծաւալել. դիզանել. կուտել. առատանալ. լիանալ. տարածիլ. լեփ լեցուն ընել՝ ըլլալ, դիզել, դիզուիլ, շատնալ, թափթփիլ.
Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)
cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.
եւ կր. ԶԵՂՈՒՄ կամ ԶԵՂԱՆԻՄ. καταχέω, διαχέω , ἑπιχέω, ὐπερχύω, ἑκχύω, ἑκχύομαι effundo, perfundo, -or;
effluo ἑπιβάλλω , ἑκτείνω superjicio, extendo եւ այլն. Հեղուլ յորդութեամբ եւ լիուլի. զեղուցանել. լնուլ. հոսել. սփռել. ծաւալել. դիզանել. կուտել. առատանալ. լիանալ. տարածիլ. լեփ լեցուն ընել՝ ըլլալ, դիզել, դիզուիլ, շատնալ, թափթփիլ.
Միշտ զեղուն բարիքն ի յուշոյս իմ տեսութենէ. այսինքն ի դուրս թափին։ Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ։ Որ ի մեզ զեղեալ յառաւելութենէ։ Խնդութեամբ զեղեալ եպիսկոպոսն. (Նար.։)
affluence, abundance, exuberance;
breaking out, overflowing, defluxion;
shedding, effusion;
jet, eruption;
— խնդութեան, transport, rapture;
— շնորհաց, fullness or abundance of grace;
— սրտի, overflowing, outpouring, effusion, largeness of heart;
— վտակաց, overflowing or inundation.
Զեղումն սրտի իբրեւ զաւազ առ եզեր ծովու. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 29։)
heaped, brimful, redundant;
թաթաղուն, շարժուն եւ —, pressed down, shaken together and running over.
ὐπερεκχυνόμενος supereffluens Պատարուն. յորդառատ. ի լիութենէ արտաքս զեղեալ. լեփլեցուն, թափթփելով.
Առ առատութիւնն յորդ, առ յաճախութիւնն զեղո՛ւն. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
to heap, to overflow.
ἑκχέω, ἁναχέω եւ այլն. cf. ԶԵՂՈՒՄ. Յորդել. առատացուցանել.
Նոցին հնձանացն ի ներքոյ ունել զբերանն, որք զհեշտալի գինին առաւել զեղուցանեն. (Նիւս. երգ.։)
Բարեխառն եւ ջերին օդով զծովն զեղուցանէր. (Երզն. մտթ.։)
to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.
Իսկ եթէ ընդդէմ դարձեալ ոգորիցիս, զեղչես, եւ չառնես զյաղթութիւն. (անդ. 8։)
Զի թէ Հոգին Սուրբ չհամարեցաւ ամօթ զայնպիսի պատմութիւն կարգել մի ըստ միոջէ, ո՞րչափ եւս առաւել եւ ո՛չ մեզ պարտ իցէ չեղչել։ Եւ որք զայն թաքուցանեն, նոքա առաւել զառաքինութիւն նորա զեղչեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 1։)
Աստուած զդիրսն եդ առաջի, եւ զմիտս պատգամացն զեղչեաց։ Չէր բանն յայտնի, այլղօղեալ եւ զեղչեալ. (Սեբեր. ՟Է. եւ ՟Թ։)
Զնոցին դիակունս առ երդովքն ուրեմն ի տանիս զեղչեալս. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Կամ παρατρέχω, ἑπιπορεύομαι praetercurro, praetereo obiter Հարեւանցի քերել անցանել. զանց առնել. քաղել համառօտիւ. շուքի պէս վրայէն անցնիլ.
Զեղչելն եւ զբազկելն, եւ զկարճառօտ բանն ի համառօտ կացուցանել. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 29։)
ellipsis;
discount;
— առնել, to discount bills.
to have pity or compassion;
to free from danger.
Եթէ առ տկարութեան չզեմեղիցէ, ապա ոչ այժմ թագաւորել է նմա. (Եզնիկ.։)
to be sacrificed or immolated.
ԶԵՆՈՒՄ եւ կր. ԶԵՆԱՆԻՄ. θύω, θυσιάζω, καταθύω, σφάττω, σφάζω macto, jugulo, occido, victimam offero, sacrifico Հատանել զպարանոցս կենդանեաց. փողոտել, խողխողել, սպանանել սպանդս. մանաւանդ առ ի նուիրել Աստուծոյ. զոհել. մորթել.
Առէ՛ք ձեզ ոչխար, եւ զենջի՛ք ի զատիկ։ Զենուցուն զնոսա զենումն փրկութեան Տեառն։ Եզեն Ադոնիա ոչխարս եւ եզինս եւ գառինս։ Եզեն Սողոմոն զզոհսն։ Առնուլ զսուրն, եւ զենուլ զորդին իւր։ Զենէ՛ք, կերիցո՛ւք։ Եզեն հայր քո զեզն պարարակ։ Արի՛ Պետրոս, զե՛ն եւ կեր.եւ այլն։
Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
Զենանիլ։ Զենանի. (Փիլ. ել.։ Նար. ՟Լ՟Գ։ Լմբ. յանառակն։)
Որ առ հնոյն էին զենմունք, ի զենանելն մեռանէին. իսկ Տէրն մեր հանապազ զենանի ի փրկութիւն աշխարհի. (Շ. բարձր.)
victim, that is ready to be sacrificed;
immolation.
θῦμα, θυσία victima, sacrificium, hostia Կենդանի՝ որ զենեալ լինի ի պէտս ուտելոյ, եւս առաւել ի զոհ. սպանդ. զոհ.
to slaughter, to kill;
to immolate, to sacrifice.
ԶԵՆՈՒՄ եւ կր. ԶԵՆԱՆԻՄ. θύω, θυσιάζω , καταθύω, σφάττω, σφάζω macto, jugulo, occido, victimam offero, sacrifico Հատանել զպարանոցս կենդանեաց. փողոտել, խողխողել, սպանանել սպանդս. մանաւանդ առ ի նուիրել Աստուծոյ. զոհել. մորթել.
Առէ՛ք ձեզ ոչխար, եւ զենջի՛ք ի զատիկ։ Զենուցուն զնոսա զենումն փրկութեան Տեառն։ Եզեն Ադոնիա ոչխարս եւ եզինս եւ գառինս։ Եզեն Սողոմոն զզոհսն։ Առնուլ զսուրն, եւ զենուլ զորդին իւր։ Զենէ՛ք, կերիցո՛ւք։ Եզեն հայր քո զեզն պարարակ։ Արի՛ Պետրոս, զե՛ն եւ կեր.եւ այլն։
Գառն կայր զենեալ։ Զենար, եւ գնեցեր զմեզ Աստուծոյ՝ արեամբդ քով։ Գառինն զենլոյ. եւ այլն։
Քահանայքն էին սակաւք, եւ ոչ կարէին զենուլ զողջակէզսն. յն. δέρω տէրիսինի չըգարմագ. տեռել. իմա՛ մորթել, այսինքն մորթազերծ առնել.
Զենանիլ։ Զենանի. (Փիլ. ել.։ Նար. ՟Լ՟Գ։ Լմբ. յանառակն։)
Որ առ հնոյն էին զենմունք, ի զենանելն մեռանէին. իսկ Տէրն մեր հանապազ զենանի ի փրկութիւն աշխարհի. (Շ. բարձր.)
act of slaughtering;
victim, sacrifice.
Զենուցուն զնոսա զենումն փրկութեան Տեառն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 5։)
Զամենայն զենումն առանց խմորոյ եւ մեղու մատուցանել. (Փիլ. բագն.։)
Որ առ հնովն էին զենմունք։ Սուրբ զենումն զենանի միշտ. (Շ. բարձր.։)
to creep;
to swarm;
to crawl;
— եռալ, to burn, to be fervid;
— ցանկութեամբ, to burn with concupiscence;
յամենայն զեռնոց որ զեռայցեն ի վերայ երկրի, from all creeping things that creep upon the earth.
Յառաջ զեռեալ (իբր զեռալ կամ զեռել) սկսան զօրքն թշնամւոյն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 22։)
Մեծապայծառ լուսաւորութիւնն որ ծագէ ի նոսա, զեռայ եւ խաղայ ի նոցանէ յայլ տեղիս։ Ոչ ուրեք խոտորին զեռան (ջուրք) յետեղակալ իւրեանց կայենիցն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ։)
crawling, creeping
Զեռալն. կայտռումն. իսկ Զեռմունք՝ իբր զեռունք, կայտառք.
reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.
ἐρπετόν, -τά reptile, -lia Կենդանի՝ որ զեռայ. որպէս սողունք ի վերայ երկրի, կայտառք ի ջուրս, եւ թեւաւոր միջատք յօդս. ամմէն կենդանի՝ որ կըշարժի.
Ընծայաբերս նմա առնէին երիվարս ընտիրս, եւ զանազան զեռնոց մորթս. (Կաղանկտ.։)
Իսկ որ այլ ինչ էր զեռուն եւ կարասի, վաճառեաց ... եւ բաշխեաց կարօտելոց. (Աթ. անտ.) իմա՛ զկենդանիս, եւ զզարդս տանն. եւ այլն։
to place, to deposit, to put, to establish, to dispose, to plant, to install, to procure a situation or place for.
Երթայց առաջի քո, եւ զետեղեցից զքեզ։ Մինչեւ զետեղեսցէ Տէր Աստուած զեղբարս ձեր. (Ել. ՟Լ՟Գ. 14։ Օր. ՟Գ. 20։)
Յաղագս յուսոյ, զոր մօտ առ դուրս իբր դռնապան բնութիւնսզետեղեաց. (Փիլ.։)