keeping, obeying or fulfilling the law.
Օրինապահն ինել. պահպանութիւն օրինաց եւ պատուիրանաց.
Լուծումն շաբաթուն՝ օրինապահութիւն էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ 3։)
Ի վեցերորդումն մարդն դադարէր յօրինապահութենէն։ Անշարժ կացին յօրինապահութեանն։ Մի՛ լիցի օրինապահութեամբն տնօրինել. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Լմբ. սղ.։)
the laws or oracles of God.
Միջամուխ եղեալ հանգամանօք օրինապատգամացն. (Կորիւն.։)
interpreter of the laws, legist.
Պատմիչ եւ մեկնիչ օրինաց. որպէս եւ պատմեալն յօրէնս.
Եղրի դպրի եւ օրինապատմի. (Եփր. թագ.։)
Նոյն կանոն եւ առաքելովք պաշտեցաւ. քանզի միոյ աստուծոյ օրէնք եւ օրինապատումք առաջին եւ երկրորդն ճանաչէր. (Ագաթ.։)
cf. Օրինաբար;
according to the ancient law.
νομίμως legitime. որ եւ ՕՐԻՆԱԲԱՐ. Օրինօք, ըստ կանոնի. օրինաւոր կերպով.
Օրինապէս ճգնեալք արժանայաղթիցն արքայութեան արժանասցուք պսակաց. (Մաքս. եկեղ.։)
Կամ՝ Ըստ հին օրինաց. որ եւ ՕՐԷՆՍԵՐԷՆ.
Բազումք են՝ որ ոչն հնազանդին գնալ հոգեպէս, այլ օրինապէս. (Եփր. տիտ.։)
legal, legitimate, lawful, permitted, conformable to the law or to custom;
legal, juridical, canonical;
valid, efficacious, in due form;
legist, doctor in law;
— ցուցանել, կացուցանել, to legitimate, to authorize, to sanction.
νόμιμος, νόμιος, ἕννομος legitimus, justus, aequus, debitus. Որ ինչ է ըստ օրինաց կամ ըստ օրինի. իրաւացի. վայելչական. պատշաճ. նուիրական.
Զկրօնսն օրինաւորս։ Օրինաւոր օրէնք կամ սրբութիւն, աղօթք, ամօթ, ժողովք. (՟Բ. Մակ. եւ ՟Գ. Մակ.։ Գծ. ՟Ժ՟Թ. 39։)
Օրինաւոր ամուսնութիւն, կամ չափ հասակի. կամ այր կնոջ։ Օրինաւոր երկրպագութիւն կամ սրբաբանութիւնք. (Ածազգ.։ Յճխ.։ Մխ. դտ.։ Փիլ.։ Պտրգ.։ Ճ. ՟Բ.։)
Ոչ այլ ինչ է մաքսաւորութիւնն, ոչ եթէ ամօթ լրբութիւն. օրինաւոր (կարծեցեալ) մեղք, դէմք ագահութեան. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ։)
νόμιμος, νομικός legalis. Օրինական. օրինագետ. օրինապահ առ եբրայեցիս. կրօնասէր. առաքինի.
Ասէ ցօրինաւորսն եւ փարիսեցիսն. (Ղկ. ՟Ժ՟Դ. 3։ Իսկ Եբր. ՟Թ. 23։)
Հարկ էր օրինաւորացն այնպիսեօքն սրբել. յն. օրինակացն։
Օրինաւոր դպիր աստ կոչէ զնա, վասն զի հրէից գրոց տեղեակ էր՞ (Ոսկ. տիտ.։)
Օրինաւորքն արդար, եւ անօրէնքն՝ ապիրատք. (Պղատ. մինովս.։)
Մաքրոց եւ աղտեղեացն, օրինաւորաց եւ անօրինաց. (Փիլ. քհ. ՟Զ։)
Առանց օրինաց՝ իբր օրինաւորք կարծեցուցանելով զանձինս. (Մխ. երեմ.։)
Մտեալ ընդ օրինօք, զի զօրինաւորսն փրկեսցէ. (Ագաթ.։)
Որդի եղեալ եմ ես ասէ ծնօղաց օրինաւորաց. (Փարպ.։)
Կուսան համեստ որպէս զօրինաւոր ոք. (Խոր. ՟Բ. 79։)
Խրատեցար ոչ լինել քան զօրէնս օրինաւոր. (Լմբ. պտրգ.։)
Յետ օրինաւոր թլփատութեանն։ Հրէական ժողովուրդն՝ օրինաւոր առաքնութեամբն յայտնէր. (Շ. մտթ.։)
Մի՛ եւս ընդ իս խօսիր ի ձեռն մարգարէական եւ օրինաւոր առակաց. (Նիւս. երգ.։)
Քան զամենայն լօրինաւոր քահաայագործութիւնն պայծառագոյն. (Ածաբ. մակաբ.։)
հաստատեալ կայցէք յառաջնորդութիւնն, ո՛չ յօրինաւոր, այլ ի հոգեղէնն։ ի իէք ոչ երկրաւոր պտղովն, կամ օրինաւոր այլպտղով արդարութեամբ. (Եփր. եփես. եւ Եփր. փիլիպ.։)
legitimate;
legitimist.
legitimacy.
to legalize, to legitimate.
τυπόω administro. Ըստ օրինի կարգել. կարգաւորել. օրինադրել. եւ Յօրինել. օրինակել. տպաւորել.
Իմաստուն տնտես, ո՛րպէս փորձեսցէ, օրինաւորեսցէ. (Բրս. հց.։)
Զհասարակացն քրիստիանոսաց օրինաւորեալ մեր. (Սարկ. հանգ.։)
օրինաւորեալք են բնական սովորութեամբ։ Անցուցանէր զաւուրսն զայնոսիկ զօրինաւորեալսն կանոնիւ։ Եւ ոչ օրինաւորեալ լինէր ի ձեռն արքունւոյն. (Պիտ.։ Ասող. ՟Գ. 17։ Փիլ. ել.։)
Օրինաւորեալ ըզքեզ նոյ տախտակ սրբութեան. (Գանձ.։)
legality, legitimity;
legalization, authentication.
Զքաղաքն կորուսեալ զտաճար եւ զօրինաւորութիւն եւ զգաւառ։ Ուտի բարիօք օրինաւորութիւն, եւ ոչ մի ինչ չար։ Աթ. (՟Թ։ Նիւս. ի սքանչ.։)
singing hymns, lauding, praising God.
Օրհնաբանիչ. օրհնաբանօղ. եւՕրհնաբանական, կամ օրհնաբանութիւն.
Ստացար քեզ օրհնաբանս։ Զքարինս բաւական է պատրաստել օրինաբանս։ Սովոր են վասն առ մեզ շնորհացն լինել աստուծոյ օրհնաբանք. (Նար. կուս.։ Իգն.։ Լմբ. պտրգ.։)
Եւ ընդ օրհնաբան մանկանցն արժանաւորեա՛ զմեզ ձայնակից լինել։ Իջեր ի մէջ հնոցին, եւ պարակցեալ օրհնաբանիցն՝ զհուրն շիջուցեր. (Հարցնափառ.։)
Օրհնաբան դասիւքն ընդ առաջ երեալ՝ մատուցանեն զոստս ի ծառոց. (Մեկն. ղկ.։)
զեռահիւսակն առնու զօրհնաբան՝ զփառաւորութիւնն սրոբէական. (Գանձ.։)
Եւ որպէս Օրհնաբանեալ. օրհնաբանելի.
Առ հայր քո օրհնարան՝ ահաւոր անուն՝ ձգեալ մատուսցես։ Հաստատուն եղեալ մեծապէս օրհնաբան աւետեաց քոց ձայն. (Նար. ՟Ղ՟Բ. ՟Խ՟Բ։)
to sing hymns, to bless, to exalt, to give praises.
Ընդ հօր եւ ընդ հոգւոյն սրոյ (զորդին) օրհնաբանէ։ Քրիստոս աստուած՝ օրհնաբանեմք զքեզ։ Օրհնաբանեմք յաւուր քո ծննդեան։ Անեղծական կենդանեօք նա օրհնաբանի. (Խոսր.։ Շար.։ Նար. կուս.։)
Արդ զայսոսիկ փափագէ բանս օրհնաբանել զնախախնամութեանն յայտնաբանականսն ատուածանունութիւս։ Բան օրհնաբանի աստուած առ ի սրբազանիցն ասացելոց (Դիոն. ածայ.։)
Յետ զխաչն եւ զչարչարանսն, զյարութիւնն եւ զհամբարձումն քրիստոսի օրհնաբանելոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
Բանք աղօթիցս ... օրհնաբանի յառաւօտուն ժամու. (Ի գիրս խոսր.։)
Եղիսաբէթ զծնունդ սրբոյ կուսին՝ պտուղ որովայն նորա օրհնաբանէր. (Վահր. հմբ.։)
benediction, praise, canticle, hymn.
ὐμνολογία, ὔμνος hymnologia, hymnus, laus, laudatio. Օրհնութիւն բանիւ եւ երգով. բարեբանութիւն. փառաբանութիւն. օրհնաբանեն եւ իլն.
Հրաւիրեցին յօրհնաբանութիւն սուրբ երրորդութեանդ. (Շար.։)
Քեզ միայնոյ սուրբ երրորդութեանդ օրհնաբանութիւն, գոհութիւն։ Օրհնաբանութեամբ անթարգմանելեաւ։ Անեղծ պաշտօնէիցդ օրհնաբանութեամբ. (Նար.։)
այսօրհնութիւն առհաւատչեայ է հանդերձելոցն օրհնաբանութեանց. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
Զայսոսիկ զգերագոյնս օրհնաբանութիւնս երկնայնոցն իմացութենց, յորում յաղագս աստուածայնոցն օրհնաբանութեանց ... ցուցաք. (Դիոն. եկեղ.։)
Whose name is blessed.
Երեքսրբեան անսահմանելի՝ օրհնանուն կենդանի. (Նար. գանձ խչ.։)
blessing, praising, lauding.
Աստուածութեանն օրհնառաք հրեշտակացն պարք. (Նար. կուս.։ Գանձ.։)
chaplet, rosary.
bringing bless-ing or benediction;
— ցուցակ, Ritual.
Զաւետաւորեալն զաւակ դաւթի եւ աբրահամու զօրհնութիւնաբերն հեթանոսաց։ Օրհնութիւնաբեր կոյս. (ՃՃ.։)
Կարապետեցին զօրտնութիւնաբեր գալուստն կենարարին։ Օրհնեսցէ յառաջին անիծից անտի զերկիր, իւրովք օրհնութիւնաբեր գարշապարոքն եկեալ նորոգեսցէ. (սարկ. ՟Ա. Պետ. ՟Է։ Ագաթ.։)
Կարգաւորութիւն օրհնութիւնաբեր ցուցակի. է Մաշտոց գիրքն ընդունարան օրհնութեան ամենայն իրաց. (Մաշտ.։ Ոսկիփոր.։ Շ. թղթ.։)
Յորժամ ոք ի նոսա (այս ինքն ի մէջ քրմուհեաց) ակնակռիւ լինիցի յանցաւորաց ճանապարհին. (Թղթ. բարուք.։)
Անդ էր այնուհետեւ սրտալիր ուրախութիւն, եւ ակնավայել տեսիլ հայեցելոցն. (Ագաթ. եւ Կորիւն.։)
Կեղծաւորիլ իբր աղու, կամ աղուէսաբարոյ լինել. նենգել. խարդախել. չարանալ.
Եթէ ի նմին հեստութեան յետ սպառնալեացն նոցա չէր աղուացեալ, ոչ մատնէր զնոսա ի ձեռն թշնամեացն. (Եզնիկ.։)
τεφρόομαι, ἁποτεφρόομαι in cinerem redigor Յաճիւն կամ ի մոխիր դառնալ. մոխիր կտրիլ. քիւլ քէսիլմէք. խաքիսթէր օլմագ. որ եւ ՄՈԽՐԻԼ.
Որպէս հուր բորբոքի, եւ որպէս եղէգն աճիւնանայ։ Մոխրեալ գտանես, եւ աճիւնացեալ. (Ոսկ. սղ. ՟Լ՟Ը։ եւ Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Ը։)
Երկիր ի հրոյ աճիւնացեալ. (Ճ. ՟Գ.։)
Արքունաշէն սրահք աճիւնացեալք. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)
Ամբաստանականն քո բան՝ որ զնոցանէն. (Յհ. իմ. երեւ։)
Յամբաստանական ձայն նախագրեալ յԱստուծոյ. (Նար. առաք.։)
Արբենաս, ամբարտաւանանաս, եւ ասես սուրբ լինել. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Միթէ ամբարտաւանացա՞ւ (փալկոն) Աստուածն մեր. (Ճ. ՟Բ. (կամ ամբարտաւանեցաւ. Ճ. ՟Ա.։))
Ամբիծ լինել. մաքրիլ. սրբիլ. արդարանալ.
Սիրտն ամբծանայ։ Հաւանեցան մարդիկ, եւ սրբեալ ամբծացան։ Արեամբ ամբիծ եւ անարատ Գառինն ամբծացան. (Լմբ. սղ.։)
Ամենայնիւ եւ քան զամենայն բարձր. առաւել քան զառաւել բարձրացեալ.
Ամենաբարձր եւ ամենաբախտն Աստուած հոգին. (Տօնակ.։)
Բերօղ զամենայն բերս. բերրի եւ պտղաբեր ամենայնիւ. որ եւ ԱՄԵՆԱԲՈՅՍ.
Տնկեցի ի նոսա փայտս ամենաբերս. յն. զամենայն փայտ պտղոյ. (Ժղ. ՟Բ. 5։)
Յամենաբեր երկրէ ի վեր բուսեալ. (Փիլ. լին.։)
Եւ է Կիլիկիա ամենաբեր։ Աշխարհս այս ամենաբեր. (Խոր. աշխարհ։)
Նմանութեամբ, իբր բազմապատիկ, կամ կրօղ յինքեան զամենայն դժուարութիւն անբերելի.
Թափել զնա՝ միանգամայն եւ զիս յամենաբեր վշտէ առաջիկայ չարչարանացն. (Պիտ.։)
Հօրն մերում լինիմք փառաւորիչք, եւ ամենաբոյծ մատակարարին. (Վեցօր. ՟Զ։)
Եւ բուծիչ ամենայն լուցկեաց ցանկութեանց, կամ բուծեալ ի նոցունց.
Արիացեալ ամենայն զօրութեամբ իւրով ընդդէմ ամենաբոյծ շարժմանց. (Մաշտ. սքեմ.։) (գուցէ գրելի էր՝ ԱՄԵՆԱԲԻԾ։)
Եւ ամենայնիւ բուծեալ ի սբղանոյ մեծատանց. պորտաբոյծ. παράσιτος. տալգավուգ.
Մեծատունն այն ունէր սեղան, ամենաբոյծս, եւ ողոքիչս. (Ոսկ. ղկ.) ուր եւ գրի դարձեալ.
Սեղան ամենաբոյծ (թերեւս փոխանակ գրելոյ՝ ՍԵՂԱՆԱԲՈՅԾ։)
Բուժիչ ամենայնիւ յամենայն ախտից. ամմէն ցաւը ըռընտցնօղ.
Ամենաբուժ հնար անճարութեան. (Նար. ՟Ի՟Գ։)
πανουργικός, παντουργός. omnium opifex, omnipotens Ամենայնի ճարտարապետ. կարօղ գործել զամենայն, եւ արդեամբք արարող. ամենահնար.
Զամենագործն բնութեանց մարդկեղէն մտօք բամբասել. (Ոսկ. ես.։)
Ամենազօրն աջ, եւ ձեռնն ամենագործ. (Պրպմ. ՟Լ՟Գ։)
Զոր ամենատեառն ամենագործ արարչին սահման ելից. (Վեցօր. ՟Դ։)
Կոչէ եւ ձեռն վասն ներգոյին ի նմա ամենագործ զօրութեան։ Ստեղծեալ ամենագործ զօրութեամբ. (Կիւրղ. գանձ.։)
ԱՄԵՆԱԳՈՐԾ. ըստ յն. ոճոյ՝ չարահնար, չարարուեստ.
Եւ այլք բերէին զզէնս բազումս ամենագործ խորամանկ. (Պտմ. աղեքս.։)
ԱՄԵՆԱԳՈՐԾ ԽԱՐԴԱԽՈՒԹԻՒՆ. եւ ԱՄԵՆԱԳՈՐԾՈՒԹԻՒՆ. եւ ԱՄԵՆԱԳՈՐԾՔ. ըստ յն. չարահնար խարդախութիւն. չարարուեստութիւն. խորամանկութիւն. սատանութիւն, վարպետորդիութիւն չար, ամմէն քարը շարժելը. πανούργημα, πανουργία calliditas, vafritia, vafrum factum
Զկնոջն զամենագործ խարդախութիւն յանդիմանեցից։ Ամենագործ խարդախութեամբ եւ աւելորդ իմն իմաստութեամբ վարել։ Անիրաւութեամբք, ամենագործ խարդախութեամբք։ Խարդախութիւնն եւ ամենագործութիւնն (կամ ամենագործ չարութիւն) ժամանեալ հասանէ յամպարշտութիւն. (Փիլ.։)
Քան զամենայն պիղծս չար աղտեղի, որ զամենագործս ծանականաց առնիցէ. (Ոսկ. եբր.։)
Ո՛վ ամենադաժանք, ո՛վ պիղծք եւ մարդասպանք. (Ոսկ. գծ.։)
Ամենապիսի. ամենապատիկ. ամենազգի. ամմէն ցեղ. հէր դիւրլիւ. մուխթէլիֆ. παντοῖος, παντοδαπός, πανποικήλος omnigenus, omnimodus, varius
Ամենազան պտղովք առ լցեալ. (Խոր.։)
Ամենազան ծառո՛ց պտղաբերաց. (Ածաբ.։)
Ամենազան պտղոց քաջաբերութիւն. (Փիլ.։)
Ամենազան տնկոցն զանազանութեամբք. (Նիւս.։)
Ամենազան ծաղկօք եւ երանգօք. (Տօնակ.։)
Ամենազան ձիրք շնորհաց. (Սարկ. հանգ.։)
Ամենազան առաքինութեանդ գեղեցկութիւն. (Սարկ. հանգ.։)
Ամենազան գունովք. (Վրք. հց. ձ։)
Ամենազան չարեօք լցեալ։ Ընդ ամենազան ախտիւք անկեալս։ Ըստ ամենազան տեսակաց։ Ի ձեռն ամենազան չափոց եւ նուագաց։ Բազումս եւ ամենազանս առադրեաց բանս՝ աստուածային գիրն. (Փիլ.։)
Ամենայնիւ զարդարեալ. ամենագեղեցիկ. վայելչապանծ.
Ամենազարդ սրբութիւն, կամ բարձրութիւն, կամ պայծառութիւն. (Յճխ. ՟Թ։ Նար. ՟Հ՟Ե։ Ասող. ՟Գ. 9։)
Պատկեր Աստուծոյ մարդ ... ամենազարդ. (Ոսկ. ես.։)
ԱՄԵՆԱԺԱՆՏ կամ ԱՄԵՆԱԺԱՆԴ. παμμίαρος. scelestissimus Ամենեւին ժանտ. ժանտաժուտ. յն. ամենապիղծ.
Ո՛չ ասաց ժանտի եւ ամենաժանտի, այլ ի քաղաքին անուանէ կոչէ, թէ Յուդա Սկարիովտացի. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 7։)
Ոչ ասաց՝ ժանդն, եւ ամենաժանդ թշուառականն. (Երզն. անդ։)
Ամենայն իրօք լի. բարելից. առատ եւ անսպառ. որ եւ ԱՄԵՆԱԼԻՐ, ԱՄԵՆԱԼԻՑ. լեբ լեցուն. տօբ տօլու. դաշգըն.
Եթէ պարգեւես, ամենալի ես։ Ընձեռեա՛ մեզ ձեռն ամենալի. (Նար. ՟Հ՟Զ. ՟Ղ՟Բ։)
Ի նա ոչինչ յաւելու ամենալին, այլ ի մեզ յոյժ մեծութիւն եւ շնորհ աստուածեղէն. (Եղիշ. ծն. առ Մխ. ապար.։)
Սեղան ամենալի. (Յիսուս որդի.։)
Ամենալի բուրաստան. (ՃՃ.։)
Իբրեւ զծառ մեծ, եւ ամենալի բազմանկար պատկեր է բոլոր նիստ երկնից եւ երկրի. (Ոսկիփոր.։)
Հնձեալ որայս ամենալիս. (Յիշատ. ի Լմբ.։)
cf. Ամենալի.
Կատարեցեր զառեցեալն ընդ ամենալիր աստուածութեանդ. (Նար. ՟Ձ՟Ը։)
Ամենալիր բարութեամբք. (Ագաթ.։)
Ամենայն բարեօք լցեալ, եւ լցուցիչ. բազմածախ եւ առատ. շէն. ὀ πλήθων, πολυτελής. repletus, refertus, omnino plenus, et lautus, sumtuosus եւ այլն. եւ ըստ յն. ամենալաւ. կատարեալ. բարեբեր. եւ այլն։
Սեղան ամենալից՝ խորտկօք։ Երկիր է սեղան ամենալից, եւ հանդերձ եւ կերակուր։ Վայրք ինչ բազում, եւ ամենալիցք։ Զքաղաք մի մեծ եւ ամենալից։ Երկինք են սենեակ, եւ երկնից առագաստքն ամենալիցք. (Ոսկ.։)
Անդաստան ամենալից. (Եղիշ. դտ.։)
Իբրեւ զդրախտ ամենալից. (ՃՃ.։)
Հալածական յամենալից տեղւոջէ (դրախտին). (Պիտ.։)
Կերակուրս ամենալիցս. (Իգն.։)
Զնմանութիւն խաչին ամենալից բերէ (խոյն Սաբեկայ). (Եփր. երաշտ.։)
Յայրարատեանց յամենալից գաւառին։ Յայրարատեան գաւառն եւ յամենալից աշխարհն, որ նման է դրախտին Աստուծոյ ամենալից ամենայն պտղովք. (Մեսր. եր.։)
Յօրինէ ի նմա փողոցս վաճառոց ամենալիցս եւ բաւականս. (Արծր. ՟Ա. 11։)
Ամենալից պարգեւօք իւրովք. (Յճխ.։)
Ամենալից բարութիւն. (Պիտ.։)
Զամենալից շնորհս. (Նար.։)
Լի եւ անկարօտ ամենալցոյցն շրջէր. (Ագաթ.։)
Քաղցրութեամբ երգոց, եւ ամենալցոյցն հոտով զժահահոտ դիւացն հոյլս փախստականս ի վայրացն առնէին. (Ճ. ՟Ժ.։)
πάνδημος publicus Ամենաժողով. մեծահանդէս.
Ոչ երթայ ի ժողովս ամենախումբս. (Նեղոս.։)
ԱՄԵՆԱԽՈՒՄԲ ՄԱՐՏ. որ եւ յն. ձայնիւ ասի ՊԱՆԿՐԱՏԻՈՆ. παγκράτιον. certamen omnium virium Ողոմպիական խաղ ինչ, յորում լինէր հանդիսացուցանել զամենայն մրցմունս ուժոյ.
Յամենախումբ մարտին՝ պողիդամաս յաղթանդամն (յաղթեաց)։ Անտենովր աթենացի յամենախումբ մարտին։ Արիստոմենէս ռոդացի՝ երրորդ ի Հերակղեայ՝ յամենախումբ մարտին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
silence;
interruption, cessation.
յաւիտենականս եւ անմարմինս դադարումն, եւ ներգործութեանցն լռումն, ըստ բնութեան գործելնառնէ. (Մաքս. ի դիոն.։)
Աստ արտասուքն մխիթարութիւն ունի եւ լռումն. (Տօնակ.։)
acoustic.
Ոչ լսելեաց զոլորումն ոգւոյ լուծեալն լսականաց անդամոց առ հեշտութիւն արարելոց. (Բրս. թղթ.։)
that loves to hear, eager to listen;
attentive, obedient.
φιλακρόαμων qui acromatis delectatur. որ սիրէ լսել բանս կարեւորս. բանասէր ուսումնասէր.
Նախ զայս գիտասցես քաջդ բանասիրաց, եւ լսասէր. (Արշ.։)
hearing, ear;
hall of audience, auditory;
university.
Եւ ընդ լըրոյ տըգեղ բանին՝ յունակութիւն լսարանին. (Յիսուս որդի.։)
Զլսարանս բանին կենդանի՝ խրատու սկզբնաշար վիշապին բացի. (Սկեւռ. աղ.։)
Փիղ ետ զորդի իւր ցպղատոն՝ ուսանել իմաստասիրութիւն. եւ նա զառաջինն հրահանգէր զնա գճիլ ի լսարանին. (Մխ. առակ.։)
that stops his ears;
that shuts his ears to.
Ունկնախից եւ լսելափակ անլուր ականջացս. (Նար. ՟Ծ։)
audible;
that hears;
— առնել, to cause to hearken to, to cause to grant;
— լինել, to be heard or listened to;
to be hearkened to;
— եղեն աղօթք քո, your prayers have been heard;
— եղեն դից մաղթանք նորա, the gods grant him.
Օրհնեցէ՛ք զնա ի բարբառ լսելի. (Սղ. ՟Ճ՟Ծ. 5։)
Ոչ տեսանելի, եւ ոչ լսելի, եւ ոչ իմանալի ասաց զպատրաստութիւն այնմ բարեացն. (Ի գիրս խոսր.։)
Զհամբաւն ամենայն ուրեք լսելի առնէին. (Իգն.։)
ԶԻ լսելի լիցի ձայն պաղատանաց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ձայնըդ հնչեա՛ յիս երկնային, եւ լսելի՛ արա բանին. (Յիսուս որդի.։)
Եթէ ամենայն լսելիք էր, ո՞ւր էին հոտոտելիք. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 17։)
Լսելիք ձեր ոչ ձայնի կարօտանան առ ի զգալ. (Յհ. կթ.։)
Լսելիք մեր առողջացան զանախտաւորութիւն երկնաւոր։ Սրբեցեր զլսելիս մեր՝ կտրելով. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ի լսելիս եւ ի տեսանելիս մեծաւ յոժարութեամբ դիմեալ։ Զաշխարհս ամենայն ի լսելիս եւ ի տեսանելիս ածեալ։ Ի լսելիս մատիցէք գեղեցիկ բանից։ Յետ լսելեացն ի տուն երթայցեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
the hearing;
granting;
obedience.
Ձայնես բարբառ յականջս լսելութեան ամենայն հասակի. (Նար. ՟Ժ՟Դ.)
Ի մէնջ խնդրէ ոչ այլ ինչ, բայց միայն դուզնաքեայ հաւանական լսելութիւն. (Պիտ.։)
to hear;
to give audience to, to listen to;
to grant, to hearken to the prayer of;
to understand;
— զչար հոտ, to perceive the odour;
չլսելոյն, չլուելոյն առնել, to turn a deaf ear to;
լուայ զի, I have heard it said that;
լուարուք ինձ, listen to me, hear me;
լուր մեզ, hearken to us, grant our prayer;
ոչ լսեն ինձ, they do not listen to me.
Եւ Ըմբռնել զիմաստ, կամ լսել ներքին ունկամբ. ի միտ առնուլ. իմանալ. հասու լինել. հասկընալ.
Ասէ ցնա հռոմայեցի լեզուաւ. քանզի ոչ լսէր զօրաւարն յունարէն. (Ճ. ՟Գ.։)
Յայս միտս կարես դու լսել զբանն, զոր ասաց կենարարն մեր. (Մծբ. ՟Դ։)
ԼՍԵԼ. տր. խնդրով. Ունկնդիր լինել յոժարութեամբ. եւ Անսալ. հնազանդիլ. ընդունել զասացեալն, կամ զխնդիրն. անկարճ՝ ուշ դնել, մռել.
Բանից առասցելաց, եւ Խառնիճաղանճ տգիգաց յամենայն ժամ լսէք. իսկ աստուածային բանից միանգամ կամ երկիցս ի շաբաթու հազիւ թէ լսէք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
Արիք եւ լուարուք բարբառոյ իմոյ։ Քաղցրութեամբ լսէր նմա։ Որ ձեզ լսէ, ինձ լսէ։ Ահա որդիքն իսրայէլի ոչ լուան ինձ, եւ զի՞արդ լսիցէ ինձ փարաւոն։ Լսել ձայնի տեառն, կամ պատուիրանաց, հրամանաց. եւ այլն։ Լո՛ւր ո՛րդեակ խրատու հօր քո։ Ամենեքեան հնազանդութեամբ լսէին միում։ Ի կարդալ իմում լուաւ ինձ։ Տէր լո՛ւր աղօթից իմոց. եւ այլն։
Լսելն՝ զընդունելն զաղաչանս եւ տալն զխնդրելին ասէ։ Խնդրեմք ինչ, եւ ի չկամելն տալ՝ չլուաւ ասեմք. եւ ի տալն զխնդիրնասեմք, լուաւ. ո՛չ զայն ցուցանեմք, թէ յականջս ազդեցաւ ձայնն, այլ թէ կամացն ընդունակ եղեւ. (Խոսր.։)
Անսովոր խոնարհմունք բայիս.
Չգթամք, չլուելոյն առնեմք զպաղատանս նոցա. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ.) (այսինքն չլսելոյ, կամ իբր ոչ լուալ. յն. ոչ խոնարհիմք ի պաղատանս նոցա)։
Կամք եւ մնամք աստեն, զի զայդ լուիցեմք ի քեն. (ՃՃ. իբր լուիցուք կամ լսիցեմք։)
Լսեսցո՛ւք արդ. բայց մի՛ սքանչանաք ինչ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Ոչ կաշառոց լսեաց։ Աշխարհ ամենայն լսեաց զհաւատն հռոմայեցւոց։ Ոչ եղեւ քեզ պատերազմակից աստուած, եւ ոչ լսեաց. (Զքր. կթ.։ Ոսկ. հռ.։ Մաշկ.։)
Լսեա՛ եւ այլ բօթ մահու։ Համառօտ լսեա՛ յինէն։ Լսեցին զայս ձայն առաքեալքն։ Իբր թէ բնաւ չեն լսեալ, կամ լսեալ։ Ոչ բաւական համարի զբանիւ լսեցեալ հաւատսն. (ՃՃ.։ Ի գիրս խոսր.։ Երզն. մտթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)
to cause to hear.
listening, hearing;
auditor;
scholar, disciple;
obedient, docile;
— լինել, to hear, to hearken to, to lend an ear to.
Ասելով զզարմանալիս լսողաց բան։ Զարմանս հրաշից լսողացն. (Նար. կ. ՟Ղ՟Գ։)
Ձայնես չլսողիս, եւ ոչ սրտմտիս։ Փութասցին լինել լսողք հնազանդ կամաւորութեամբ բանիւ նորա. (Նար. ՟Ժ՟Ը։ Պիտ.։)
Որում լսող եղեալ խաղցր եւ մեծին թէրդոսի զօրավարի։ Այսմ լսօղ եղեալ վռամ՝ հրամանէ զամենայն կատարել. (Խոր. ՟Գ. 29. 65։)
Լսօղք նորին (յհ. աւետ) ճանաչէին պապիաս, եւ պօղիկարպոս. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Լսող ոմն մեծագոյն նորա եղեալ իմաստիցն կին, անուն թէանով։ Ի վերջէ եկեալքն եւ ոչ լսող անգամ արժանաւորապէս նորայն կարացն լինել քերթութեանց. (Պիտ.։)
hearing, audition;
obedience, docility.
Սէր լսողութեան աստուածային կատակարաանացն. (Խոսր.։)
ԼՍՈՂՈՒԹԻՒՆ. ὐπακοή obedientia իբր obauditio. անսացողութիւն. հնազանդութիւն. որ եւ ՈՒՆԿՆԴՐՈՒԹԻՒՆ ասի.
Զկնի ամենայն առաքինի վարուց քոցկալ ջի՛ր եւ զլսողութիւն։ Ժուժկալութեամբ, լսողութեամբ, զգաստութեամբ. (ՃՃ.։)
Պտղաբերի ի լսողութենէն, յերկիւղէ, եւ ի պատու իրանապահութենէն. (Լմբ. ժղ.։)
to hear and understand.
perfect, entire, full.
accomplishment, perfection;
fulness.
brimful.
fully, copiously, perfectly.
Լրապէս ինքն թուեաց, եւ ասաց։ Լրապէս զնոցին փոխարէնսն հատուսցեն։ Չի՛ք ոք իբրեւ զաստուած լրապէս բարեաց բաշխական. (Լմբ. անառակ. եւ Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։)
to complete, to accomplish, to finish, to crown, to complete the measure of, to carry to its highest pitch.
πληρόω, συμπληρόω compleo, expleo. Տալ լրանալ. լցուցանել. լիացուցանել. լնուլ.
Ծովածին կենասէրք լրացուցանեն զհովիտս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
Արեգակն իւրով լուսովնլրացուցանէ զամենայն։ Քաղցր անձրեւօք լրացուցանէ. (Պետ.։)
impudently, insolently, with effrontery.
լրբութեամբ. յանդգնաբար.
very or most impudent.
Սոքա քան զդեւսն լրբագոյն գոլով եւ յանդգնագոյն. (Սարգ. յկ. ՟ղ։)
insolent, impudent, foulmouthed.
Բնակել ընդ կնոջ լրբախօսի. (Ոսկիփոր.։)
cf. Լրբութիւն.
Անամօթութեամբ զրպարտէ, եւ լրբանօք բամբասէ. (Իսիւք.։)
Յանդգնութեան եւ լրբանաց. (Մաքս. եկեղ.։)
Յոյժ անվայելուչ էր իմոյս լրբանաց ի վեր տարրանալ առ այդքան բարյրագոյն եւ երկնային իրողութիւնս. (Նանայ. յռջբ։)
cf. Լիրբ;
— երեսք, brazen-face, bare-face;
— սէր, illicit love.
ἁναιδής impudens. Լիրբ, եւ լրբական. Ժպիրհ. անամօթ. անպատկառ. աներես.
Լռեա՛ ի յանդգնութեանդ, եւ ի լրբենի անամօթութենէդ. (Վրք. սեղբ.։)
to be shameless, impudent, bold, brazen-faced;
to behave with insolence, to say silly, or impertinent things.
ἁναισχυντέω impudens sum, impudenter ago. լրբութեամբ վարիլ. լիրբ գտանիլ. անամօթիլ. ժպրհիլ. յանդգնիլ. լրբանալ, երեսի ջուրը կորսընցընել.
Լրբի անամօթութեամբ սրտիւ գալ առ մեզ յողջոյն. (Փարպ.։)
Եւ զայսոսիկ կազմ կայր նահատակն (յոբ) եւ նա (դեւն) տակաւին եւս լրբեր. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Կինն քանանացի լրբէր զբարւոք լրբութիւն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Լիրբ.
Ո՛վ լրբին չարութեան (սնատանայի). (Շ. մտթ.։)
impudence, impertinence, insolence, shamelessness, arrogance, cynism;
ի — դարձուցանել, to render insolent.
ἁναισχυντία impudentia ἱταμία temeritas. Լիրբ գոլն. լըրբիլն. լրբանք. անամօթութիւն. անպատկառութիւն. ժպրհութիւն. յանդգնութիւն. անչաթ համարձակութիւն. աներեսութիւն.
Զլրբութիւն հակառակողին ըմբերանալ. (Նար. ղ։)
Ցուցանէր զնոցա լրբութիւնն։ Որ ին հրապարակաւ յանդիմանին մեղք՝ ի լրբութիւն դարձուցանեն յանցաւորն։ Կինն քանանացի լրբէր զբարւոք լրբութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 40։ Ոսկ. ապաշխ. ՟Բ. 27։)
bluish grey.
Առաւել լուրթ, կամ ունօղ զգոյն լուրթ. որպէս կապուտակ եւ աղօտ. մթնագոյն.
Ամպ լրթագոյն ահագնատեսիլ. (Նար. լ։)
entire estate, complement, completeness, fulness;
accomplishment, completion, perfection, consummation;
satiety;
reunion, multitude;
— լուսնի, full moon;
ի — ածել, to accomplish, to complete, to finish, to crown, cf. Կատարեմ;
ի — գալ՝ ելանել՝ հասանել, to be accomplished, to be fulfilled;
ի —, for the completion of;
ի — աղետիցս, to complete my misfortunes, to give me the finishing blow, to fill up the measure of my misfortunes;
— ժպրհութեան, եղերան, the height of insolence;
the lowest depth of crime;
— եղեւ փառաց նորա, his glory was at the highest pitch.
Ի լրութենէ նորա մեք անենեքին առաք շնորհս։ Երկինք տացեն զլրութիւն իւրեանց։ Ըստ ժամանակի լրութեան հրամանի հնձոց։ Ոգի լրութեան ի նոցանէ եկեսցէ ինձ։ Առնու ելանէ զլրութիւն նորա ի հանդերձէն։ եթէ յանցանքն նոցա մեծութիւն աշխարհի, ո՞րափ եւս առաւել լրութիւն նոցա։ Լրութեամբ օրհնութեան եկից։ Լիցջիք ամենայն լրութեամբն աստուծոյ.եւ այլն։
Թափուրս ի լրութենէ լմաստից կենաց։ Ո՞րպէս զունայնութեանցս իբր զլրութեանց ճառագեցից։ Որ զլրութեամբ ունօղն գոյնց կարօտաբար կաթամբ լցուցեր։ Ոչ ի մասնէ, այլ ի լրութենէ. (Նար.։)
Հաւատովք իջոյց զմանանայն ի լրութիւն ժողովրդեան իւրոյ. (Մծբ.։)
Ջանայր լրութեամբ կատարել. այսինքն անթերի. (Յհ. կթ.։)
Ամենայն լրութեամբ հաւատացելոց, կամ եկեղեցւոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։ Գր. տղ.։)
Զամենայն զոր ինչ ասացերդ, ի լրութենէ սրտի եւ ի բարւոք մտէ խօսեցա՛ր. յն. լոկ, ի բարի սրտէ։
cf. Լրութիւն
πλήρωμα . Լրանալն, եւ Լրութիւն. լիութիւն, բովանդակութիւն. եւ Կատարումն.
Լրումն, որ զամենայն յամենայնի լնու։ Ի նմա հաճաւ ամենայն լրումն աստուածութեանն մարմնապէս։ Լրումն օրինացն սէր է։ Լրումն հեթանոսաց մտցէ։ Եկն լրումն ժմանակին։ Ի լրման ժամանակաց. եւ այլն։
Զլրումն որովայնի քան զհոգեւոր վայելսն պատուականագոյն համարեցաւ. (Բրս. չար.։)
ոչ ի թերութենէ տարածեալ, եւ ոչ ի լրմանէ ամփոփեալ։ ամենառատ լրմամբ աննուազելեաւ. (Նար. ԼԴ. ՀԵ։)
թափուրն լրման կարօտանայ. (Շ. թղթ.։)
Լրմամբ ուռկանի (ձկամբք)։ Լրմամբ ձկանցն ի յուռկանին. Զուռկան աւետարանին արկեալ յաշխարհիս ի բազմապատիկ լրումն առաւելուլ զբեղմնաւորութիւն։ Առ ի լրումն կարօտութեան. (Պիտ.։)
Լրումն հարցուածոց, կամ ուխտի կամ պատուիրանաց, կամ կամացն աստուծոյ. (Խոսր.։ Նար.։ Շ. մտթ.։ Լմբ. ժղ.։ Սարգ. յկ. Թ։)
Որ ի լրումն անճառ ծննդեան քո, կամ Ի լրումն անճառից, կամ ի լրումն բոլորից տնօրինական մեծ խորհրդոյն. (Շար.։)
Հնոյն կամ մտուերին լրումն, եւ նորոյս սկիզբն։ Դու սկիզբն եւ լրումն ամենայնի։ մինչեւ ի լրումն աւարտման բանիս։ Ի յաւելումն լրման. (Նար.։)
Դէմք առակիս ոչ տան ամենայն իրօք զտեսութեանն լրումն. (Երզն. մտթ.։)
ԼՐՈՒՄՆ ԼՈՒՍՆԻ. Լրանալն լուսնով՝ յետ ԺԴ աւուր նոր լուսնի.
Ըստ լրման լուսնոյ զատկին։ Լուսինն ի լրման։ Լրումն լուսնի։ Ժամանակ լուսնի՝ ի լրմունս կամ ի միջոցի. (Արշ.։ Արծր.։ Զքր. կթ.։ Շիր.։ Տօմար.։)
to awaken;
to rouse to gaiety, to render merry, to put into good humour;
to lighten;
to brighten.
ἰλαρόω, ἰλαραίνω, καταυγάζω exhilaro, illumino. տալ լրջանալ զուարդացուցանել. պայծառացուցանել.
cf. Լրջամիտ.
Վասն է՞ր այնպէս լրջմիտ ընկալաւ զնա (զանառակ որդին). (Ոսկ. ես.։)
good humour, merriment, jollity, gaiety, joy;
vivacity;
vigilance, alertness, watchfulness.
Գնացին լրջմտութեամբ եւ տիրասէր խորհրդով. (Եղիշ. ՟Ա.)
Զամենայն պատահմունս ի վերայ եկեալ փորձութեանց ուրախութեամբ եւ լրջմտութեամբասացի ծերոյն. եւ զքոյն դարձուցի՞ն աւազակքն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
spy, informer, police-spy;
betrayer, traitor;
emissary;
scout.
ԼՐՏԵՍ որ եւ ԼՐՈՒՏԵՍ ասի. κατάσκοπος explorator, speculator. որ երթայ լուր առնուլ եւ բերել՝ ականատես լինելով. դիտօղ եւ զննիչ ելից եւ մտից օտար երկրի. Դէտ. պատուիրակ. Տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Բ. 9=34։ Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 6։ Յես. ՟Զ. 25։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 4։ Եբր. ՟Ժ՟Ա. 31։)
to spy, to play the spy, to watch, to search narrowly, to observe in secret;
to waylay, to lie in wait for.
κατασκέπτομαι, κατασκοπεύω exploro, speculor. Դիտել եւ զննել զվիճակ օտարաց՝ ի բերել լուր որպէս ականատես.
Լրտեսել զերկիրն քանաքանցւոց. (Յես. ՟Ժ՟Գ. 18։ ՟Ժ՟Դ. 7. եւ այլն։)
that fills;
satiating, satisfying.
Որպէս կերակուրք, որք կարօտանացն են լցողականք. (Նիւս. բն.։)
to fill, to fill up;
to satiate;
to accomplish, to complete, to effect.
Բաժանեցից զանարն, եւ լցուցից ի նոցանէ զանձն իմ. (Ել. ՟Ժ՟Ե. 9։)
Զբանս հաւանականս ի սակս իմ ասելով լցին զականջս ձեր (չարախօսութեամբ). (Պղատ. սոկր.։)
Բանաս զձեռն քո, եւ լցուցանես զամենեսեան։ Պարարտութեամբ ցորենոյ լցոյց զքեզ։ Զաղքատս սորա լցուցից հազիւ։ Զամենայն անձն քաղցեալ լցոյց բարութեամբ.եւ այլն։
Լըցուցէ տէր զամենայն խնդրուածս քո. (Սղ. ՟Ժ՟Թ. 7։)
որ լցուցանել (կամ լցեր) զամենայն հաղրական տնօրէնութիւնս. (Պտրգ.։)
that which fills, satiates, completes.
Որ լցուցանէ (ըստ ամենայն առման).
Լցուցիչ ամենայն բարուց. (Շար.։)
Ինքն է ամենայնի լցուցիչ. (Ի գիրս խոսր.։)
to leave, to abandon, to desert, to forsake, to quit, to give up;
to disable;
to dismantle;
to discourage, to dishearten.
Կորիւնք առիւծու լքին զմիմեանս։ Լքի զտուն իմ, թողի զժառանգութիւն իմ։ Լքանել զձեզ անապատ։ Ձայն դստեր սիոնի մեղկասցի, եւ լքէ զձեռս իւր.եւ այլն։
Զերախտիսն աստուծոյ լքի։ Պահպանակն վստահութեան զանձն ուրուքք լքցէ։ Զձեռնարկութիւնս իմ հնդդիմութեան կամաց քոց լքցես (այսինքն լքուսցես, կամ ի բաց բարձցես). (Նար. ՟Կ՟Ե. եւ ՟Գ. եւ ՟Լ՟Զ։)
Լիք եթող զմեզ ի խնամելոյ. (Լմբ. ատ.) (այսինքն թո՛ղ) անարգէ զիս. (Եփր. թագ.։)
to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.
եւ ձ. ԼՔԱՆԻՄ παραλύομαι dissolvor ὁλιγωρέομαι parvipendor, negligor ἠττάομαι vincor (լծ. եւ langueo, liquesco ) որ եւ ԼՔՆՈՒԼ. Թողեալ լինել. թողանալ. թուլանալ. պարտիլ՝ պարտասիլ. կթոտիլ, լուծանիլ, իբր հալիլ մաշիլ. Երեսի վրայ մնալ.
Լքան խնդրել զդուրսն։ Ետես զնոսա լուծեալս եւ լքեալս։ Պատերազմեցան, եւ լքաւ դաւիթ։ Լքան ձեռք մեր։ Ամենայն ձեռք լքցին։ Սիրտք նոցա լքցին ի նոսա։ Մի՛ լքանիր ի խրատու տեառն.եւ այլն։
Մի՛ լքանիլ ի կրօնիցն սակս եկելոց նեղութեանցն։ Լքան սիրտք իշխանացն։ Զօրացն լքելոց. (Յհ. կթ.։)
Թէ գուցէ լքեալ լինիցին ականջք լսօղացն կարծեօք՝ թէ ոչ կարէր նա դիմանալ լինել մարտին. (Եփր. համաբ.։)
Ճոխանալ երեւելեօքս եւ լքանելեօքս. այսինքն հանցաւոր եւ արհամարհ, կամ աստ թողլի իրօք. (Արծր. ՟Ա. 14։)
cf. Լքանեմ.
Լքեն եւ լուծանեն զձեռս, եւ զասենայն անդամս նորա. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Լքուցանեմ
Զպնդակազմ նահատակս կարող է գինի լուծանել եւ լքեցուցանել. (Եփր. ծն.։)
Զի ամենայն հնարիւք լքեցուսցանեն զնոսագոնեայ ի գալստեանէ անտի տեառն մերոյ։ Զայսոսիկ՝ որ ի տեառնէ անտի մերմէ լքեցուցանե զնոսա ոչ կարէին. (Եփր. ՟բ. թես.։)
abandonment;
desertion, defection;
weakness, debility;
lowness of spirits, loss of courage.
Ոչ դարձցին հարք առ որդիս իւրեանց՝ ի լքումէ լինէր ամենայն պատերազմող ձեռին. (Յհ. կթ.։)
to weaken, to enfeeble;
to dispirit, to discourage, to dismay, to drive to despair.
Ի փախուստ դարձաւ ... Զի տէր լքոյց զնա։ Լքոյց զնոսա զարհուրեցուցեալ։ Լքոյց զիս, եւ արար յապականութիւն։ Լքուցանէին զձեռս ժողովրդեանն։ Ոտք քո ընթանան, եւ լքուսցեն զքեզ. եւ այլն։ Զհետ մտեալ կամի զքեզ լքեցուցանել. (Եղիշ. ՟Գ։)
Լքուցանէր զձեռս մարտիկ նահատակացն. (Պիտ.։)
discouragement.
Սառնամանիք ձմերանոյն առաւել բերէր զլքուցումն հեծութեան։ Գուցէ լքուցումն ինչ նոցա ի թշնամեացն լինիցի. (Յհ. կթ.։)
bannocks, meal cakes;
cyclamen;
cf. Թաղթ.
ԼՕՇ κυκλάμινον, -ος cyclaminum, -us;
tuber, rapum terrae. որ եւ ԱՐԱՆՑ ԾԱՂԻԿ. Բոյս կամ արմտիք նման գետնախնծորոյ. (Գաղիան.) (Իսկ ռմկ. լօշ ՝ նոյն է ընդ Լաւաշ)։
bryony, snakeweed;
anthropomorphon, mandragora root.
ԼՕՇՏԱԿ կամ ԼՈՇՏԱԿ. Բոյս՝ որ պատատի զորթով. եւ կոչի նաեւ Որթ սպիտակ. ըստ ոմանց՝ յն. վռիօնի՛ա, ամբէ՛լօս լիւգի՛. իտ. պռիօնիա. լտ. վի՛թիս ա՛լպա։ (Բժշկարան.) (ուր մեկնի, ուրունկուլ. ֆաչարա)։ եւ Վստկ.։
cf. Լոռ.
ԼՕՌ կամ ԼՈՌ. βρύον, μνίον muscus, alga. Դալարի կարճ կամ կանաչութիւն երեւեալ ի վերայ քարանց եւ փայտից, եւ յերեսս ջուրց լճի, կամ խոնաւուտ գետնոյ. գորտնաբուրտ.
place covered with moss.
մարգագետին, ուր յաճախեալ իցէ լօռ վասն խոնաւութեան տեղւոյն. յն. ըստ եբր. ա՛խի. ἅχι.
յամենայն ամուրս եղեգան, եւ պրտուոյ, եւ ի լօռամարգս, ամենայն կանչ՝ որ շուրջ զգետովն. (Ես. ՟Ժ՟Թ. 6.)
that comes of his own accord, voluntary;
self-produced, fortuitous, natural;
by chance, naturally.
որ եւ ԻՆՔՆԷԱԿ. αὑτόματος, -τα spontaneus, -ea;
ultroneus, -ea;
et quae gignit terra. Որ ինչ լինի ինքնին՝ իբր ինքնակամ. ինքնաբոյս. որպէս արմտիք կամ բոյս ցծին. ինչ որ ինքնիրեն կամ բնութեամբ կըլլայ, կբուսնի.
Յորում նաւահանգիստքն եւ նաւակայք աստուծոյ կամօքն ի ծովեզերսն ինքեակ փորեալք. (Նիւս. կազմ.։)
deserter, fugitive, turn-coat.
Կալաւ նա զբազումս ի նոցանէ՝ յարանց ինքնեակաց. (՟Ա. Մակ. ՟Ե. 19։)
self-existent, uncreated;
natural, spontaneous.
ԻՆՔՆԵՂ. որպէս Ի բնէ այնպէս եղեալ. բնական. անարուեստ. cf. ԻՆՔՆԵԿ, cf. ԻՆՔՆԵԱԿ. αὑτόματος.
ինքնեղ նաւահանգիստ՝ քան զայն որ յարուեստիցն եւ ի հնարաւոր ինդմարդկանէ. (Պիտ.։)
Որպէս Անեղ. ինքնագոյ. որ էն.
Ո՞րչափ եւս առաւել ինձ իմասցիո զաստուածայնոյն՝ ինքնեղ եւ ինքնաբաւական եւ անգիշեր լուսոյն. (Ղեւոնդ.։)